Bản án 85/2026/DS-PTTranh chấp về quyền sở hữu và các quyền khác đối với tài sản

Căn cứ vào tài liệu, chứng cứ đã được xem xét tại phiên tòa và kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Thủ tục tố tụng [1.1] Phiên tòa được mở lần thứ hai, đương sự được tống đạt văn bản tố tụng hợp lệ nhưng vắng mặt xem như từ bỏ quyền và nghĩa vụ tố tụng. [1.2] Nguyên đơn giữ nguyên yêu cầu khởi kiện; bị đơn giữ nguyên yêu cầu kháng cáo; nguyên đơn đồng ý hỗ trợ thêm tiền cho bị đơn để có điều kiện tạo lập nơi ở mới. Các đương sự không thỏa thuận giải quyết vụ án.

[2] Các đương sự tranh luận [2.1] Người đại diện hợp pháp của bị đơn tranh luận rằng thửa đất không thuộc quyền sử dụng của nguyên đơn nên không có sự kiện bị đơn cùng các con cháu ở nhờ nhà và đất.

Do đó, đề nghị Hội đồng xét xử bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn; chấp nhận kháng cáo của bị đơn. [2.2] Người đại diện hợp pháp của nguyên đơn cho rằng nguyên đơn đã cung cấp đủ chứng cứ chứng minh nguồn gốc; chứng minh sự kiện bị đơn ở nhờ trên đất; nguyên đơn thực hiện thủ tục đăng ký quyền sử dụng đất nhưng bị đơn không có ý kiến phản đối; bị đơn ở trên đất nhưng không thể sửa chữa nhà; việc dựng tạm mái che cũng phải xin phép nguyên đơn.

Do đó, đề nghị Hội đồng xét xử bác kháng cáo của bị đơn.

[3] Xét kháng cáo của bị đơn [3.1] Biên bản hòa giải cơ sở (bút lục số 30) ngày hòa giải 12/11/2020, về việc bà Trang Thị X (bà X) đòi lại nhà cho bà Tôn Nữ T1 (bà T1) ở nhờ từ năm 2009 đến nay chưa trả lại. Nội dung trình bày của các bên: - Bà T1 cho rằng nhà đất của bà Tô Thị M2 là mẹ của bà Trang Thị X1, và ông Trang C1 (bà X1, ông C1 là hai chị em ruột) cho các con ở trên đất bằng lời nói. Nhà bà T1 đang ở là của mẹ ruột Trang Thị X1 xây dựng cho tất cả các anh chị em ở trên đất. Sau khi mẹ chết thì vợ chồng bà T1, ông T3 cùng các con là: T2, T4, T8, H1 và người cháu tên Diệp Quỳnh A tiếp tục sinh sống trong nhà và đất. Trước năm 1993, bà T1 đóng thuế đất, sau này không ai kêu đóng thuế nên bà T1 không đóng tiếp. - Bà Trang Thị X trình bày: bà Tô Thị M2 cho ông T11 C thửa đất theo tờ cựu khế chữ nho và chứng thư kiến điền. Năm 1983, ông Trang C1 chết nên bà Phạm Thị Đ1 (vợ ông C1) thừa kế toàn bộ thửa đất sau này bà Đ1 tặng cho bà X sử dụng đất cho đến hôm nay. Bà X được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tách thửa cho các con Trần Thọ T, Trần Xuân M, Trần Xuân H. Xét thấy: [3.2] Chứng thư kiến điền (bút lục số 154) ngày 01/7/1963, do Trưởng ty Điền địa K1 cấp cho ông Tô T9, vợ Lý Thị T10 thửa đất số 62, thổ cư 04 sào, nguồn gốc thừa kế. Lược đồ thửa đất số 62 (bút lục số 152) thể hiện có nhà ở trên cạnh hướng Tây. Đơn xin kê khai đăng ký hợp thức hóa quyền sử dụng đất (bút lục số150) ngày 12/3/1992, bà Phạm Thị Đ1 kê khai nguồn gốc đất của vợ chồng cụ T9 để lại cho người con gái duy nhất là Tô Thị M2, bà M2 xuất giá theo chồng nên để lại cho người em bên ngoại là ông Trang C1 (ông C1 là chồng bà Đ1) để ông C1 xây dựng nhà ở làm nơi phụng sự tổ tiên. Vì ông C1 qua đời nên bà Đ1 kê khai diện tích 437m2. [3.3] Sổ đăng ký ruộng đất ghi tên bà Phạm Thị Đ1, diện tích 400m2 đất thổ (bút lục số 155). Đơn đề nghị cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 06/5/2013, bà Đ1 kê khai thửa đất số 68, tờ bản đồ số 42 diện tích 516,5m2, đối chiếu nội dung trùng khớp với sơ đồ vị trí đất (bút lục số 136-141). Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số bìa CA 213787, vào sổ số CH 03052/22336 ngày 26/02/2016, đứng tên bà Phạm Thị Đ1, ông Trang C1 (chết). Thửa đất số 68 tờ bản đồ số 42, V, N, N, Khánh Hòa, diện tích 516,5m2 (ở đô thị 400m2, cây lâu năm 37m2). [3.4] Quá trình sinh sống trên thửa đất bà T1 không thực hiện đăng ký, không kê khai quyền sử dụng đất; bà T1 cũng không xác định căn nhà là của bà T1. Bà T1 thừa nhận tại phiên tòa phúc thẩm: mặc dù nhà đã cũ nhưng bà T1 không dám sửa chữa, chỉ che vách bằng tre nứa hoặc ni lon. Trong khi đó, bà X sử dụng đất đã thực hiện đăng ký, kê khai được cấp giấy chứng nhận hợp pháp. Các sự kiện, tình tiết này phù hợp chứng cứ bà T1 thừa nhận chữ ký, chữ viết ở nhờ đất và cam kết trả đất (bút lục số 28). Bà Lê Hoàng T4 (con ruột bà T1) cũng viết giấy xác nhận ở nhờ nhà đất và cam kết thời hạn trả đất. [3.5] Tòa án cấp sơ thẩm đánh giá chứng cứ xác định vợ chồng bà Tôn Nữ T1 cùng các con, cháu đang ở nhờ trên đất của bà Trang Thị X là đúng. Sau khi bà X được cấp giấy chứng nhận đã tách thửa phân chia cho các con ruột nên các con của bà X là Trần Thọ T, Trần Xuân M, Trần Xuân H khởi kiện là đúng chủ thể. Ông M rút yêu cầu khởi kiện được Tòa án cấp sơ thẩm đình chỉ xét xử là đúng. [3.6] Đất đang tranh chấp theo quy hoạch sẽ bị thu hồi mở rộng đường nên cũng không đủ điều kiện cho bà T1 sử dụng một phần diện tích; Tòa án cấp sơ thẩm buộc bà T1 trả đất, phía bà X cùng các con đồng ý hỗ trợ tiền cho bà T1 để tạo lập chỗ ở mới là hợp tình, hợp lý. Tại phiên tòa phúc thẩm, người đại diện hợp pháp của bị đơn đồng ý hỗ trợ thêm cho bà T1 100.000.000đ là nhân văn, tự nguyện nên ghi nhận để đảm bảo quyền lợi cho bà T1.

[4]

Từ những phân tích nêu trên, Hội đồng xét xử phúc thẩm chấp nhận quan điểm giải quyết của Kiểm sát viên; Sửa một phần bản án sơ thẩm theo hướng chấp nhận một phần yêu cầu kháng cáo của bà Tôn Nữ T1 (sửa án khách quan); ghi nhận sự tự nguyện của nguyên đơn hỗ trợ thêm cho bị đơn 100.000.000đ.

[5] Bà Tôn Nữ T1 là người cao tuổi, có đơn xin được miễn án phí nên miễn án phí sơ thẩm. Bà Tôn Nữ T1 không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm cho bà T1.