Bản án 60Tranh chấp về thừa kế tài sản

[1] Quan hệ pháp luật, thẩm quyền giải quyết vụ án: Nguyên đơn khởi kiện yêu cầu chia di sản thừa kế nên xác định đây là "Tranh chấp về thừa kế tài sản" theo quy định tại khoản 5 Điều 26 của Bộ luật Tố tụng dân sự. Nguyên đơn hiện đang quản lý di sản và cư trú tại phường B, tỉnh Bắc Ninh và nguyên đơn, bị đơn có văn bản thỏả thuận lựa chọn Toà án nơi nguyên đơn cư trú giải quyết vụ án nên Toà án nhân dân khu vực 1 - Bắc Ninh giải quyết theo thẩm quyền quy định tại Điều 35, điểm b khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự, Nghị quyết số 81/2025/UBTVQH15 ngày 27/6/2025 của Úy ban thường vụ Quốc hội về thành lập Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Tòa án nhân dân khu vực; quy định phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ của Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Tòa án nhân dân khu vực.

[2] Nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan vắng mặt đều có đơn đề nghị xét xử vắng mặt, căn cứ khoản 1 Điều 228, Điều 238 Bộ luật Tố tụng dân sự, xét xử vắng mặt các đương sự.

[3] Theo Trích lục khai tử, bà Nguyễn Thanh H4, sinh ngày 14/01/1957, chết ngày 05/11/2019. Căn cứ khoản 1 Điều 611, Điều 623 Bộ luật Dân sự, thời điểm mở thừa kế là ngày 05/11/2019, do đó yêu cầu khởi kiện chia thừa kế của nguyên đơn còn thời hiệu.

[4] Thửa đất 432, tờ bản đồ số 10, địa chỉ số nhà A, ngõ B, đường N, phường B, tỉnh Bắc Ninh đã được UBND thành phố B, tỉnh Bắc Giang cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số BP 042085 ngày 16/5/2013 cho hộ ông Nguyễn Thanh H. Tại hồ sơ cấp giấy chứng nhận, thể hiện nguồn gốc thửa đất do nhận chuyển nhượng (theo Hợp đồng chuyển nhượng số 2880/CN ngày 15/10/2003 giữa ông Nguyễn Thanh H, bà Nguyễn Thu H3 và ông Hồ Mạnh T1, bà Thân Thị D). Các đương sự trong vụ án đều thừa nhận nguồn gốc thửa đất như trên và đều xác định tài sản gắn liền trên đất là của ông H, bà H3. Do vậy, có đủ căn cứ để xác định quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất (nhà cấp 3 hai tầng) tại thửa đất 432, tờ bản đồ số 10, địa chỉ: số nhà A, ngõ B, đường N, phường B, tỉnh Bắc Ninh là tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân của ông Nguyễn Thanh H và bà Nguyễn Thu H3. Nay bà H3 đã chết, căn cứ Điều 33, Điều 66 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, Điều 612 Bộ luật Dân sự 2015 xác định di sản thừa kế bà H3 để lại là ½ quyền sử dụng đất và ½ tài sản gắn liền với đất (nhà cấp 3 hai tầng) tại thửa đất 432, tờ bản đồ số 10, địa chỉ: số nhà A, ngõ B, đường N, phường B, tỉnh Bắc Ninh. Phần còn lại thuộc quyền sở hữu của ông H.

[5] Xét yêu cầu chia di sản thừa kế: Bà H3 chết không để lại di chúc nên di sản thừa kế bà H3 để lại sẽ được chia theo pháp luật, quy định tại Điều 650 Bộ luật Dân sự. Căn cứ Điều 651 Bộ luật Dân sự, xác định hàng thừa kế thứ nhất của bà Nguyễn Thu H3 bao gồm: Cụ Nguyễn Thị A (mẹ), ông Nguyễn Thanh H (chồng), anh Nguyễn Trung H1 (con), chị Nguyễn Thị Ngọc H2 (con). Quá trình giải quyết vụ án, cụ Nguyễn Thị A, anh Nguyễn Trung H1, chị Nguyễn Thị Ngọc H2 đều từ chối nhận di sản.

Xét thấy, việc từ chối nhận di sản của các đương sự trên là hoàn toàn tự nguyện, không bị ép buộc, lừa dối và không nhằm mục đích trốn tránh thực hiện nghĩa vụ tài sản đối với ai.

Do đó, cần căn cứ Điều 620 Bộ luật Dân sự để chấp nhận việc từ chối nhận di sản thừa kế trên của các đương sự. Như vậy, ngoài ông H, tất cả các đồng thừa kế khác đều từ chối nhận di sản và ông H không thuộc các trường hợp quy định tại Điều 621 Bộ luật Dân sự nên xác định ông H là người duy nhất còn lại thuộc hàng thừa kế thứ nhất của bà H3 có quyền nhận di sản.

Do đó, cần căn cứ Điều 651, Điều 660 Bộ luật Dân sự để chia toàn bộ di sản mà bà H3 để lại cho ông H. Như phân tích tại mục

[4], ông H sở hữu ½ quyền sử dụng đất và ½ tài sản gắn liền với đất (nhà cấp 3 hai tầng) tại thửa đất 432, tờ bản đồ số 10, địa chỉ: số nhà A, ngõ B, đường N, phường B, tỉnh Bắc Ninh nên sau khi nhận toàn bộ di sản bà H3 để lại, ông H được quyền sở hữu toàn bộ quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất (nhà cấp 3 hai tầng) tại thửa đất 432, tờ bản đồ số 10, địa chỉ: số nhà A, ngõ B, đường N, phường B, tỉnh Bắc Ninh.

[6] Chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ và định giá tài sản trong vụ án là 1.000.000đồng. Ông H nhận chịu toàn bộ chi phí này, không yêu cầu các đương sự khác phải chịu.

Xét thấy, đề nghị này của ông H là hoàn toàn tự nguyện nên cần chấp nhận.

[7] Về án phí: Ông Nguyễn Thanh H là người cao tuổi nên được miễn án phí dân sự sơ thẩm theo quy định tại điểm đ khoản | Điều 12 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc Hội.

[8] Từ những nhận định trên, Hội đồng xét xử nhận thấy đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân khu vực 1 - Bắc Ninh tham gia phiên tòa là phù hợp và có căn cứ để chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

[9] Về quyền kháng cáo: Các đương sự có quyền kháng cáo theo quy định tại Điều 271, Điều 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự.