Bản án 42/2026/DS-STTranh chấp về thừa kế tài sản

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án đƣợc thẩm tra tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[1]. Về tố tụng: [1.1] Theo Công văn số: 1856/PA08-Đ1, ngày 15/4/2026 của Phòng Q1 - Công an tỉnh Q thì anh Lê Hải Đ đã xuất cảnh ra nƣớc ngoài lần gần đây nhất từ ngày 22/11/2020 qua SBQT Nội Bài, hiện chƣa có thông tin nhập cảnh về nƣớc. Đăng hiện cƣ trú tại V, không có địa chỉ cụ thể. Nhƣ vậy, theo quy định tại Điều 27, Điều 35; Điều 469 của Bộ luật tố tụng dân sự thì vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân khu vực 1 - Quảng Trị. [1.2] Sau khi thụ lý vụ án, do anh Lê Hải Đ không đến Đại sứ quán của nƣớc nơi anh đang sinh sống đƣợc vì khoảng cách địa lý xa xôi, đi lại khó khăn.

Vì vậy, Tòa án nhân dân khu vực 1 - Quảng Trị đã nhận đƣợc bản tự khai, đơn đề nghị xét xử vắng mặt của anh Lê Hải Đ gửi về do bà Lê Thị H đến nộp. Tại bản Kết luận giám định số: 565/2026/KL-KTHS ngày 14/4/2026 của Phòng K Công an tỉnh Q kết luận: Chữ ký dạng chữ viết “Đăng” dƣới mục “Ngƣời viết bản tự khai” trên mẫu cần giám định ký hiệu A1, dƣới mục “Ngƣời làm đơn” trên mẫu cần giám định ký hiệu A2 so với chữ ký dạng chữ viết “Đăng” dƣới mục “NGƢỜI LÀM 9 ĐƠN (Ký và ghi rõ họ tên)” trên mẫu so sánh ký hiệu M1 và dƣới mục “Chồng (Ký, ghi rõ họ tên)” trên mẫu so sánh ký hiệu M2 là do cùng một ngƣời viết ra là của anh Lê Hải Đ. [1.3] Ngƣời có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan thuộc diện thừa kế là anh Lê Hải Đ, chị Lê Thị Hƣơng G, chị Lê Thị Anh Đ2 có bản tự khai, đơn đề nghị xét xử vắng mặt gửi Tòa án.

Vì vậy, Hội đồng xét xử căn cứ Điều 227; Điều 228 của Bộ luật tố tụng dân sự xét xử vụ án vắng mặt những ngƣời có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. [1.4] Về thời hiệu khởi kiện: Ông Lê Hải Đ1 chết ngày 22/9/2017. Bà Lê Thị H nộp đơn khởi kiện yêu cầu chia di sản thừa kế vào ngày 12/11/2025 nên còn trong thời hiệu khởi kiện.

[2] Xét yêu cầu chia di sản thừa kế của nguyên đơn, nhận thấy: [2.1] Quá trình thu thập chứng cứ, xác định: Theo biên bản thẩm định, biên bản định giá đƣợc Tòa án lập ngày 23/12/2025 và sơ đồ hiện trạng sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất đƣợc các đƣơng sự nhất trí về kết quả đo đạc và kết quả đinh giá, đƣợc thể hiện: * Thửa đất số 60, tờ bản đồ số 38 (nay là thửa đất số 60, tờ bản đồ số 219 phƣờng Đ), có diện tích thực tế 385,9m2 (đất trồng cây lâu năm), có tứ cận: Phía Bắc giáp đƣờng giao thông; phía Nam giáp thửa ONT 567; phía Tây giáp thửa ONT 562 và đƣờng giao thông; phía Đông giáp thửa ONT 5 và ONT 1367. Tài sản trên đất gồm 01 cây bơ trồng năm 2020 có giá 4.455.200 đồng, 01 cây sake trồng năm 2023 (các đƣơng sự không yêu cầu xác định giá trị), 02 cây táo trồng năm 2025 (các đƣơng sự không yêu cầu xác định giá trị), 02 cây bƣởi trồng năm 2025, 03 cây xoài trồng năm 2025, 04 cây mãng cầu đƣợc trồng năm 2015, 15 cây chuối trồng năm 2025; hàng rào đƣợc xây dựng bằng gạch bloc chiều dài 37m, cao 1,4m đƣợc xây năm 2018. Về tài sản trên đất mặc dù đƣợc định giá, tuy nhiên tại phiên tòa, bản tự khai các đƣơng sự không yêu cầu xác định giá trị để phân chia di sản. Trị giá quyền sử dụng đất 51.000 đồng/1m2 x 385,9m2 = 19.680.900 đồng. Các bên đƣơng sự đều thống nhất về giá đã định nên làm căn cứ giải quyết vụ án. * Thửa đất số 564, tờ bản đồ số 38 (nay là thửa đất số 2, tờ bản đồ số 219 phƣờng Đ), có diện tích thực tế 263,0m2 (đất ở tại nông thôn 80,0m2, đất trồng cây lâu năm 183m2), có tứ cận: Phía Tây Bắc giáp thửa ODT 1367; phía Tâ Nam giáp thửa ODT 1367; phía Tây Nam giáp thửa ODT 218 và ODT 219 và đƣờng giao thông; phía Đông Bắc giáp đƣờng giao thông. Trị giá quyền sử dụng đất: Đất ở thuộc khu vực 3, vị trí 2 có giá 1.391.000 đồng/m2 x 80,0m2 = 111.280.000 đồng. Đất trồng cây lâu năm 51.000 đồng/1m2 x 183m2 = 9.333.000 đồng. Các bên đƣơng sự đều thống nhất về giá đã định nên làm căn cứ giải quyết vụ án. 10 Tài sản trên đất: Nhà Chính: 01 ngôi nhà 01 tầng mái ngói, kết cấu trụ bê tông, cốt thép tƣờng xây gạch cao 04m, tƣờng sơn, nền lát gạch ceramic, cửa khung ngoại, hệ thống điện đầy đủ, nhà xây dựng năm 2015 có diện tích: 81,1m2. Nhà bếp + nhà vệ sinh đƣợc xây bằng gạch, đổ bê tông, nền lát gạch ceramic. Sân đổ bê tông láng xi măng. Tƣờng rào xây dựng bằng bloc. 01 cây mai cảnh, 01 cây mãng cầu trồng năm 2025. Về tài sản trên đất mặc dù đƣợc định giá, tuy nhiên tại phiên tòa, bản tự khai các đƣơng sự không yêu cầu xác định giá trị để phân chia di sản. * Thửa đất số 563, tờ bản đồ số 38 (nay là thửa đất số 1367, tờ bản đồ số 218 phƣờng Đ), có diện tích thực tế 1058,9m2 (đất ở tại nông thôn 120,0m2, đất trồng cây lâu năm 938,9m2), có tứ cận: Phía Bắc giáp thửa ODT+CLN 1854; phía Tây giáp thửa DGD 1341; phía Nam giáp thửa ODT 2 và ODT +CLN 1377; phía Đông giáp DTL 1288. Trị giá quyền sử dụng đất: Đất ở thuộc khu vực 3, vị trí 2 có giá 1.391.000 đồng/m2 x 120,0m2 = 166.920.000 đồng. Đất trồng cây lâu năm 51.000 đồng/1m2 x 938,9m2 = 47.883.900 đồng. Các bên đƣơng sự đều thống nhất về giá đã định nên làm căn cứ giải quyết vụ án. Tài sản trên đất: Có 01 ngôi nhà đƣợc xây dựng năm 1982, 01 ngôi nhà cấp 4, mái lợp tôn, cửa gỗ đơn giản, xung quanh xây gạch, nền lát gạch ceramic. 01 cây mai cảnh trồng năm 2010. 01 cây bƣởi trồng năm 2015. 01 cây bơ trồng nă, 2025. Về tài sản trên đất mặc dù đƣợc định giá, tuy nhiên tại phiên tòa, bản tự khai các đƣơng sự không yêu cầu xác định giá trị để phân chia di sản, cùng thống nhất chia bằng hiện vật là quyền sử dụng đất. [2.2] Xác định di sản thừa kế: [2.2.1]

Căn cứ vào tài liệu, chứng cứ và sự thừa nhận của các đƣơng sự về mối quan hệ huyết thống, xác định: Ông Lê Hải Đ1 và bà Lê Thị H có 05 ngƣời con gồm: Lê Thị Hƣơng G, Lê Hải Đ, Lê Thị Anh Đ2, Lê Mạnh C, Lê Thị Hồng Q. Ông Đ1, bà H không có con nuôi hay con riêng. [2.2.2] Về nguồn gốc tài sản yêu cầu chia thừa kế: Bà Lê Thị H và ông Lê Hải Đ1 đăng ký kết hôn năm 1972. Sau khi kết hôn, vợ chồng ông bà sinh sống tại xã L, thành phố Đ tỉnh Quảng Bình (nay là tổ dân phố G P, phƣờng Đ, tỉnh Quảng Trị). Quá trình chung sống, bà H và ông Lê Hải Đ1 có tạo lập đƣợc khối tài sản chung là quyền sử dụng đất và quyền sở hữu nhà ở tại địa chỉ nhƣ trên và đã đƣợc UBND thành phố Đ, tỉnh Quảng Bình cấp Theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AQ086774, số vào sổ cấp GCN: H05261 do UBND thành phố Đ, tỉnh Quảng Bình cũ cấp ngày 22/9/2009, mang tên Lê Hải Đ1, Lê Thị H. Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AP 308363, số vào sổ cấp GCN: H05259 do UBND thành phố Đ, tỉnh Quảng Bình cũ cấp ngày 22/9/2009, mang tên Lê Hải Đ1, Lê Thị H. Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AP 308361, số vào sổ cấp GCN: H05260 do UBND thành phố Đ, tỉnh Quảng Bình cũ cấp ngày 22/9/2009, mang tên Lê Hải Đ1, Lê Thị H. 11 Bị đơn và các đƣơng sự khác thừa nhận khối tài sản nêu trên là của bà Lê Thị H và ông Lê Hải Đ1, không có công sức đóng góp vào khối tài sản này. Nhƣ vậy, xác định nhà và đất tại các thửa đất số 60, tờ bản đồ số 38 (nay là thửa đất số 60, tờ bản đồ số 219 phƣờng Đ), có diện tích thực tế 385,9m2; thửa đất số 564, tờ bản đồ số 38 (nay là thửa đất số 2, tờ bản đồ số 219 phƣờng Đ), có diện tích thực tế 263,0m2 (đất ở tại nông thôn 80,0m2, đất trồng cây lâu năm 183m2); thửa đất số 563, tờ bản đồ số 38 (nay là thửa đất số 1367, tờ bản đồ số 218 phƣờng Đ), có diện tích thực tế 1058,9m2 (đất ở tại nông thôn 120,0m2, đất trồng cây lâu năm 938,9m2) cùng có địa chỉ: Tổ dân phố G P, phƣờng Đ, tỉnh Quảng Trị là tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân của bà H và ông Lê Hải Đ1 nên mỗi ngƣời đƣợc hƣởng một nữa khối tài sản này. Tổng giá trị đất của ba thửa 355.097.800 đồng. Phần của ông Đ1 và bà H mỗi ngƣời là 177.548.900 đồng. [2.3] Về diện thừa kế và hàng thừa kế: Theo đơn khởi kiện của nguyên đơn, bản tự khai của bị đơn và những ngƣời có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đều thống nhất ông Lê Hải Đ1 chết năm 2017 không để lại di chúc nên cùng đề nghị Tòa án chia di sản thừa kế theo pháp luật. Trƣớc khi chết ông Lê Hải Đ1 không có con riêng.

Vì vậy, ngƣời thừa kế thuộc hàng thứ nhất của ông Lê Hải Đ1 gồm 06 ngƣời là bà Lê Thị H (vợ) và 05 ngƣời con gồm Lê Thị Hƣơng G, Lê Hải Đ, Lê Thị Anh Đ2, Lê Mạnh C, Lê Thị Hồng Q. Nhƣ đã phân tích ở trên, di sản của ông Đ1 là ½ quyền sử dụng thửa đất số 60, tờ bản đồ số 38 (nay là thửa đất số 60, tờ bản đồ số 219 phƣờng Đ), có diện tích thực tế 385,9m2; thửa đất số 564, tờ bản đồ số 38 (nay là thửa đất số 2, tờ bản đồ số 219 phƣờng Đ), có diện tích thực tế 263,0m2 (đất ở tại nông thôn 80,0m2, đất trồng cây lâu năm 183m2); thửa đất số 563, tờ bản đồ số 38 (nay là thửa đất số 1367, tờ bản đồ số 218 phƣờng Đ), có diện tích thực tế 1058,9m2 (đất ở tại nông thôn 120,0m2, đất trồng cây lâu năm 938,9m2) và tài sản trên đất. Hàng thừa kế của ông Đ1 gồm 06 ngƣời.

Xét thấy, 05 ngƣời con của ông Đ1, bà H đều thừa nhận khi bố mẹ cùng tạo dựng các khối tài sản trên các chị em đều đang còn nhỏ, đang đi học, không có công sức đóng góp vào tài sản đó. Sau khi ông Đ1 mất, bà H tiếp tục quản lý tài sản chung của bà và ông Đ1. Nên cả 05 ngƣời con đều từ chối nhận phần di sản của ông Đ1 (là bố đẻ) để lại và nhƣờng lại cho bà H. Do diện tích đất và hình thể thửa đất không thể chia cho tất cả những ngƣời thừa kế bằng hiện vật; những ngƣời đƣợc hƣởng phần thừa kế của ông Đ1 đều nhƣờng suất thừa kế cho bà H. Nên bà H đƣợc quyền sử dụng ½ diện tích thửa đất và toàn bộ di sản thừa kế. Hiện nay bà H đang sinh sống trên thửa đất nên cần giao cho bà H quyền sử dụng toàn bộ thửa đất và tài sản trên đất.

[3] Về án phí và chi phí tố tụng: [3.1] Về chi phí tố tụng: Chi phí tố tụng là 9.350.000 đồng. Bà Lê Thị H đã tự nguyện chịu nộp toàn bộ chi phí tố tụng và đã nộp xong. [3.2] Về án phí: 12 - Bị đơn và ngƣời có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan từ chối nhận và nhƣờng di sản nên không phải chịu án phí dân sự sơ thẩm. - Nguyên đơn đƣợc hƣởng toàn bộ khối di sản thừa kế nên phải chịu án phí dân sự sơ thẩm có giá ngạch. Do bà Lê Thị H là ngƣời cao tuổi, đã có đơn xin miễn án phí nên bà H đƣợc miễn án phí dân sự sơ thẩm.

[4]. Về quyền kháng cáo: Các đƣơng sự trong nƣớc có quyển kháng cáo cáo bản án theo quy định tại khoản 1 Điều 273 Bộ luật Tố tụng dân sự và đƣơng sự ở nƣớc ngoài có quyền kháng cáo bản án theo quy định tại Điều 479 Bộ luật Tố tụng dân sự.