Bản án 622/2026/DS-PTTranh chấp về thừa kế tài sản

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ đã được xem xét thẩm tra, kết quả hỏi, tranh tụng tại phiên tòa, trên cơ sở xem xét đầy đủ, toàn diện các chứng cứ, ý kiến của các đương sự, ý kiến của Kiểm sát viên. Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận định như sau:

[1] Về hình thức: Đơn kháng cáo của bà Nguyễn Thị Ánh T, ông Nguyễn Kim S, bà Võ Thị N nằm trong hạn luật định, hợp lệ nên được Hội đồng xét xử xem xét theo trình tự phúc thẩm. Tại phiên tòa phúc thẩm, một số người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đã được triệu tập hợp lệ nhưng vắng mặt hoặc có đơn xin xét xử vắng mặt. Căn cứ Điều 296 Bộ luật tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vụ án vắng mặt các đương sự này.

[2] Về nội dung: [2.1] Cha mẹ của nguyên đơn, bị đơn là cụ Nguyễn Văn X (chết năm 2023) và cụ Ngô Thị H3 (chết năm 2019). Hai cụ có 08 người con gồm: Ông Nguyễn Kim S, bà Nguyễn Thị Ánh T, ông Nguyễn Tường G, ông Nguyễn Tường L1, ông Nguyễn Kim C1, ông Nguyễn Văn V1, ông Nguyễn Tấn L2 và ông Nguyễn Tường H1. [2.2] Về nguồn gốc, thửa đất số 02 (624,8m2) và thửa đất số 03 (334,4m2), tờ bản đồ số 36, phường H, thành phố B do cụ Ngô Thị H3 đứng ra nhận chuyển nhượng của cụ Đỗ Văn H4 vào năm 1990; được các anh chị khác trong gia đình thừa nhận, trừ bà Nguyễn Thị Ánh T. Bà T cho rằng mình có bỏ ra 02 chỉ vàng cùng cụ H3 nhận chuyển nhượng đất của cụ H4 nhưng không cung cấp được tài liệu, chứng cứ chứng minh và không 11 được các anh em khác trong gia đình thừa nhận. Tại phiên tòa, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bà T trình bày quan điểm thừa nhận đất có nguồn gốc của cụ hai, cụ H4; hai cụ đã tặng cho bà T từ ngày 07/01/1991 nên quyền sử dụng đất không còn là di sản thừa kế do cụ H3, cụ hươn để lại mà là tài sản hợp pháp của vợ chồng bà T. Điều này mâu thuẫn với chính lời trình bày của bà T trong suốt quá trình xét xử sơ thẩm. [2.3] Tất cả 07 người con của cụ X, cụ H3 đều thống nhất xác định, khi còn sống, cụ H3 đã chia diện tích khoảng 1.000m2 đất hiện đang tranh chấp cho bốn người con gồm: Ông S, bà T, ông G và ông L1. Việc cho đất chỉ nói miệng, không lập văn bản và bốn người con còn lại là ông C1, ông V1, ông L2, ông H1 cũng đồng ý, không phản đối. Thực tế, ngày 07/01/1991, cụ H3 làm giấy giao cho bà T 28m2 đất (thuộc thửa 03) để làm nhà. Năm 2001 khi cụ H3 và cụ X còn sống, gia đình đã phân chia mảnh đất thành 04 phần, xây hàng rào xác định ranh giới rõ ràng. Ông G đã xây nhà sinh sống trên phần đất có diện tích khoảng 200m2 từ đó đến nay. Năm 2002, vợ chồng bà Nguyễn Thị Ánh T, ông Lưu Văn Y1 đăng ký kê khai và được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đối với thửa đất số 03, diện tích 334,4m2. Trong phần đất này có căn nhà cấp 4 của ông Nguyễn Tường G, xây dựng từ năm 2002 và nhà cấp 4 của bà Nguyễn Thị Ánh T, diện tích 81m2, xây dựng từ năm 1991. Năm 2007, vợ chồng ông Nguyễn Kim S, bà Võ Thị N kê khai và được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đối với thửa đất số 03, diện tích 624,8m2 còn lại. Trong phần đất này có căn nhà cấp 4 của ông Nguyễn Tường L1, xây dựng từ năm 2004 và nhà cấp 4 của bà Võ Thị N, xây dựng từ năm 1991. Ngày 02/7/2008, cụ X đã chủ trì họp gia tộc thống nhất lại việc phân chia đất. Tham gia họp có ông S, bà T, ông G, ông L1 cùng 02 người làm chứng là ông Nguyễn Tấn L2 và bà Nguyễn Thị Bích T1. Theo đó, cụ X và các con thống nhất chia toàn bộ quyền sử dụng 02 thửa đất cho 04 người con gồm: Ông S, bà T, ông G và ông L1 theo ranh mốc thực tế đã xác định vào năm 2001. Các thành viên gia đình dự họp đã đồng ý ký tên vào biên bản. Sau đó, vào ngày 05/8/2019, cụ H3 có làm giấy xác nhận cho ông G diện tích đất là 200m2. Theo biên bản hòa giải ngày 08/3/2022 tại Ủy ban nhân dân phường H, bà T cũng đã đồng ý nhập toàn bộ diện tích của 02 thửa đất, trừ phần đường đi còn lại chia làm 04 phần cho 04 người là bà T, ông S, ông L1 và ông G. Như vậy, có đủ căn cứ xác định phần đất tranh chấp khi còn sống, cụ H3 và cụ X đã phân chia, tặng cho cho 04 người con gồm ông S, bà T, ông G và ông L1. Việc tặng cho đã thực hiện trên thực tế, đất được phân ranh rõ ràng nhưng chưa thực hiện thủ tục do pháp luật quy định. Ủy ban nhân dân thành phố B cấp giấy 12 chứng nhận quyền sử dụng thửa đất số 03 cho bà T, ông Y1 vào năm 2002 và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng thửa đất số 02 cho ông S, bà N vào năm 2007 là không đúng với hiện trạng sử dụng. Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông G; chia thừa kế phần đất tranh chấp cho 04 người con theo đúng hiện trạng đã sử dụng là có căn cứ, phù hợp với ý chí, nguyện vọng của cha mẹ các đương sự khi còn sống. [2.4] Tại phiên tòa phúc thẩm, bà T và người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của bà cho rằng phần đất tranh chấp đã được cụ H3 và cụ H4 tặng cho bà từ năm 1991; đồng thời giao giấy tờ để bà thực hiện việc đăng ký, kê khai và được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Theo bà T, việc các anh, chị, em khác sinh sống trên phần đất này xuất phát từ tình cảm gia đình nên bà cho ở nhờ.

Xét thấy, bà T không xuất trình được bất kỳ tài liệu, chứng cứ nào chứng minh việc được cha mẹ tặng cho quyền sử dụng đất như đã trình bày. Hơn nữa, như đã phân tích tại mục [2.2], trong suốt quá trình giải quyết vụ án ở cấp sơ thẩm, bà T xác định nguồn gốc phần đất là do bà nhận chuyển nhượng từ cha mẹ. Như vậy, chính lời trình bày của bà T về nguồn gốc quyền sử dụng đất có sự mâu thuẫn, không thống nhất, không cung cấp được tài liệu, chứng cứ chứng minh; không được các đồng thừa kế khác thừa nhận; đồng thời không phù hợp với các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án cũng như thực tế quá trình quản lý, sử dụng phần đất của các thành viên trong gia đình như đã được phân tích tại mục [2.3].

Do đó, không có cơ sở để chấp nhận ý kiến của bà T và người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của bà T, cũng như nội dung kháng cáo của bà Nguyễn Thị Ánh T. [2.5] Đối với ông Nguyễn Kim S, bà Võ Thị N, quá trình giải quyết vụ án tại cấp sơ thẩm, ông S, bà N thừa nhận việc cha mẹ cho đất cho 04 người con; ông S, bà N chỉ đề nghị được công nhận phần đất thực tế ông, bà đang sử dụng, diện tích đất 254,5m2; đã được Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận. Sau khi xét xử sơ thẩm, ông S, bà N kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm. Tại phiên tòa phúc thẩm, ông S, bà N và người đại diện theo ủy quyền kháng cáo đề nghị xác định thửa đất số 02, tờ bản đồ số 36, diện tích 624,8m2 không phải là di sản do cụ H3, cụ H4 để lại mà thuộc quyền sử dụng hợp pháp của ông S, bà N; ông S, bà N tự nguyện nhận 200m2 đất ở và phần diện tích đất nông nghiệp còn lại (tức phần gắn liền với diện tích nhà ở thực tế của ông S, bà N hiện nay); phần còn lại trong tổng diện tích 624,8m2 ông S, bà N tự nguyện tặng cho bà T, ông L1.

Xét thấy, ông S, bà N không cung cấp được tài liệu, chứng cứ chứng minh được cụ H3, cụ H4 tặng cho toàn bộ diện tích đất 624,8m2. Bản thân ông S1, bà N trong suốt quá trình xét xử sơ thẩm trước đó đều thống nhất xác định việc họp 13 gia đình, việc cha mẹ chia đất cho 04 anh, chị, em sử dụng và các hộ đã làm hàng rào xác định ranh giới rõ ràng. Tại Bản tự khai ngày 07/11/2024, ông S, bà N trình bày như sau: “Chúng tôi đề nghị Tòa án chia thừa kế cho chúng tôi phần diện tích đất nêu trên theo thực tế đang sử dụng… Đối với phần diện tích đất ông G đang sử dụng 49,4m2 và phần bà T đang sử dụng 73,6m2 nằm trên thửa số 02, trường hợp ông G, bà T sau này làm thủ tục tách thửa thì tôi đồng ý tách thửa cho ông bà”. Nay ông S, bà T thay đổi lời khai, phủ nhận toàn bộ nội dung trình bày trước đó nhưng không cung cấp được tài liệu, chứng cứ chứng minh và mâu thuẫn với các tài liệu, chứng cứ khác có trong hồ sơ vụ án nên không có căn cứ chấp nhận. Tương tự như bà T, việc UBND thành phố B cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông S, bà N năm 2007 là không đúng đối tượng sử dụng đất; đồng thời có căn cứ xác định đất có nguồn gốc cha mẹ tạo lập, đã tặng cho các con như thực tế sử dụng.

Vì vậy, không có cơ sở chấp nhận ý kiến của ông S, bà T về việc chỉ nhận phần diện tích 254,5m² theo quyết định của bản án sơ thẩm và giao phần diện tích còn lại thuộc thửa đất số 02 cho bà T, ông L1. Đối với ý kiến cho rằng ông S, bà N không được hưởng lợi từ việc giải quyết vụ án nên không phải chịu án phí và chi phí tố tụng.

Xét thấy, ông S, bà N cũng như các đồng thừa kế khác được phân chia di sản cha mẹ để lại theo quy định của pháp luật.

Do đó, việc Tòa án cấp sơ thẩm buộc ông S, bà N chịu án phí tương ứng với phần di sản được hưởng và chịu chi phí tố tụng theo quy định của pháp luật là có căn cứ. [2.6]

Từ những phân tích trên, Hội đồng xét xử xét thấy kháng cáo của bà Nguyễn Thị Ánh T, ông Nguyễn Kim S, bà Võ Thị N không có cơ sở chấp nhận; cần giữ nguyên bản án sơ thẩm.

[3] Do kháng cáo không được chấp nhận nên bà Nguyễn Thị Ánh T, ông Nguyễn Kim S, bà Võ Thị N phải chịu án phí dân sự phúc thẩm.

Tuy nhiên, do bà T, ông S là người cao tuổi nên được miễn.