Bản án 703/2026/DS-PTTranh chấp về quyền sở hữu và các quyền khác đối với tài sản

[1] Về tố tụng: Việc vắng mặt một số người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, thấy rằng, những người này đã được triệu tập hợp lệ đến lần thứ hai nhưng vẫn vắng mặt không vì trở ngại khách quan, có người đại diện nên tiến hành xét xử vắng mặt đương sự theo quy định tại Điều 296 Bộ luật Tố tụng dân sự.

[2] Xét kháng cáo của nguyên đơn ông S, bà T: [2.1] Qua diễn biến tranh tụng tại phiên tòa hôm nay và xem xét các chứng cứ có trong hồ sơ, có cơ sở xác định: nguồn gốc đất của nguyên đơn ông S, bà T là nhận chuyển nhượng từ bà Trịnh Thị M, thửa cũ là 61, cấp ngày 28/10/2003 diện tích 9.089m2 . Năm 2020 cấp cho nguyên đơn vẫn có diện tích là 9.089,0m2, thuộc thửa đất số 357.

Tuy nhiên, theo đo đạc thực tế tại cấp phúc thẩm (theo sự chỉ ranh của ông Q) là 8.221,0m2 (tại vị trí A theo sơ đồ đo đạc hiện trạng ngày 04/6/2026) chênh lệch thiếu 868m2, nếu tính đất qua đo đạc thực tế theo chỉ ranh của ông S, bà T, bà S1 (gồm vị trí A, B) thì phần tranh chấp được xác định có diện tích là 9.108,8m2 thì thừa 19,8m2. Thửa 357 của nguyên đơn ông S, bà T giáp thửa 470 là của bà Trịnh Thị S1 đứng tên, hiện ông S, bà T cho rằng ông Trịnh Q ngăn C rào chiếm (vì ông Q cho rằng đã nhận chuyển nhượng từ Trịnh U và đang quản lý, sử dụng). Giấy đất thửa 470 bà S1 được cấp 23.009m2 nhưng qua đo đạc thực tế diện tích (theo chỉ ranh ông Q) chỉ 20.678,3m2. Nếu như theo sự chỉ ranh bà S1 thì thửa 470 gồm vị trí C, D có diện tích 27.652,9m2. Như vậy, so với phần diện tích đất thửa 470 của bà S1 được cấp giấy thì diện tích thực tế sử dụng còn thiếu 2.330,7m2 nếu theo chỉ ranh ông Q, nhưng lại thừa theo chỉ ranh của bà S1 là 4.643,9m2, nhưng để xác định giữa các bên có lấn chiếm đất hay không, không phải chỉ căn cứ vào việc xem xét diện tích được cấp giấy so với diện tích sử dụng thực tế, mà còn căn cứ vào quá 8 trình sử dụng đất thực tế giữa hai bên đặc biệt là phần đất tranh chấp ai đang sử dụng, việc sử dụng của một bên thì bên giáp ranh có phản đối hay không. [2.2] Theo như hồ sơ cấp giấy ban đầu cho bà M thửa cũ là 61 thì hướng Bắc giáp kênh thuỷ lợi có số đo 115m, hướng đông giáp thửa 52 cũ (nay là thửa 114, 115) là 87m, hướng tây giáp kênh thuỷ lợi 75,6m, hướng nam giáp thửa 470 (của bà S1) 113m. [2.3] Theo như hồ sơ cấp giấy cho nguyên đơn ông S, bà T năm 2020 khi nhận chuyển nhượng từ bà M thì các số đo hiện trạng như sau: hướng bắc giáp kênh thuỷ lợi có số đo 117,5m, hướng đông giáp thửa 52 cũ (nay là thửa 114, 115) là 87,65m, có đoạn 0,5m, hướng tây giáp kênh thuỷ lợi 69,61m, hướng nam giáp thửa 470 (của bà S1) 114,72m. Qua các số đo khi cấp giấy cho bà M và cho nguyên đơn khi làm giấy thì cho thấy số đo các cạnh có sự thay đổi. [2.4] Và đo theo hiện trạng thì thửa đất của nguyên đơn (tính theo chỉ ranh của ông Q, không tính phần tranh chấp) lại có số đo như sau: hướng bắc giáp kênh thuỷ lợi có số đo 118,16m, hướng đông giáp thửa 114, 115 là 79,95m, hướng tây giáp kênh thuỷ lợi 61,32m, hướng nam giáp thửa 470 (của bà S1) 116,02m. Qua kết quả các lần đo khi cấp giấy và đo hiện trạng cho thấy số đo các cạnh đều có sự thay đổi. Đặc biệt, tại số đo hướng đông giáp thửa 114, 115 theo hiện trạng thì 79,95m nhưng theo như hồ sơ cấp giấy cho nguyên đơn thì 87,65m là chênh lệch thiếu 7,7m. Còn cạnh hướng bắc giáp kênh thuỷ lợi tương đối có chênh lệch tăng 0,66m. Số đo hướng tây chênh lệch thiếu 69,61m – 61,32m = 8,29m, nếu tính đoạn tranh chấp 5,18m thì vẫn thiếu 3,11m, hướng nam giáp thửa 470 cũng không chênh lệch nhiều chỉ 0,23m. Điều này cho thấy, qua quá trình sử dụng có sự thay đổi về tổng diện tích cũng như về số đo các cạnh nên việc nguyên đơn có thiếu đất hay thừa là do diễn biến quá trình sử dụng đất và việc đo đạc không được chính xác. [2.5] Nguyên đơn cho rằng ông Q dựng hàng rào tre lấn chiếm, nhưng ông Q không thừa nhận, Tòa án cấp sơ thẩm và phúc thẩm có xem xét, thẩm định tại chỗ thì trên phần đất tranh chấp cũng không có hàng rào theo trình bày của nguyên đơn. Các đương sự sử dụng đất liền kề với nhau nhưng lại không có ranh cụ thể xác định giữa hai phần đất nên nếu như tính phần tranh chấp thuộc thửa 357 của nguyên đơn là có căn cứ bởi lẽ nó tương đương diện tích đất mà nguyên đơn được cấp giấy khi nhận chuyển nhượng chỉ chênh lệch tăng 19,8m2 là do các cạnh hướng bắc giáp kênh thuỷ lợi và hướng nam giáp thửa 470 có dài hơn so với thời điểm cấp giấy, nhưng phần tranh chấp chủ yếu được xác định tại cạnh hướng tây giáp kênh thuỷ lợi và hướng đông giáp thửa 114, 115 nên tính đoạn tranh chấp vào thửa thửa 357 là đảm bảo các số đo khi cấp giấy cho nguyên đơn, mặt khác, phía bà S1 là chủ sử dụng trên giấy chứng nhận quyền sử 9 dụng đất xác định phần tranh chấp vị trí B là của nguyên đơn.

Do đó, yêu cầu khởi kiện và kháng cáo của nguyên đơn là có căn cứ chấp nhận.

[3] Xét kháng cáo của bà S1: [3.1] Xét nguồn gốc đất của bà S1 có được là do thừa kế từ cha ruột là ông Trịnh Xái D, ngày 28/10/2003 bà S1 được cấp giấy qua thủ tục thừa kế. Phía ông Trịnh U cho rằng năm 2015 bà S1 đi S nên đã nhượng lại quyền hưởng thừa kế (tặng cho) cho ông U, có làm giấy và ba ông là ông Trịnh T3 có đưa tiền cho bà S1 tổng cộng 115.000.000đ để giao toàn bộ phần đất cho ông U. Xét đơn nhường quyền, thấy rằng, bà S1 đã được Nhà nước công nhận quyền sử dụng đất năm 2003, năm 2015 bà có làm tờ nhường quyền thừa kế cho Trịnh U, nay bà không đồng ý là quyền quyết định của bà, bà có quyền thay đổi ý chí của mình. Còn nếu như xác định tờ nhường quyền thừa kế xem như việc chuyển nhượng hoặc tặng cho thì các bên chưa tuân thủ đúng quy định, hiện phần đất vẫn chưa làm thủ tục sang tên cho ông U, ông U cũng không yêu cầu bà S1 làm thủ tục sang tên cho mình, nên giả sử có việc tặng cho hay chuyển nhượng thì cũng không có hiệu lực theo các quy định pháp luật đất đai, không có hợp đồng cũng như không đăng ký tại cơ cơ quan có thẩm quyền nên không thể công nhận hợp đồng này. [3.2] Phía ông Trịnh U sau khi có được nhượng quyền từ bà S1 thì đã chuyển nhượng cho ông Trịnh Quang N1 ông Q canh tác và đã tranh chấp ranh với nguyên đơn, quá trình giải quyết vụ án tại cấp sơ thẩm ông Q có yêu cầu công nhận phần đất này, nhưng đã rút yêu cầu. Hiện phần đất này bà S1 đang đứng tên, như trên nhận định, việc nhượng quyền từ bà S1 cho ông Trịnh U không được công nhận. Cấp sơ thẩm tuyên vô hiệu hợp đồng chuyển nhượng giữa ông U và ông Q là có căn cứ.

Do đó, kháng cáo của bà S1 đòi lại phần đất này từ ông Q, đòi lại bản chính giấy chứng nhận ông Q đang giữ, hủy bỏ tờ nhường quyền thừa kế là có căn cứ chấp nhận.

[4] Đối với số tiền phía ông U cho rằng ba ông là Trịnh T3 đã giao cho bà S1, cũng như tiền chuyển nhượng giữa ông U và ông Q được giải quyết trong vụ án khác nếu đương sự có yêu cầu.

[5] Đối với phần đất thửa 470 của bà S1 thì theo như sơ đồ hiện trạng thể hiện tại vị trí C là 20.678,3m2 là theo xác định ranh của ông Q, còn theo xác định ranh của bà S1 thì thêm vị trí D có diện tích 6.974,6m2, nhưng ông Q không thống nhất vì ông Q cho rằng vị trí D thuộc thửa 139 của ông chứ không thuộc thửa 470 của bà S1, đây là tranh chấp mới phát sinh giữa hai thửa liền kề 470 và 139 nên tách ra giải quyết thành vụ kiện khác.

Do đó, khi thực hiện việc giao trả đất thì buộc ông Q trả thửa đất 470 cho bà S1 tại vị trí C theo sơ đồ hiện trạng. 10

[6] Với những nhận định trên nên đề nghị của đại diện Viện kiểm sát là phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử, đúng quy định pháp luật.

[7] Về chi phí tố tụng: [7.1] Chi phí giám định: 3.040.000đ, bà S1 phải chịu. Ông U đã tạm ứng nên bà S1 trả lại cho ông U số tiền này. [7.2] Chi phí thẩm định, định giá: - Đối với việc thẩm định đất theo yêu cầu nguyên đơn ông S, bà T tại cấp sơ thẩm được chấp nhận nên ông Q phải chịu chi phí 7.186.258đ, ông Q trả cho ông S, bà T số tiền này. - Đối với phần đất thửa 470 tại cấp sơ thẩm: chi phí hai lần: 8.223.510đ (bà S1 nộp) và 8.265.509đ (ông U nộp). Yêu cầu bà S1 được chấp nhận nên ông U và ông Q cùng phải chịu. Phần ông U đã thực hiện xong. Ông Q có nghĩa vụ trả lại cho bà S1 số tiền 8.223.510đ. -Tại cấp phúc thẩm: 13.756.360đ, nguyên đơn ông S, bà T và bà S1 đều có yêu cầu nên cùng phải chịu. Đã thực hiện xong.

[8] Về phần án phí: [8.1] Sơ thẩm: Ông Trịnh U, ông Q mỗi người phải chịu 300.000đ do yêu cầu nguyên đơn và bà S1 được chấp nhận. [8.2] Phúc thẩm: Nguyên đơn ông S, bà T và bà S1 không phải chịu do kháng cáo được chấp nhận.