Bản án 161/2026/DS-PTTranh chấp về thừa kế tài sản

[1] Về tô tụng: Người làm chứng là chị Nguyễn Thị Mỹ L đã được Tòa án triệu tập hợp lệ lân thứ hai đê họ tham gia tô tụng tại phiên tòa nhưng vân văng mặt nên theo quy định tại khoản 3 Điêu 296 Bộ luật Tô tụng dân sự, Tòa án tiên hành xét xử vằng mặt họ.

[2] Xét kháng cáo của ông Nguyễn Văn T1: [2.1] Ngày 30-4-1992, Ủy ban nhân dân huyện A, tỉnh Gia Lai cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số B 017704 cho cụ Nguyễn T3 được quyền sử dụng 2.290m2 đất ở và vườn thuộc thửa đất số 483; tờ bản đồ số 10; địa chỉ thửa đất tại thôn A, xã P, huyện Đ, tỉnh Gia Lai. [2.2] Cụ Nguyễn T3 và cụ Đinh Thị L1 là vợ chồng, hai cụ có người 4 con chung gồm: Ông Nguyễn Thanh T2, ông Nguyễn Văn T, ông Nguyễn Văn T1 và bà Nguyễn Thị H1. Ngày 10-10-1992, cụ Nguyễn T3 chết và ngày 02-7-1993, cụ Đinh Thị L1 chết. Cha mẹ của hai cụ chết trước hai cụ và các đương sự không nhớ thời gian cụ thể ngày chết của ông bà nội ngoại của họ. [2.3] Các đương sự thống nhất thửa đất số 483; tờ bản đồ số 10; diện tích 2.290m' đất tại thôn A, xã P, huyện Đ, tỉnh Gia Lai (Nay là thôn A, xã Y, tỉnh Gia Lai) là di sản thừa kế của cụ Nguyễn T3 và cụ Đinh Thị L1 để lại. Ngoài ra, cụ Nguyễn T3 và cụ Đinh Thị L1 không còn di sản nào khác. [2.4] Ngày 10-10-1992, cụ Nguyễn T3 chết, không để lại di chúc. Ngày 28- 3-1993, cụ Đinh Thị L1 và 4 người con gồm ông Nguyễn Thanh T2, ông Nguyễn Văn T, ông Nguyễn Văn T1 và bà Nguyễn Thị H1 lập "Giấy bàn giao khoảng gia tài" theo đó cụ Đinh Thị L1 và 4 người con thống nhất giao lại cho ông Nguyễn Văn I được quyền sở hữu, quản lý 2 sào đất vườn, ngôi nhà trên đất và các tài sản khác; đồng thời, ông Nguyên Văn T có nghĩa vụ chăm sóc, nuôi dưỡng khi cụ Đinh Thị LI ôm đau, già yêu. Ngày 18-6-1993, cụ Đinh Thị L1 lập "Giấy nhượng quyền thừa kế cho con", theo đó cụ Đinh Thị L1 sẽ sinh sống, nương tựa vào vợ chồng ông Nguyễn Văn T khi đau ốm và cụ Đinh Thị L1 đê lại toàn bộ nhà cửa, vườn tược cho ông Nguyễn Văn T được quyền sở hữu, sử dụng. "Giấy nhượng quyền thừa kế cho con" được Hợp tác xã P xác nhận ngày 18-6-1993. Tại "Giấy bàn giao khoảng gia tài" và "Giấy nhượng quyền thừa kế cho con", các bên không ghi rõ vị trí, tứ cận của thửa đất mà cụ Đinh Thị L1 và 4 người con giao cho ông Nguyễn Văn T được quyền sở hữu, sử dụng.

Tuy nhiên, các đương sự đều thừa nhận thửa đất này là thửa đất số 483; tờ bản đồ số 10; diện tích 2.290m? đất tại thôn A, xã P, huyện Đ, tỉnh Gia Lai đã được Uy ban nhân dân huyện A, tỉnh Gia Lai cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số B 017704 ngày 30-4-1992 cho cụ Nguyễn T 5 [2.5] Sau khi xác lập "Giây bàn giao khoảng gia tài" và "Giây nhượng quyền thừa kế cho con" ', cụ Đinh Thị L1, ông Nguyễn Thanh T2, ông Nguyễn Văn T1 và bà Nguyễn Thị H1 đã giao cho ông Nguyễn Văn T quản lý, sử dụng thửa đất nói trên từ năm 1993 cho đến nay, không có ai tranh chấp và ông Nguyễn Văn T thực hiện nghĩa vụ nộp thuế từ năm 1995 đến năm 2023. [2.6] Trước ngày Luật đất đai năm 1993 (ngày 15-10-1993) có hiệu lực pháp luật, không có văn bản quy phạm pháp luật nào quy định các giao dịch về bất động sản phải được công chứng, chứng thực. Đên nay, ông Nguyên Văn T chưa đăng ký tại cơ quan có thâm quyên đê thực hiện chỉnh lý, chuyên đôi sang tên trên Giây chứng nhận quyền sử dụng đất là không bảo đảm theo quy định tại khoản 3 Điều 188 Luật đất đai năm 2013 và Điều 459 Bộ luật Dân sự năm 2015.

Tuy nhiên, tại thời điểm xác lập "Giấy bàn giao khoảng gia tài" ngày 28-3- 1993 là thê hiện ý chí của cụ Đinh Thị L1 và những người thuộc hàng thừa kê thứ nhât của cụ Nguyên T3 là cụ Đinh Thị L1, ông Nguyên Thanh T2, ông Nguyễn Văn T, ông Nguyên Văn T1 và bà Nguyễn Thị H1 về việc định đoạt di sản của cụ Nguyễn T3 và tài sản của cụ Đinh Thị L1; tất cả đều thống nhất giao lại cho ông Nguyễn Văn T được quyền sở hữu, quản lý thửa đất số 483; việc thống nhất này là hoàn toàn tự nguyện, những người tham gia có đầy đủ năng lực hành vi dân sự, nội dung của giao dịch không vi phạm điều cấm của pháp luật, không trái với đạo đức xã hội. Đồng thời, giao dịch giữa các bên là giao dịch có điều kiện; sau khi nhận di sản, ông Nguyễn Văn T đã chăm sóc, nuôi dưỡng cụ Đinh Thị L1 cho đến khi cụ Đinh Thị L1 chết.

Vì vậy, Tòa án cấp sơ thẩm đã công nhận hiệu lực của giao dịch dân sự theo quy định tại khoản 2 Điều 129 của Bộ luật Dân sự là có cơ sở. [2.7] Ông Nguyễn Văn T1 kháng cáo cho rằng năm 1984, cha mẹ ông có cho ông một phần đất chiều ngang khoảng 15m, chiều dài dọc hết đất, ông cất nhà ở đến năm 1993 thì chuyển đi nơi khác nhưng vẫn sản xuất diện tích đất trên đến năm 1996.

Vì vậy, ông được hưởng quyền thừa kế 290m2 đất mà cha mẹ ông đã cho riêng ông; đối với 2000m2 đất còn lại là tài sản chung, ông Nguyễn Văn T1 đề nghị chia đều cho 4 người con của cha mẹ ông gồm ông Nguyễn Thanh T2, ông Nguyễn Văn T, ông Nguyễn Văn T1 và bà Nguyễn Thị H1. Hội đồng xét xử thây răng: Năm 1984, ông Nguyên Văn T1 được cha mẹ cho đất.

Tuy nhiên, ngày 28-3-1993, ông Nguyên Văn T1 cùng với mẹ và các anh chị em trong gia đình xác lập "Giấy bàn giao khoảng gia tài", giao lại toàn bộ phần đất trên cho ông Nguyễn Văn T quản lý và sử dụng, trong đó có phần đất của ông Nguyễn Văn T1 được cha mẹ cho là hoàn toàn tự nguyện. Theo khoản 1 Điều 623 của Bộ luật Dân sự quy định thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế. Hết thời hạn này thì di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản đó. Ngày 02-7-1993, cụ Đinh Thị L1 chết là thời điểm mở thừa kế để yêu cầu chia di sản thừa kế. Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản.

Tuy nhiên, từ khi cụ Đinh Thị L1 chết đến nay hơn 30 năm, hàng 6 thừa kế thứ nhất gồm các con của cụ Đinh Thị L1 là ông Nguyễn Thanh T2, ông Nguyên Văn T, ông Nguyên Văn T1 và bà Nguyên Thị H1; không có ai yêu câu Tòa án chia di sản thừa kế. Hết thời hạn này thì di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản là ông Nguyễn Văn T vì ông Nguyên Văn T chứng minh việc mình quản lý, sử dụng và nộp thuế theo quy định của pháp luật từ khi tiếp nhận tài sản cho đến nay. Vì Hội đồng xét xử công nhận hiệu lực của "Giấy bàn giao khoảng gia tài' ngày 28-3-1993 nên không có căn cứ để chấp nhận toàn bộ kháng cáo của ông Nguyễn Văn T1 và căn cứ khoản 1 Điều 308 của Bộ luật Tố tụng dân sự, giữ nguyên bản án dân sự sơ thẩm.

[3] Về án phí dân sự phúc thẩm: Do Hội đồng xét xử phúc thẩm giữ nguyên bản án sơ thấm bị kháng cáo, nên người kháng cáo phải chịu án phí dân sự phúc thâm.

[4] Xét đề nghị của Kiểm sát viện tham gia phiên tòa là phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử nên được chấp nhận.