Bản án 146/2026/DS-PTTranh chấp về thừa kế tài sản

- Về tố tụng:

[1] Về quan hệ pháp luật và thẩm quyền giải quyết: Đây là vụ án tranh chấp về thừa kế tài sản theo quy định tại khoản 5 Điều 26 Bộ luật Tố tụng dân sự. Do vụ án có kháng cáo nên thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân thành phố 10 Hải Phòng theo điểm b khoản 1 Điều 38 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

[2] Về thời hiện khởi kiện: Cụ Nguyễn Văn V chết năm 1982. Như vậy, phần di sản thừa kế cụ V để lại đã hết thời hiệu chia thừa kế. Tuy nhiên không ai có yêu cầu áp dụng thời hiệu khởi kiện theo quy định tại khoản 2 Điều 184 Bộ luật tố tụng dân sự nên vẫn chia di sản của cụ V để lại theo quy định của pháp luật. - Về yêu cầu kháng cáo của bị đơn ông Nguyễn Văn B:

[3] Về di sản thừa kế: [3.1] Nguồn gốc diện tích đất đang tranh chấp: Theo Báo cáo số 05/BC- UBND ngày 07/01/2025 của Ủy ban nhân dân phường T (nay là UBND phường H): Theo sổ mục kê do UBND phường quản lý lập năm 1995 tại trang số 10 quyển số 02 ghi thửa đất số 291 tờ bản đồ số 22, diện tích 840m2 loại đất thổ cư đứng tên bà Nguyễn Thị V2. Sổ đăng ký ruộng đất trang 25 quyển số 3 ghi thửa đất số 291, tờ bản đồ số 22 diện tích 840m2, loại đất thổ cư đứng tên bà Nguyễn Thị V2. Ngoài ra, UBND phường không cung cấp được bất kỳ tài liệu, thông tin nào khác về nguồn gốc thửa đất. [3.2] Theo lời khai của nguyên đơn, bị đơn và người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan: Diện tích đất này có nguồn gốc của cụ Nguyễn Văn V và cụ Nguyễn Thị T12, các cụ dựng nhà và ở trên đất cùng vợ chồng, các con ông N3 và ông T8, bà L1. Theo Điều 15 Luật Hôn nhân và gia đình năm 1959 xác định: Vợ và chồng đều có quyền sở hữu, hưởng thụ và sử dụng ngang nhau đối với tài sản có trước và sau khi cưới. Như vậy, diện tích đất này xác định đây là tài sản chung của cụ V và cụ T12. [3.3] Theo kết quả xem xét thẩm định và định giá tài sản diện tích đất của cụ V và cụ T12 là 648,5m2, vị trí thửa đất: Phía giáp đường N có chiều dài là 29,48m, phía giáp hộ bà H7 dài 24,5m, phía giáp hộ bà V3 dài 23,37m, phía giáp ngõ đi chung dài 23,7m. Diện tích đất từ khi sử dụng đến nay vẫn giữ nguyên không có sự thay đổi, không chuyển nhượng cho ai cũng không nhận chuyển nhượng thêm của ai.

[4] Về giá trị quyền sử dụng đất: Theo Biên bản định giá tài sản ngày 14/3/2024 và Hồ sơ thẩm định giá của Công ty Cổ phần giám định, thẩm định Đông Nam Á xác định giá trị quyền sử dụng đất đang có tranh chấp là 18.908.000 đồng/m2. Đến thời điểm xét xử vụ án là đã quá 06 tháng, tuy nhiên phía nguyên đơn và bị đơn vẫn chấp nhận giá này tính giá trị quyền sử dụng đất để giải quyết vụ án.

[5] Như vậy, xác định diện tích đất hiện đang có tranh chấp là di sản thừa kế của cụ Nguyễn Văn V và cụ Nguyễn Thị T12 cụ thể di sản của mỗi cụ để lại là 648,5m2 : 2 = 324,25m2. Phần di sản các cụ để lại trên đất có 02 ngôi nhà của ông N và bà T1 xây dựng và sử dụng, phần diện tích đất này theo lời khai của bị đơn là đất 11 ông T8 đã mua lại của cụ T12, anh T9. Nguyên đơn đề nghị xác định phần di sản của cụ V để lại là phần diện tích đất trống. Các đương sự đều xác nhận đề nghị chia diện tích đất trống cho hàng thừa kế của các cụ. Hội đồng xét xử xác định phần di sản của cụ V để lại là diện tích 324,25m2 đất trống chưa có công trình xây dựng trên đất.

[6] Về xác định hàng thừa kế của cụ Nguyễn Văn V: [6.1] Cụ Nguyễn Văn V và Nguyễn Thị T12 không có con chung. Các con đẻ của cụ V là: Bà Nguyễn Thị N2 (sinh năm 1925, chết 1999) có 04 con: Vũ Văn D3 (chết năm 1989 có 2 con là Vũ Thị Y và Vũ Thị H12), Vũ Văn D4 (chết năm 2014 có vợ là bà Ngô Thị T2 và 02 con là Vũ Thị T4, Vũ Thanh T3), Vũ Thị T5, Vũ Văn D. Bà Nguyễn Thị L1, sinh năm 1933 chết năm 2019, có 07 con: Nguyễn Thị C, Nguyễn O, Nguyễn H13 (chết năm 2021, có vợ là bà Phạm Thị M1 và có 03 con là Nguyễn Thị D1, Nguyễn Khắc H14 và Nguyễn Thị D2), Nguyễn Â, Nguyễn Hữu P1, Nguyễn Thị P2, Nguyễn Hữu C1. Ông Nguyễn Văn N3, chết năm 1966, có 02 con là Nguyễn Thị H, Nguyễn Văn T9 (chết năm 2010, có vợ là bà Chu Thị K và có 03 con là Nguyễn Văn B, Nguyễn Văn Q và Nguyễn Quang Đ). Cụ tiền có 03 con với chồng trước là ông Nguyễn Văn N4, bà Nguyễn Thị N1 và ông Nguyễn Văn T8. Ông Nguyễn Văn N4, chết năm 2022, có vợ đã chết và 07 con là Nguyễn Văn H15, chết năm 2018 có vợ là L2 và 05 con là Nguyễn Thị H, Nguyễn Văn C2, Nguyễn Thị H8, Nguyễn Văn H9, Nguyễn Văn H10; Nguyễn Văn H2; Nguyễn Thị H7; Nguyễn Thị T7; Nguyễn Thị V1; Nguyễn Văn B; Nguyễn Văn H3, chết năm 2024 có 03 con là Nguyễn Văn H4, Nguyễn Văn H5, Nguyễn Văn H6.

Tuy nhiên, quá trình giải quyết vụ án tại cấp sơ thẩm thì Toà án cấp sơ thẩm đã không đưa bà Chu Thị K (là vợ của ông Nguyễn Văn T9) và bà Nguyễn Thị H7 (là con ông Nguyễn Văn N4) vào tham gia tố tụng trong khi các đương sự được hưởng phần thừa kế theo quy định.

Vì vậy, Hội đồng xét xử bổ sung tham gia tố tụng đối với bà Chu Thị K và bà Nguyễn Thị H7 để đảm bảo quyền lợi cho các đương sự. [6.2] Khi cụ T12 và cụ V về chung sống cùng nhau. Lúc này ông Nguyễn Văn T8 là con riêng của cụ T12 về ở chung cùng cụ V và cụ T12. Căn cứ Điều 79 Luật Hôn nhân gia đình, Điều 654 Bộ luật dân sự thì ông T8 được hưởng thừa kế của cụ V để lại. [6.3] Như vậy, xác định hàng thừa kế của cụ Nguyễn Văn V là: Chị Vũ Thị Y, chị Vũ Thị H12, bà Ngô Thị T2, chị Vũ Thị T4, chị Vũ Thanh T3, bà Vũ Thị T5, ông Vũ Văn D, ông Nguyễn Thị C, ông Nguyễn O, bà Phạm Thị M1, chị Nguyễn Thị D1, anh Nguyễn Khắc H14, chị Nguyễn Thị D2, ông Nguyễn Â, ông Nguyễn Hữu P1, bà Nguyễn Thị P2, ông Nguyễn Hữu C1, bà Nguyễn Thị H, bà Chu Thị K, 12 anh Nguyễn Văn B, anh Nguyễn Văn Q, anh Nguyễn Quang Đ, ông Nguyễn Văn T8 và cụ Nguyễn Thị T12.

[7] Về công sức đóng góp: Nguyên đơn yêu cầu khởi kiện chia diện tích 324,25m2 là phần di sản của cụ V để lại. Phần diện tích đất này hiện do ông B quản lý, sử dụng, có công sức gìn giữ tôn tạo diện tích đất này từ khi cụ V và cụ T12 chết, các đương sự đều thừa nhận. Nguyên đơn và bị đơn có phương án để hòa giải tuy nhiên không thành. Ông B có đề nghị Tòa án chia diện tích đất này theo quy định cho ông và các hàng thừa kế.

Do đó, khi chia thừa kế cũng xem xét công sức quản lý di sản của ông B và chia cho ông B 01 kỷ phần.

[8] Về cách chia: Tại phiên tòa phúc thẩm ngày 15 tháng 5 năm 2026: Các đương sự đạt được thỏa thuận: Nguyên đơn ông Nguyễn  nhận phần đất giáp đất bà H7, có chiều dài 24,05m, chiều rộng cạnh bên trên và bên dưới là 7m, tổng diện tích 168,35m2. Diện tích đất còn lại là 155,9m2 do ông B quản lý, sử dụng. Ông  và ông B có trách nhiệm thanh toán giá trị phần di sản cho các đương sự khác giá trị bằng tiền tương ứng với phần di sản họ được hưởng.

Xét thấy, thỏa thuận của các bên hoàn toàn tự nguyện, không trái quy định pháp luật và đạo đức xã hội nên Hội đồng xét xử chấp nhận.

Căn cứ vào khoản 2 Điều 308, Điều 309 của Bộ luật Tố tụng dân sự; sửa bản án sơ thẩm theo quy định pháp luật. Ông Nguyễn Văn N3, bà Nguyễn Thị N2 và bà Nguyễn Thị L1 mỗi người được hưởng 1/3 di sản thừa kế. Theo như thỏa thuận tại phiên tòa phúc thẩm, diện tích đất giao cho ông Nguyễn  là 168,35m2. Như vậy, ông N3, bà N2, bà L1, mỗi người được hưởng diện tích là 56,11m2 (168,35m2 : 3). Phần di sản ông T8 được hưởng là 72,05m2; ông N2, bà N1, mỗi người được hưởng 18,01m2. Như vậy, ông T8 được hưởng 4/9 di sản, ông N2, bà N1, mỗi người được hưởng 1/9 di sản, ông B được hưởng 3/9 di sản. Theo như thỏa thuận tại phiên tòa phúc thẩm, diện tích đất giao cho ông B là 155,9m2. Như vậy, ông T8 được hưởng 69,28m2 (4/9 x 155,9m2), ông N2, bà N1, mỗi người được hưởng diện tích là 17,32m2 (1/9 x 155,9m2), ông B được hưởng 51,98m2. [8.1] Bà N2 đã mất nên các con, cháu của bà N2 được hưởng phần diện tích 56,11m2 đất. Cụ thể: Ông Vũ Văn D3, ông Vũ Văn D4, bà Vũ Thị T5, ông Vũ Văn D mỗi người được hưởng 14,02m2. Ông D3 đã mất nên con ông D3 là chị Vũ Thị Y, chị Vũ Thị H12 mỗi người được hưởng 7,01m2. Ông D4 đã mất nên bà Ngô Thị T2, chị Vũ Thị T4, chị Vũ Thanh T3 mỗi người được hưởng 4,67m2. [8.2] Bà L1 đã mất nên các con, cháu của bà L1 được hưởng diện tích là 56,11m2. Cụ thể: Bà Nguyễn Thị C, ông Nguyễn O, ông Nguyễn H13, ông Nguyễn Â, ông Nguyễn Hữu P1, bà Nguyễn Thị P2, ông Nguyễn Hữu C1 mỗi người được hưởng diện tích 8,01m2. Ông H13 đã chết nên vợ con ông H13 là bà Phạm Thị M1, chị 13 Nguyễn Thị D1, anh Nguyễn Khắc H14, chị Nguyễn Thị D2 mỗi người được hưởng phần diện tích 2m2. [8.3] Ông N3 đã mất nên các con cháu của ông N3 được hưởng diện tích 56,11m2. Cụ thể: Bà Nguyễn Thị H, ông Nguyễn Văn T9 mỗi người được hưởng diện tích 28,05m2. Ông T9 đã mất nên vợ con ông T9 là bà Chu Thị K, anh Nguyễn Văn B, anh Nguyễn Văn Q, anh Nguyễn Quang Đ mỗi người được hưởng phần diện tích 7,01m2. [8.4] Ông N2 đã mất nên các con, cháu của ông N2 được hưởng diện tích 17,32m2. Cụ thể: Ông Nguyễn Văn H15, ông Nguyễn Văn H2, bà Nguyễn Thị H7, bà Nguyễn Thị T7, bà Nguyễn Thị T6, ông Nguyễn Văn B, ông Nguyễn Văn H3 mỗi người được hưởng diện tích 2,47m2. Ông H15 đã mất, ông H15 mất trước ông N2 nên các con ông H15 là chị Nguyễn Thị B1, anh Nguyễn Văn C2, chị Nguyễn Thị H8, anh Nguyễn Văn H9, anh Nguyễn Văn H10 được hưởng thừa kế thế vị, mỗi người được hưởng diện tích 0,49m2. Ông H3 đã mất nên các con là anh Nguyễn Văn H4, anh Nguyễn Văn H5, anh Nguyễn Văn H6 mỗi người được hưởng diện tích 0,82m2. Như vậy, ông  có trách nhiệm thanh toán giá trị phần di sản thừa kế bằng tiền tương đương theo kết quả định giá cho các hàng thừa kế của bà Nguyễn Thị N2, bà Nguyễn Thị L1, ông Nguyễn Văn N3 (trị giá đất 18.908.000 đồng/m2), cụ thể: - Thanh toán cho chị Vũ Thị Y, chị Vũ Thị H12 mỗi người số tiền là (7,01m2 x 18.908.000 đồng) = 132.545.080 đồng; - Thanh toán cho bà Ngô Thị T2, chị Vũ Thị T4, chị Vũ Thanh T3 mỗi người số tiền là (4,67m2 x 18.908.000 đồng) = 88.300.360 đồng; - Thanh toán cho bà Vũ Thị T5, ông Vũ Văn D mỗi người số tiền là (14,02m2 x 18.908.000 đồng) = 265.090.160 đồng; - Thanh toán cho bà Nguyễn Thị C, ông Nguyễn O, ông Nguyễn Hữu P1, bà Nguyễn Thị P2, ông Nguyễn Hữu C1 mỗi người số tiền là (8,01m2 x 18.908.000 đồng) = 151.453.080 đồng; - Thanh toán cho bà Phạm Thị M1, chị Nguyễn Thị D1, anh Nguyễn Khắc H14, chị Nguyễn Thị D2 mỗi người số tiền là (2m2 x 18.908.000 đồng) = 37.816.000 đồng; - Thanh toán cho bà Nguyễn Thị H số tiền là (28,05m2 x 18.908.000 đồng) = 530.369.400 đồng; - Thanh toán cho bà Chu Thị K, anh Nguyễn Văn B, anh Nguyễn Văn Q, anh Nguyễn Quang Đ mỗi người số tiền là (7,01m2 x 18.908.000 đồng) =132.545.080 đồng . 14 Ông Nguyễn Văn B có trách nhiệm thanh toán giá trị phần di sản thừa kế bằng tiền tương đương theo kết quả định giá cho bà Nguyễn Thị N1, ông Nguyễn Văn T8 và thanh toán cho các thừa kế của ông Nguyễn Văn N4 (trị giá đất 18.908.000 đồng/m2), cụ thể: - Thanh toán cho bà Nguyễn Thị N1 số tiền là (17,32m2 x 18.908.000 đồng) = 327.486.560 đồng; - Thanh toán cho ông Nguyễn Văn T8 số tiền là (69,28m2 x 18.908.000 đồng) = 1.309.946.240 đồng; - Thanh toán cho ông Nguyễn Văn H2, bà Nguyễn Thị H7, bà Nguyễn Thị T7, bà Nguyễn Thị T6 mỗi người số tiền là (2,47m2 x 18.908.000 đồng) = 46.702.760 đồng; - Thanh toán cho chị Nguyễn Thị B1, anh Nguyễn Văn C2, chị Nguyễn Thị H8, anh Nguyễn Văn H9, anh Nguyễn Văn H10 mỗi người số tiền là (0,49m2 x 18.908.000 đồng) = 9.264.920 đồng; - Thanh toán cho anh Nguyễn Văn H4, anh Nguyễn Văn H5, anh Nguyễn Văn H6 mỗi người số tiền là (0,82m2 x 18.908.000 đồng) = 15.504.560 đồng.

[9] Về án phí:

Căn cứ vào Điều 147, khoản 2 Điều 148 Bộ luật Tố tụng dân sự; căn cứ vào khoản 7 Điều 27; khoản 2 Điều 29 của Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.m [9.1] Về án phí dân sự sơ thẩm: Nguyên đơn ông Nguyễn  phải nộp án phí dân sự sơ thẩm số tiền là: 151.453.080đ × 5% = 7.572.654 đồng. Ông  đã nộp tạm ứng án phí sơ thẩm số tiền là 36.000.000 đồng theo biên lai thu tạm ứng án phí, lệ phí Toà án số 0005510 ngày 19 tháng 12 năm 2023 tại Chi cục Thi hành án dân sự quận Hải An, thành phố Hải Phòng (nay là Phòng Thi hành án dân sự khu vực 4 - Hải Phòng), trả lại cho ông  tiền tạm ứng án phí sơ thẩm đã nộp số tiền là 28.427.346 (Hai mươi tám triệu bốn trăm hai mươi bảy nghìn ba trăm bốn mươi sáu) đồng. Ông  đã nộp đủ tiền án phí dân sự sơ thẩm. Bị đơn ông Nguyễn Văn B phải nộp án phí dân sự sơ thẩm số tiền là: 36.000.000 đồng + 3% × (982.837.840 đồng - 800.000.000 đồng) = 41.485.135 đồng. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan chị Vũ Thị Y, chị Vũ Thị H12 mỗi người phải nộp án phí dân sự sơ thẩm số tiền là: 132.545.080đ × 5% = 6.627.254 đồng. 15 Bà Ngô Thị T2, chị Vũ Thị T4, chị Vũ Thanh T3 mỗi người phải nộp án phí dân sự sơ thẩm số tiền là: 88.300.360đ × 5% = 4.415.018 đồng. Bà Vũ Thị T5, ông Vũ Văn D mỗi người phải nộp án phí dân sự sơ thẩm số tiền là: 265.090.160đ × 5% = 13.254.508 đồng Bà Nguyễn Thị C, ông Nguyễn O, ông Nguyễn Hữu P1, bà Nguyễn Thị P2, ông Nguyễn Hữu C1 mỗi người phải nộp án phí dân sự sơ thẩm số tiền là: 151.453.080đ × 5% = 7.572.654 đồng. Bà Phạm Thị M1, chị Nguyễn Thị D1, anh Nguyễn Khắc H14, chị Nguyễn Thị D2 mỗi người phải nộp án phí dân sự sơ thẩm số tiền là: 37.816.000đ × 5% = 1.890.800 đồng Bà Nguyễn Thị H phải nộp án phí dân sự sơ thẩm số tiền là: 20.000.000 đồng + 4% × (530.369.400 đồng - 400.000.000 đồng) = 25.214.776 đồng Bà Chu Thị K, anh Nguyễn Văn B, anh Nguyễn Văn Q, anh Nguyễn Quang Đ mỗi người phải nộp án phí dân sự sơ thẩm số tiền là: 132.545.080đ × 5% = 6.627.254 đồng Bà Nguyễn Thị N1 phải nộp án phí dân sự sơ thẩm số tiền là: 327.486.560đ × 5% = 16.374.328 đồng Ông Nguyễn Văn T8 phải nộp án phí dân sự sơ thẩm số tiền là: 36.000.000 đồng + 3% × (1.309.946.240 đồng - 800.000.000 đồng) = 51.298.387 đồng Ông Nguyễn Văn H2, bà Nguyễn Thị H7, bà Nguyễn Thị T7, bà Nguyễn Thị T6 mỗi người phải nộp án phí dân sự sơ thẩm số tiền là: 46.702.760đ × 5% = 2.335.138 đồng Chị Nguyễn Thị B1, anh Nguyễn Văn C2, chị Nguyễn Thị H8, anh Nguyễn Văn H9, anh Nguyễn Văn H10 mỗi người phải nộp án phí dân sự sơ thẩm số tiền là: 9.264.920đ × 5% = 463.246 đồng Anh Nguyễn Văn H4, anh Nguyễn Văn H5, anh Nguyễn Văn H6 mỗi người phải nộp án phí dân sự sơ thẩm số tiền là: 15.504.560đ × 5% = 775.228 đồng. [9.2] Về án phí dân sự phúc thẩm: Do bản án sơ thẩm bị sửa nên bị đơn ông Nguyễn Văn B không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm. Ông B đã nộp tiền tạm ứng án phí dân sự phúc thẩm số tiền là 300.000 đồng theo biên lai thu tạm ứng án phí, lệ phí Toà án số 0005085 ngày 27 tháng 10 năm 2025 tại Phòng Thi hành án dân sự khu vực 4 - Hải Phòng. Đối trừ với số tiền án phí sơ thẩm ông B phải nộp là 41.485.135 đồng. Ông B còn phải nộp tiền án phí dân sự số tiền là 41.185.135 (Bốn mươi mốt triệu một trăm tám mươi lăm nghìn một trăm ba mươi lăm) đồng.