Bản án 22/2026/DS-PTTranh chấp về thừa kế tài sản

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về tố tụng: Nguyên đơn bà Đinh Thị B khởi kiện đề nghị Tòa án xác định di sản thừa kế; yêu cầu giao toàn bộ di sản thừa kế cho nguyên đơn quản lý; yêu cầu anh Hà Văn T2, anh Đinh Văn V1 phải dỡ bỏ tài sản trên đất và trả lại quyền sử dụng đất. Căn cứ Điều 26, Điều 35, Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự. Tòa án nhân dân Khu vực 5 - Sơn La thụ lý, giải quyết vụ án Tranh chấp về xác định di sản thừa kế, người quản lý di sản thừa kế là đúng thẩm quyền và quan hệ pháp luật. Xét đơn kháng cáo của nguyên đơn bà Đinh Thị B nộp đúng thời hạn quy định tại các Điều 271, 272, 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự nên được xem xét giải quyết theo trình tự phúc thẩm. Tại phiên toà phúc thẩm, vắng mặt bị đơn anh Hà Văn T2, anh Đinh Văn V1 và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan gồm bà Đinh Thị S, anh Đinh Văn P1, chị Đinh Thị P2, chị Đinh Thị Đ, anh Đinh Văn Q, chị Đinh Thị H, chị 9 Đinh Thị H1, chị Đinh Thị H2, anh Lò Duy K, chị Lò Khánh L, chị Đinh Thị N, cháu Đinh Thị T L2, cháu Đinh Thị L1, bà Hoàng Thị B1 nhưng đã có đơn xin xét xử vắng mặt và ủy quyền tham gia tố tụng tại phiên tòa phúc thẩm; hồ sơ đã thể hiện đầy đủ lời khai của những người này tại cấp sơ thẩm. Kiểm sát viên và các đương sự có mặt tại phiên toà đều đề nghị xét xử vắng mặt các đương sự nêu trên. Căn cứ Điều 296 Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án cấp phúc thẩm tiến hành xét xử vụ án theo quy định.

[2] Xét nội dung kháng cáo của nguyên đơn bà Đinh Thị B: [2.1] Về nguồn gốc đất tranh chấp các đương sự xác định là do cụ Đinh Văn Ề và cụ Hoàng Thị N1 khai phá, sử dụng. Khi ông Đinh Văn T4 về ở cùng hai cụ, ông T4 đã đăng ký, kê khai và được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất năm 1998. Sau đó, vợ chồng ông T4, các con ông T4 và hai cụ cùng sử dụng đất. Năm 2007, ông Đinh Văn T4 được cấp đổi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Trong quá trình sử dụng, anh Đinh Văn P1 đã được ông T4 cho một phần đất từ diện tích đất nêu trên; năm 2013, ông T4 đã chuyển nhượng 92,9m2 đất cho anh Hà Văn N2 và đến nay không có tranh chấp. Sau khi cụ N1, cụ Ề và vợ chồng ông T4 chết (không để lại di chúc), vợ chồng anh Đinh Văn P (con của ông T4) là người trực tiếp quản lý, sử dụng toàn bộ diện tích đất tranh chấp. Anh Đinh Văn P3 được ông Tư C1 cho một phần diện tích đất, sau khi anh P3 chết, chị N vợ anh P3 đã chuyển nhượng phần đất được chia cho anh Hà Văn T3, sau đó anh T3 đã cho anh Đinh Văn T4 sử dụng làm quán. Ngoài ra, anh P đã cho anh Đinh Văn V1 mượn một phần đất để sử dụng làm nhà xưởng. [2.2] Xét nguồn gốc đất tranh chấp vốn là của cụ Đinh Văn Ề (chết năm 2023) và cụ Hoàng Thị N1 (chết năm 2025) khai phá.

Tuy nhiên, từ năm 1998, ông Đinh Văn T4 đã tiến hành kê khai, đăng ký và được Ủy ban nhân dân cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất một cách công khai. Đến năm 2007, ông T4 tiếp tục được cấp đổi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với diện tích này. Suốt quá trình từ năm 1998 cho đến khi ông T4 qua đời vào năm 2016 và sau đó là con ông T4 là anh Đinh Văn P quản lý, sử dụng liên tục, cụ Ề, cụ N1 khi còn sống cũng như các đồng thừa kế khác (bao gồm cả nguyên đơn bà Đinh Thị B) đều biết rõ việc ông T4 được cấp quyền sử dụng đất và thực hiện các quyền của người sử dụng đất (như chuyển nhượng cho anh Hà Văn N2 năm 2013, phân chia cho các con) nhưng không ai có ý kiến khiếu nại hay tranh chấp gì đối với các quyết định cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền. Điều này thể hiện ý chí của các cụ lúc sinh thời đã dịch chuyển quyền sử dụng đất cho ông Đinh Văn T4 và việc dịch chuyển này đã được pháp luật công nhận, thiết lập bằng quyết định hành chính có hiệu lực pháp luật. [2.3]

Căn cứ vào Điều 105 và Điều 612 Bộ luật Dân sự năm 2015, di sản là tài sản thuộc quyền sở hữu, quyền sử dụng hợp pháp của người chết để lại tại thời điểm họ qua đời. Do quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất tranh chấp nêu trên đã được xác lập quyền sử dụng hợp pháp cho ông Đinh Văn T4 từ năm 1998 (đã được cấp đổi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất năm 2007) nên tại thời điểm cụ Ề chết (năm 2023) và cụ N1 chết (năm 2025), diện tích đất này không 10 còn nằm trong khối tài sản hợp pháp của hai cụ. Vì tài sản không còn thuộc quyền sử dụng của các cụ tại thời điểm mở thừa kế, nên không cấu thành di sản thừa kế theo quy định tại Điều 612 Bộ luật Dân sự năm 2015.

Do đó, Tòa án cấp sơ thẩm nhận định diện tích đất trên không còn là di sản thừa kế của cụ Ề, cụ N1 và không chấp nhận yêu cầu khởi kiện xác định di sản thừa ké, yêu cầu quản lý di sản thừa kế của nguyên đơn bà Đinh Thị B là có căn cứ, đúng pháp luật. [2.4] Tại giai đoạn phúc thẩm, nguyên đơn bà Đinh Thị B có nộp bổ sung một số tài liệu chứng cứ gồm: Giấy ra viện của trạm y tế xã G ngày 23/2/2024; các giấy xác nhận đất ở và xác nhận của người làm chứng (ông Đinh Văn D, bà Lường Thị Y, cụ Đinh Xuân H3, bà Đinh Thị S, ông Đinh Văn T6 được lập trong tháng 3 và 4 năm 2026), Hội đồng xét xử xét thấy, nội dung của các văn bản xác nhận này chủ yếu chứng minh về nguồn gốc đất ban đầu là của cụ Ề, cụ N1 và hiện trạng giáp ranh. Các tình tiết này đã được các bên đương sự thừa nhận xuyên suốt trong quá trình giải quyết vụ án ở cấp sơ thẩm nên theo quy định tại Điều 92 Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015, đây là những tình tiết không phải chứng minh và không làm thay đổi bản chất vụ án là quyền sử dụng đất đã được chuyển giao hợp pháp cho ông Đinh Văn T4 từ năm 1998.

Do đó, các tài liệu do nguyên đơn giao nộp không phải là căn cứ để chấp nhận nội dung kháng cáo của nguyên đơn bà Đinh Thị B. [2.5] Từ những nhận định, phân tích nêu trên, xét thấy quan điểm giải quyết vụ án của đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Sơn La tại phiên toà đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn là có cơ sở; do đó cần giữ nguyên Bản án dân sự sơ thẩm số 02/2026/DS-ST ngày 31/3/2026 của Tòa án nhân dân Khu vực 5 - Sơn La.

[3] Về án phí phúc thẩm: Nguyên đơn bà Đinh Thị B là người cao tuổi nên được miễn án phí dân sự phúc thẩm theo quy định.

[4] Các quyết định khác của bản án sơ thẩm về chi phí tố tụng không có kháng cáo, không bị kháng nghị có hiệu lực thi hành kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.