Bản án 46/2026/DS-PTTranh chấp về thừa kế tài sản

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án, được thẩm tra tại phiên toà và căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa, quan điểm của đại diện Viện kiểm sát, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về tố tụng: Đơn kháng cáo của nguyên đơn ông Nguyễn Như N, bị đơn ông Nguyễn Như H, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan bà Nguyễn Thị H1 nộp trong thời hạn và đúng quy định tại Điều 272, Điều 273 Bộ luật Tố tụng dân sự nên hợp lệ, được Hội đồng xét xử xem xét giải quyết. Tại phiên tòa, vắng mặt nguyên đơn, người được ủy quyền của nguyên đơn, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan bà Nguyễn Thị H1 (đều có đơn đề nghị xét xử vắng mặt), Chủ tịch UBND xã Đ, tỉnh Thanh Hóa (đã được triệu tập hợp lệ lần thứ hai), Hội đồng xét xử căn cứ Điều 227,228 Bộ luật tố tụng Dân sự xét xử vụ án theo thủ tục chung. 6

[2] Nội dung: [2.1] Xét kháng cáo của bị đơn ông Nguyễn Như H: [2.1.1] Đề nghị xác định 1/2 quyền sử dụng đất của cụ Nguyễn Như S trong tài sản chung với cụ Nguyễn Thị C đã tặng cho bị đơn ông Nguyễn Như H từ năm 1992: + Có cơ sở xác định: Nguồn gốc quyền sử dụng thửa đất số 472, tờ bản đồ số 04, diện tích 925m2 đăng ký trong sổ đăng ký ruộng đất xã Đồng Thắng năm 1993 (đứng tên Nguyễn Như S), được chỉnh lý tương ứng thửa đất số 847, tờ bản đồ số 11, diện tích 1171,4m2, bản đồ địa chính xã Đồng Thắng lập năm 2010 (đứng tên Nguyễn Như H), đến năm 2014 ông H kê khai và được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BV 259102 cấp ngày 31/12/2014 đứng tên ông Nguyễn Như H, bà Nguyễn Thị K là tài sản của cụ Nguyễn Như S và cụ Nguyễn Thị C được thừa hưởng do ông cha để lại. + Ông Nguyễn Như H cho rằng đất này trước khi chết cụ S đã làm văn bản tặng cho, thừa kế cho ông H để làm nơi thờ cúng tổ tiên. Tài liệu chứng cứ trong hồ sơ vụ án thể hiện có 02 Giấy viết tay có nội dung thừa kế, tặng cho : +

Thứ nhất, Giấy viết tay thừa kế tặng cho đất ghi ngày 18/1/1992 (BL 59) do ông Nguyễn Như H cung cấp có nội dung người viết là cụ Nguyễn Như S và cụ Nguyễn Thị C. Cụ S thừa kế tặng cho ông Nguyễn Như H toàn bộ nhà và đất; Văn bản không có xác nhận của cấp chính quyền tại thời điểm viết giấy tặng cho, không có người làm chứng, không ghi rõ số thửa, số tờ bản đồ, diện tích, địa chỉ thửa đất là không hợp pháp về hình thức, không xác định được đối tượng giao dịch, nên không làm phát sinh hiệu lực chuyển quyền sử dụng đất theo quy định tại khoản 3 Điều 16 Luật đất đai năm 1987. Giấy thừa kế tặng cho đất có ghi tên người viết đơn tặng cho là ông Nguyễn Như S, không có điểm chỉ, chữ ký của bà C; Tuy nhiên chỉ có ông H công nhận đây là chữ chữ ký của ông S (Nguyễn Như S) còn lại là ông H viết tay tặng cho đất ghi ngày 18/1/1992, phía bị đơn cho rằng cụ S không biết chữ; trong quá trình giải quyết vụ án Tòa án cấp sơ thẩm đã làm việc yêu cầu cung cấp chữ ký và chữ viết để thực hiện việc giám định nhưng các bên không cung cấp được. Tại phiên tòa sơ thẩm hội đồng xét xử sơ thẩm đã tạm ngừng phiên tòa để các bên cung cấp mẫu chữ ký chữ viết của cụ Nguyễn Như S nhưng các bên không cung cấp được, các bên đương sự đề nghị căn cứ vào hồ sơ đã thu thập được xem xét tính hợp pháp của di chúc; Do đó Tòa cấp sơ thẩm đánh giá xác định giấy viết tay thừa kế tặng cho đất ghi ngày 18/1/1992 (BL 59) ghi của cụ Nguyễn Như S tặng cho đất là không hợp pháp, không có căn cứ xác định chữ viết, chữ ký là của cụ S nên giấy tặng cho đất nêu trên không đủ căn cứ để công nhận quyền sử dụng đất; không làm căn cứ xác lập quyền sử dụng đất hợp pháp cho bên nhận tặng cho, là có cơ sở và đúng pháp luật. -

Thứ hai, Giấy viết tặng cho (BL 124) do Văn phòng đăng ký đất đai Triệu Sơn cung cấp: Giấy có đề tên Nguyễn Như « Xảo », vợ Nguyễn Thị C muốn 7 tặng cho ông Nguyễn Như H nhà đất. Giấy tặng cho này quá trình giải quyết vụ án tại cấp sơ thẩm và tại phiên tòa phúc thẩm ông H thừa nhận do ông H viết mạo lại nội dung của Giấy tặng cho thứ nhất (BL59) để làm thủ tục cấp GCNQSD đất. Việc ông H mạo lại Giấy tặng cho mà Giấy tặng cho đó không có giá trị pháp lý, không đáp ứng về điều kiện về hình thức và nội dung của giao dịch tặng cho quyền sử dụng đất theo quy định của luật đất đai năm 1987 nên Giấy tặng cho thứ hai này đương nhiên cũng không có giá trị pháp lý. Và việc cơ quan có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên cơ sở giấy tặng cho không hợp pháp của ông S ông H là không đúng quy định pháp luật. Kháng cáo của ông Nguyễn Như H với nội dung đề nghị xác định ½ quyền sử dụng đất của cụ Nguyễn Như S trong tài sản chung với cụ Nguyễn Thị C đã tặng cho ông từ năm 1992 và chỉ chia di sản thừa kế theo pháp luật kế di sản ½ quyền sử dụng đất của cụ Nguyễn Thị C cho các đồng thừa kế là không có cơ sở được chấp nhận. Bản án sơ thẩm chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông Nguyễn Như N về hủy giấy chứng nhận QSDĐ đã cấp cho ông Nguyễn Như H, bà Nguyễn Thị K và chia di sản thừa kế của cụ S, cụ C để lại là QSDĐ tại thửa đất số 847, tờ bản đồ số 11, diện tích 1171,4m2 đất ở, địa chỉ tại thôn 3, xã Đồng Thắng, huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hóa là có căn cứ, đúng quy định pháp luật. [2.1.2] Về trích chia công sức: Bản án sơ thẩm xác định: Vợ chồng ông H, bà K mặc dù không ở trên khu đất nhưng là người bảo quản, chỉnh trang tu sửa nhà ở, thực hiện nghĩa vụ đóng thuế đất hàng năm đối với nhà nước và là người trực tiếp thờ cúng người để lại di sản, tổ tiên, có công bảo quản và làm tăng giá trị quyền sử dụng đất.

Căn cứ vào công sức bảo quản tôn tạo và làm tăng giá trị quyền sử dụng đất, Tòa án cấp sơ thẩm trích công sức cho ông H và bà K mỗi người 185,7m² đất ở (Tổng cộng 371,4m²), trị giá mỗi người được hưởng 371.400.000đ, phần đất có ao phía sau là phù hợp với quy định tại Điều 618 Bộ luật Dân sự. Dó đó không có cơ sở chấp nhận nội dung kháng cáo này của ông H. [2.1.3] Về nội dung kháng cáo bổ sung đề nghị Hội đồng xét xử chia cho ông được hưởng thừa kế di sản của cụ S, cụ C để lại là toàn bộ diện tích đất có vị trí phía trước giáp mặt đường để đảm bảo cả phần khuôn viên nhà thờ; chia cho ông N, bà H1 phần thừa kế được hưởng vị trí phần đất và ao sau nhà thờ: Theo kết quả xem xét thẩm định tại chỗ thì tổng diện tích 1171,4m2 là di sản của cụ S, cụ C có diện tích rộng, tuy nhiên chiều sâu dài và gấp khúc, trên đất hiện có một nhà cấp bốn có diện tích 74,9m2, hình thể khu đất khó chia đều về mặt diện tích cho các bên, cũng là để đảm bảo sự ổn định sử dụng của tài sản trên đất và hạn chế tối đa sự lãng phí của các công trình xây dựng trên đất, thấy rằng việc phân chia phần di sản thừa kế bằng hiện vật cho các bên đương sự như bản án sơ thẩm là phù hợp. Do vậy, không có căn cứ chấp nhận kháng cáo của ông H. [2.2] Xét kháng cáo của ông Nguyễn Như N và bà Nguyễn Thị H1: Bà H1 đề nghị chia thừa kế thêm cho bà 2m đất mặt đường, diện tích khoảng 160m2 mới đảm bảo quyền lợi cho bà, phần đất còn lại ông H và bà K trả 8 giá trị tiền chênh lệch tài sản cho bà. Đồng thời, bà H1 không đồng ý trích công sức cho vợ chồng ông H, bà K với diện tích 317m2, bà đề nghị trích công sức bằng một suất thừa kế được hưởng. Ông N kháng cáo đề nghị chia thừa kế cho ông 7m đất mặt đường, diện tích khoảng 150m2 mới đảm bảo quyền lợi cho ông, phần đất còn lại ông H và bà K trả giá trị tiền chênh lệch tài sản cho ông. Như đã phân tích đánh giá tại phần [2.1.2] và [2.1.3] thì Tòa cấp sơ thẩm đã trích chia công sức cho ông H, bà K mỗi người 185,7m² đất ở (Tổng cộng 371,4m²), trị giá mỗi người được hưởng 371.400.000đ, phần đất có ao phía sau là phù hợp và đúng quy định của pháp luật. Tòa án cấp sơ thẩm đã căn cứ diện tích, hình thể thực tế của thửa đất, cũng đảm bảo sự ổn định giá trị sử dụng của tài sản, công trình trên đất để phân chia phần di sản thừa kế bằng hiện vật cho các bên đương sự như bản án sơ thẩm là hoàn toàn phù hợp và đảm bảo quyền lợi ích hợp pháp của các bên đương sự.

Do đó, không có căn cứ chấp nhận kháng cáo của ông Nguyễn Như N và bà Nguyễn Thị H1.

Tuy nhiên, quá trình giải quyết vụ án, bà Nguyễn Thị K tự nguyện nhường kỷ phần thừa kế bà được hưởng cho ông Nguyễn Như H và ông H cũng đồng ý nhận. Mặc dù, bản án sơ thẩm tuyên ông H, bà K được quyền sử dụng tổng diện tích 959,2m2 đất ở (trong đó bao gồm 200m2 đất ở là kỷ phần của bà K được hưởng đã nhường cho ông H) nhưng phần nhận định của tòa án và phần quyết định của bản án không tuyên: Công nhận sự tự nguyện của bà K tặng cho kỷ phần thừa kế của mình được hưởng cho ông H là thiếu sót nên Tòa cấp sơ thẩm cần rút kinh nghiệm.

[3]. Về án phí phúc thẩm: Các đương sự kháng cáo phải chịu án phí và được miễn án phí theo quy định của pháp luật. Vì các lẽ trên: