Bản án 498/2025/DS-STTranh chấp về thừa kế tài sản

10 Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về thẩm quyền, thủ tục tố tụng: 1.1. Bị đơn ông V cư trú tại thành phố B, tỉnh Đồng Nai nên vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai (nay là Tòa án nhân dân khu vực 1- Đồng Nai) theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 35; điểm a khoản 1 Điều 39 của Bộ luật Tố tụng dân sự. 1.2. Những người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan và những người kế thừa quyền nghĩa vụ gồm: Bà Nguyễn Thị T4, bà Nguyễn T Như M, ông Phan Nhật H, bà Phan Ngọc Uyên T, ông Phan Anh H1, bà Ngô Thị T1, bà Nguyễn Ngô Hạnh D, bà Nguyễn Ngô Thục H2, ông Nguyễn Viết T2, bà Nguyễn T Như K, bà Nguyễn T Như H3 và bà Nguyễn Thị Phương  đã có đơn xin xét xử vắng mặt nên Tòa án tiến hành xét xử vắng mặt các đương sự này theo quy định tại khoản 2 Điều 227 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

[2] Về quan hệ pháp luật: Theo đơn khởi kiện nguyên đơn ông Nguyễn Đức T3 khởi kiện tranh chấp di sản thừa kế của ông Nguyễn Vĩnh M1 để lại. Như vậy, tranh chấp giữa các đương sự là “Tranh chấp về thừa kế tài sản” theo quy định tại khoản 5 Điều 26 Bộ luật Tố tụng dân sự.

[3] Về tư cách đương sự: 3.1. Ông Nguyễn Đức T3 là người khởi kiện nên xác định ông T3 là nguyên đơn; Ông Nguyễn Đức H4 và ông Nguyễn Đức V là người bị kiện nên xác định ông H4 và ông V là bị đơn theo quy định tại khoản 2, 3 Điều 68 của Bộ luật Tố tụng dân sự. 3.2. Đối với bà Nguyễn Thị T4, bà Nguyễn T Như M, bà Nguyễn T Như T4, ông Nguyễn Đức N, bà Nguyễn T Như K, ông Nguyễn Đức S, bà Nguyễn T Như H3, bà Nguyễn Thị Phương  là hàng thừa kế thứ nhất của ông Nguyễn Vĩnh M1, ông M1 chết năm 2003 không để lại di chúc. Việc giải quyết tranh chấp về thừa kế tài sản của ông M1 để lại có liên quan đến quyền lợi, nghĩa vụ của bà T4, bà M1, bà Như T4, ông N, bà K, ông S, bà H3 và bà  nên Tòa án đưa vào tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan theo quy định tại khoản 4 Điều 68 của Bộ luật Tố tụng dân sự. 3.3. Bà Nguyễn T Như T4 chết năm 2012, hàng thừa kế thứ nhất của bà Như T4 gồm: bà Nguyễn Thị T4; ông Phan Thanh G (chết năm 2020); ông Phan Nhật H, bà Phan Ngọc Uyên T và ông Phan Anh H1.

Do đó, Tòa án đưa bà T4, ông H, bà T và ông H1 là người kế thừa quyền, nghĩa vụ của bà Như T4 tham gia tố tụng trong vụ án theo quy định tại khoản 1 Điều 74 của Bộ luật Tố tụng dân sự. 3.4. Ông Nguyễn Đức N chết năm 2023, hàng thừa kế thứ nhất của ông N gồm: bà Nguyễn Thị T4, bà Ngô Thị T1, bà Nguyễn Ngô Hạnh D, bà Nguyễn Ngô Thục H2 và ông Nguyễn Viết T2.

Do đó, Tòa án đưa bà T4, bà T1, bà D, bà H2 và ông T2 là người kế thừa quyền, nghĩa vụ của ông N tham gia tố tụng trong vụ án theo quy định tại khoản 1 Điều 74 của Bộ luật Tố tụng dân sự. 11

[4] Đối với bà Nguyễn Thị T4: Bà T4 bà đã có văn bản tặng cho ½ quyền sử dụng đất của bà và phần di sản thừa kế bà được hưởng của ông M1 cho ông T3. Quá trình giải quyết vụ án ông T3 có đơn yêu cầu tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự đối với bà T4 và bà T4 đã được Tòa án tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự nhưng chưa xác định người giám hộ cho bà T4. Hiện nay bà T4 đang được ông T3 nuôi dưỡng và ông T3 cũng là người trực tiếp quản lý toàn bộ tài sản của bà T4 tặng cho và di sản thừa kế của ông M1.

Do đó, việc chưa có người giám hộ cho bà T4 không ảnh hưởng gì việc giải quyết vụ án, bà T4 vẫn là người được hưởng thừa kế và toàn bộ tài sản của bà T4 đã tặng cho ông T3 và ông T3 là người đang quản lý tài sản này.

[5] Nội dung tranh chấp: 5.1. Ông Nguyễn Vĩnh M1, sinh năm 1923 chết năm 2003. Cha mẹ đẻ của ông M1 là cụ Nguyễn T5 (T7), chết năm 1952 và cụ Nguyễn Thị D1, chết năm 1966; bà Nguyễn Thị T4, sinh năm 1930 (vợ hợp pháp ông M1). Sinh thời ông M1 và bà T4 có 10 người con chung gồm: bà Nguyễn T Như M, sinh năm 1944; bà Nguyễn T Như T4, sinh năm 1947 (đã chết năm 2012); ông Nguyễn Đức N, sinh năm 1955 (đã chết năm 2023); bà Nguyễn T Như K, sinh năm 1954; ông Nguyễn Đức S, sinh năm 1958; ông Nguyễn Đức V, sinh năm 1958; bà Nguyễn T Như H3, sinh năm 1962; ông Nguyễn Đức H4, sinh năm 1963; bà Nguyễn Thị Phương Â, sinh năm 1967 và ông Nguyễn Đức T3, sinh năm 1975. Ông M và bà T4 không có con riêng, con nuôi. 5.2. Tài sản ông M và bà T4 đã tạo lập là Quyền sử dụng đất có diện tích là 91,4m² tại thửa đất số 251, tờ bản đồ số 12, phường T, thành phố B, tỉnh Đồng Nai (nay là phường T, tỉnh Đồng Nai), được Ủy ban nhân dân thành phố B cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở số 4701031281 ngày 18/02/2003. Năm 2003 ông M chết không để lại di chúc. Căn cứ quy định tại điểm a khoản 1 Điều 650, điểm a khoản 1 Điều 651 Bộ luật Dân sự, thì di sản của ông M để lại được thừa kế theo pháp luật và bà T4 là vợ và các con gồm bà M, bà Như T4, ông N, bà K, ông S, ông V, bà H3, ông H4, bà Â, ông T3 đều thuộc hàng thừa kế thứ nhất, không thuộc trường hợp không được quyền hưởng di sản theo quy định tại Điều 621 Bộ luật Dân sự. 5.3. Bà Nguyễn T Như M, bà Nguyễn T Như K, bà Nguyễn T Như H3 và bà Nguyễn Thị Phương  quá trình giải quyết vụ án có văn bản từ chối nhận thừa kế, việc từ chối này là tự nguyện nên Tòa án ghi nhận ý kiến này. 5.4. Ông Nguyễn Đức T3 khởi kiện yêu cầu chia di sản thừa kế của ông Nguyễn Vĩnh M1 chết để lại là ½ Quyền sử dụng đất tại thửa đất số 251, tờ bản đồ số 12, phường T, thành phố B, tỉnh Đồng Nai (nay là phường T, tỉnh Đồng Nai). Cụ thể: Chia phần di sản của ông M1 thành 07 kỷ phần cho bà T4, bà Như T4, ông N, ông S, ông V, ông H4 và ông T3 (bà M1, bà K, bà H3 và bà  đã từ chối nhận di sản). Ông T3 đang trực tiếp ở, quản lý, sử dụng trên thửa đất từ trước đến nay nên ông T3 xin được nhận di sản thừa kế bằng hiện vật, đồng ý giao lại phần di sản thừa kế cho những người thừa kế khác bằng tiền. 5.5. Tại phiên tòa bị đơn ông Nguyễn Đức H4 thừa nhận di sản của ông M1 12 chết để lại là ½ Quyền sử dụng đất tại thửa đất số 251, tờ bản đồ số 12, phường T, thành phố B, tỉnh Đồng Nai (nay là phường T, tỉnh Đồng Nai) và hàng thừa kế thứ nhất của ông M1 gồm bà T4 là vợ và các con gồm bà M1, bà Như T4, ông N, bà K, ông S, ông V, bà H3, ông H4, bà Â, ông T3. Nguyên đơn ông T3 yêu cầu phân chia di sản thừa kế của ông M1 để lại thành 07 kỷ phần thì ông đồng ý. Tuy nhiên ông đề nghị Tòa án xem xét yêu cầu thanh toán giá trị căn nhà của ông tại thời điểm xây dựng là năm 2012 là khoảng 600.000.000đ (sáu trăm triệu đồng) để thanh toán cho ông.

Nhận thấy, ý kiến này của ông H4 yêu cầu xác định giá trị căn nhà tại thời điềm ông xây dựng năm 2012 là không phù hợp, bởi vì theo quy định tại tại Điều 104 của Bộ luật Tố tụng dân sự thì giá trị tài sản tranh chấp theo giá thị trường nơi có tài sản tại thời điểm thẩm định giá chứ không phải xác định giá trị tại thời điểm xây dựng. 5.6. Tại phiên tòa bị đơn ông Nguyễn Đức V đồng ý với yêu cầu khởi kiện của ông T3. Ông đồng ý phân chia di sản thừa kế của ông M1 để lại thành 07 kỷ phần. Ông yêu cầu nhận giá trị kỷ phần đồng thời tặng phần kỷ phần thừa kế mà ông được nhận cho ông Nguyễn Đức H4. 5.7. Bà Nguyễn Thị T4; những người thừa kế quyền và nghĩa vụ của bà bà Nguyễn T Như T4 (gồm bà Nguyễn Thị T4, anh Phan Nhật H, bà Phan Ngọc Uyên T và ông Phan Anh H1); những người thừa kế quyền và nghĩa vụ của ông Nguyễn Đức N (gồm bà Nguyễn Thị T4, bà Ngô Thị T1, bà Nguyễn Ngô Hạnh D, bà Nguyễn Ngô Thục H2 và ông Nguyễn Viết T2); ông Nguyễn Đức S đồng ý yêu cầu khởi kiện của ông T3, yêu cầu nhận giá trị kỷ phần đồng thời tặng phần kỷ phần thừa kế mà mình được nhận cho ông Nguyễn Đức T3. 5.8. Căn cứ bản đồ hiện trạng khu đất số 5460/2020 ngày 04/9/2020 của phòng đăng ký đất đai tỉnh Đồng Nai - nhánh Biên Hòa phần diện tích thửa đất nguyên đơn yêu cầu là 85,5m2 được giới hạn bởi các mốc (1, 2, 3, 17, 7, 14, 15, 16, 7, 8, 9, 10, 1) tại thửa đất số 251, tờ bản đồ số 12, phường T, thành phố B, tỉnh Đồng Nai (nay là phường T, tỉnh Đồng Nai). 5.9. Theo thư thẩm định giá số 17/2021/TĐG - CT ngày 21/6/2021 của ty cổ phần thẩm định giá Minh P quyền sử dụng đất có giá trị là (50,3m2 x 17.100.000đ + 35,2m2 x 18.810.000đ) = 1.522.242.000đ (một tỷ, năm trăm hai mươi hai triệu, hai trăm bốn mươi hai nghìn đồng). Như vậy, phần di sản ông M1 để lại có giá trị là 1.522.242.000đ : 2 = 761.121.000đ (bảy trăm sáu mươi mốt triệu, một trăm hai mươi mốt nghìn đồng). Bà M1, bà K, bà H3 và bà Â từ chối nhận di sản nên chia cho 7 kỷ phần mỗi kỷ phần là 108.731.571đ (một trăm linh tám triệu, bảy trăm ba mươi mốt nghìn, năm trăm bảy mươi mốt đồng). 5.10. Về yêu cầu của nguyên đơn, xét thấy thửa đất trên ông T3 là người đang quản lý, sử dụng và ½ quyền sử dụng đất tài sản của bà T4 đã tặng cho ông T3.

Căn cứ vào hiện trạng thực tế thửa đất và công trình xây dựng trên thửa đất phần căn nhà ông H4 xây dựng có diện tích 35,2m2 không đủ điều kiện diện tích để thửa để tách thành thửa mới theo quy định của Ủy ban nhân dân tỉnh Đ, ông H4 cũng có nơi ở khác và hiện không sử dụng căn nhà này. 13

Vì vậy, cần chấp nhận yêu cầu của ông T3, cần xử chia và giao cho ông T3 được quyền sử dụng toàn bộ di sản thừa kế của ông M1 và buộc ông T3 có nghĩa vụ thanh toán trị giá bằng tiền cho ông H4 và ông V số tiền của mỗi kỷ phần 108.731.571đ (một trăm linh tám triệu, bảy trăm ba mươi mốt nghìn, năm trăm bảy mươi mốt đồng). Ông V tặng lại kỷ phần cho ông H4 nên ông H4 được hưởng 2 kỷ phần là: 217.463.142đ (hai trăm mười bảy triệu, bốn trăm sáu mươi ba nghìn, một trăm bốn mươi hai đồng). Kỷ phần thừa kế của bà T4, bà Như T4, ông N và ông S tặng cho ông T3 nên ông T3 được nhận 5 kỷ phần là 543.657.855đ (năm trăm bốn mươi ba triệu, sáu trăm năm mươi bảy nghìn, tám trăm năm mươi lăm đồng). Buộc ông Nguyễn Đức T3 phải thanh toán giá trị căn nhà cho ông Nguyễn Đức H4 với số tiền 231.210.000đ (hai trăm ba mươi mốt triệu, hai trăm mươi nghìn đồng).

[6] Đối với chi phí tiền công quản lý, bảo quản di sản thừa kế: Quá trình tố tụng và tại phiên tòa các bên đương sự không ai yêu cầu, vì vậy Tòa án không xét.

[7] Đối với phần đất có diện tích (2,5m2 + 1,5m2) được giới hạn bởi các mốc (3, 11, 12, 13, 14, 17, 3) thuộc đất giao thông và phần đất có diện tích (4,4m2 + 1,5m2) được giới hạn bởi các mốc (4, 5, 6, 7, 16, 15, 14, 4) các bên không sử dụng, nguyên đơn không yêu cầu giải quyết.

[8] Chi phí tố tụng: Tiền hợp đồng đo vẽ; xem xét, thẩm định tại chỗ; tiền hợp đồng thẩm định giá: (2.365.000đ + 25.000.000đ) 27.365.000đ (hai mươi bảy triệu, ba trăm sáu mươi lăm nghìn đồng). Nguyên đơn ông T3 đã tạm ứng số tiền trên. Tại phiên toàn ông T3 tự nguyện chịu toàn bộ số tiền này.

[9] Về án phí dân sự sơ thẩm: Căn cứ Điều 147 của Bộ luật Tố tụng dân sự; Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí án: - Ông Nguyễn Đức T3 phải chịu án phí dân sự sơ thẩm có giá ngạch đối với trị giá kỷ phần thừa kế ông T3 được nhận là 543.657.855đ, án phí là 25.746.314đ (hai mươi lăm triệu, bảy trăm bốn mươi sáu nghìn ba trăm mười bốn đồng) Ông Nguyễn Đức T3 phải chịu án phí dân sự sơ thẩm có giá ngạch đối với phần thanh toán giá trị tài sản cho ông H4 là 231.210.000đ án phí là 11.560.500đ (mười một triệu năm trăm sáu mươi nghìn năm trăm đồng). Tổng cộng ông T3 phải nộp là: 37.306.814đ (ba mươi bảy triệu, ba trăm lẻ sáu nghìn, tám trăm mười bốn đồng) - Ông Nguyễn Đức H4 phải chịu án phí dân sự sơ thẩm có giá ngạch đối với trị giá kỷ phần thừa kế được hưởng là 217.463.142đ, án phí là 10.873.157đ (mười triệu tám trăm bảy mươi ba nghìn một trăm năm mươi bảy đồng).

[10] Về ý kiến của người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn là ông Nguyễn Văn T6 trình bày tại phiên tòa phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử nên được chấp nhận. 14

[11] Quan điểm của vị đại diện Viện kiểm sát không phù hợp nhận định trên của Hội đồng xét xử nên không chấp nhận. Vì các lẽ trên,

Căn cứ vào: