Bản án 61/2026/DS-PTTranh chấp về thừa kế tài sản

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ đã được xem xét tại phiên tòa, kết quả tranh tụng tại phiên tòa, ý kiến phát biểu của đại diện Viện kiểm sát, Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận định:

[1]. Về thủ tục tố tụng: Tại cấp phúc thẩm, nguyên đơn không rút yêu cầu khởi kiện, bị đơn giữ nguyên kháng cáo; các đương sự không thỏa thuận được việc giải quyết vụ án.

[2]. Xét kháng cáo của bị đơn: (2.11. Về thủ tục tố tụng: [2.1.1]. Việc thụ lý kháng cáo của bị đơn trong thời hạn, đủ điều kiện, đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự. Theo đó, kháng cáo của ông Đặng Đ là hợp lệ. [2.1.2]. Một trong hai người đại diện hợp pháp của ông Đặng Đ là ông Đặng Văn A được triệu tập hợp lệ, nhưng văng mặt tại phiên toà lần thứ

2. Người đại diện hợp pháp còn lại của ông Đ có mặt, không đê nghị hoãn phiên toà. Theo đó, Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vắng mặt ông A và những người tham gia tố tụng khác theo quy định tại các điều 294, 296 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) [2.21. Về nội dung: [2.2.1]. Về thủ tục tố tụng tại cấp sơ thẩm

Thứ nhất, trong quá trình tố tụng, bị đơn Đặng Đ yêu cầu nguyên đơn và các đồng thừa kế của ông Đặng M trả số tiền vay (sử dụng vào việc làm nhà chung - BL 84, 85, 89.90, 94, 95, 120, 121, 122, 123, 198 - 201). Theo đó, yêu cầu của bị đơn thuộc trường hợp yêu cầu phản tố theo quy định tại khoản 4 Điều 72, khoản 1 Điều 199, Điều 200 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015. Toà án cấp sơ thẩm không hướng dẫn bị đơn làm đơn yêu cầu phản tố, không lập thủ tục thụ lý yêu cầu phản tố của bị 3 đơn, nhưng bản án sơ thấm giải quyết, buộc bà L trả cho bị đơn số tiền mượn làm nhà 382.500.000 đồng (tiền vay gốc và tiền lãi) là vi phạm quy định về điều kiện, trình tự, thủ tục thụ lý yêu cầu phản tố được quy định tại các điều 202, 189 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015. Thứ hại, trong quá trình giải quyết vụ án, các đương sự đã cung cấp thông tin về việc các đồng thừa kế của ông Đặng M thống nhất chuyển nhượng một phần thửa đất số 604, tờ bản đồ số 8 cho người khác và người này đã trả số tiền 700.000.000 đồng để sử dụng vào việc xây nhà trên thửa đất này. Tại cấp phúc thẩm, các đương sự có mặt xác nhận nội dung này và cung cấp các chứng cứ thể hiện: ngày 18 tháng 5 năm 2022, bên bán là ông Đặng Đ ký hợp đồng đặt cọc, chuyển nhượng cho ông Văn T1 Huấn 258m? đất thuộc thửa đất số 604, tờ bản đồ số 8, tại Số I N, D, D; bên bán nhận cọc 200.000.000 đồng; ngày 18 tháng 5 năm 2022, ông Đặng D viết giấy mượn của ông Văn Trung H3 300.000.000 đồng, ghi nội dung "mượn trước tiền bán đất để làm thủ tục giấy tờ, để khi có số đỏ tôi sẽ trừ..."; ngày 12 tháng 9 năm 2022, ông Đặng Đ viết giấy mượn tiền của ông Văn Trung H3 100.000.000 đồng, ghi nội dung "mượn tiền mua đất tại C, D, D.. . ". Toà án cấp sơ thẩm không xác minh, không thu thập chứng cứ về giao dịch chuyển nhượng quyền sử dụng một phần diện tích đất liên quan đến di sản đang giải quyết; không xác định ông Văn Trung H3 tham gia tố tụng trong vụ án. Bản án sơ thẩm tuyên giao toàn bộ quyền sử dụng thửa đất cho bà Nguyễn Thị L đứng tên, trong khi người nhận tiền cọc, mượn tiền và ký giao dịch với ông H3 là ông D và ông Đ. Tại phiên toà phúc thấm, ông H3 xác nhận đã đưa cho ông Đ và ông D tổng số tiền 600.000.000 đồng liên quan đến thoả thuận chuyển nhượng một phần diện tích đất thuộc thửa đất số 604, tờ bản đồ số 8, và đề nghị Toà án bảo vệ quyền lợi theo pháp luật quy định. Theo đó, quyết định của bản án sơ thẩm làm ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của ông Văn Trung H3. Sai sót này của Toà án cấp sơ thẩm thuộc trường hợp bỏ sót người tham gia tố tụng, vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng; tại cấp phúc thẩm không thể khắc phục sai sót này vì: để giải quyết quyên lợi của ông Văn Trung H3, cân đánh giá tính hợp pháp, tính liên quan của giao dịch chuyên quyên sử dụng đât giữa ông H3 và các đông thừa kê của ông M đôi với phần di sản đang tranh chấp và xử lý hậu quả pháp lý tương ứng, đảm bảo quyền kháng cáo của đương sự với kết quả xét xử của Toà án về mối quan hệ pháp lý này, từ đó xác định chính xác di sản, giá trị di sản thuộc vụ án. [2.2.2]. Về nội dung giải quyết tranh chấp

Thứ nhất, các đương sự thừa nhận ngôi nhà mới xây dựng trên thửa đất có nguồn gốc là tiền chuyển nhượng một phần thửa đất (tiền mượn và nhận cọc của ông Văn Trung H3) và tiền vay, trong đó có 300.000.000 đồng của ông Đ vay. Vậy, tài sản này có liên quan đến quyền sở hữu của các đồng thừa kế của ông M, trong đó có ông Đ. Quá trình giải quyết vụ án, các đương sự không yêu cầu chia di sản đối với ngôi nhà này, nhưng bản án sơ thẩm giao bà Nguyễn Thị L sở hữu toàn bộ ngôi nhà này, không giải quyết quyền lợi của ông Đặng Đ liên quan đến tài sản này là giải quyết vượt quá yêu cầu khởi kiện, ảnh hưởng quyền sở hữu chung của ông Đặng Đ . Toà án câp sơ thâm không thu thập chứng cứ chứng minh hiện trạng, giá trị ngôi nhà, nên thiếu sót này không thể khắc phục được tại cấp phúc thẩm. 4

Thứ hai, thửa đất có diện tích 1.335m?, sơ đồ hiện trạng thửa đất thể hiện mặt tiên giáp đường Nguyên Hoàng rộng 21,5m, vị trí ngôi nhà thuộc một phân thửa đât, các phần còn lại bên trái và bên phải ngôi nhà là đất trống; không có chứng cứ thế hiện cơ quan có thấm quyền xác định thửa đất này không được phép tách thửa.

Tuy nhiên, Tòà án cấp sơ thâm nhận định: "diện tích đất ở được công nhận là 200m-, phân của ông M là 100m?, chia cho 6 phân, mỗi người chỉ có 16,6m- đất ở... không đủ diện tích tối thiểu là 40m' để tách thành thửa đất theo quy định.... " Và quyết định không chấp nhận yêu cầu được nhận đất của ông Đ là lập luận không có căn cứ pháp luật, không phù hợp với thực tiễn sự việc, ảnh hưởng đến quyền lợi của bị đơn. Mặt khác, bị đơn đứng ra vay tiền để làm nhà thuộc sở hữu chung của các đồng thừa kế, không có khả năng trả nợ, nhưng Toà án sơ thẩm giao toàn bộ tài sản nhà đất cho bà Nguyên Thị L và buộc bà L thôi trả tiên cho bị đơn, trong điêu kiện bà L đã trên 90 tuôi, không có chứng cứ chứng minh bà L có khả năng thôi trả tiên. Theo đó, quyêt định của bản án sơ thẩm về phân chia di sản theo giá trị gây bất lợi cho bị đơn, ảnh hưởng đến kết quả thi hành bản án. Từ các nhận định trên, Hội đồng xét xử kết luận: Toà án cấp sơ thẩm đã vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng, quyết định của bản án sơ thẩm không phù hợp với thực tế sự việc, làm ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của bị đơn và người khác; sai sót của Toà án câp sơ thâm không thê khăc phục được ở câp phúc thâm, thuộc trường hợp quy định tại khoản 2 Điêu 310 Bộ luật Tô tụng dân sự, nên Hội đông xét xử châp nhận kháng cáo của bị đơn, huỷ toàn bộ Bản án sơ thâm sô 376/2025/DS-ST ngày 30 tháng 9 năm 2025 của Tòa án nhân dân khu vực 10 - Đà Nẵng, chuyển hồ sơ vụ án cho Toà án nhân dân khu vực 10 - Đà Nẵng giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm.

[3]. Về án phí dân sự phúc thẩm: kháng cáo được chấp nhận, bản án sơ thẩm bị huỷ nên người kháng cáo không phải chịu án phí. Hoàn trả lại tiền tạm ứng án phí cho người kháng cáo.