Bản án 178/2026/DS-PTTranh chấp về thừa kế tài sản

- Về tố tụng:

[1] Về quan hệ tranh ch p, thẩm quyền:

Căn cứ vào yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn và yêu cầu độc lập của người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan, xác định đây là quan hệ pháp luật “tranh chấp về thừa kế tài sản, hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất”. Tại thời điểm thụ lý, bị đơn cư trú tại Khu B, phường T, thành phố H, tỉnh Hải Dương (nay là phường T, thành phố Hải Phòng) nên vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân thành phố Hải Dương (nay là Tòa án nhân dân khu vực 8 – Hải Phòng) theo quy định tại khoản 3, khoản 5 Điều 26, Điều 35, điểm b khoản 1 Điều 39 của Bộ luật Tố tụng dân sự và khoản 2 Điều 1 Luật số 85/2025/QH15 ngày 25/5/2025 của Quốc hội. Do vụ án có kháng cáo nên thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân thành phố Hải Phòng.

[2] Về sự vắng mặt của các đương sự: Tại phiên tòa, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là Ủy ban nhân dân phường L, ông Hoàng Văn P1, chị Hoàng Thị H3, chị Hoàng Thị H4, bà Dương Thị B1, ông Nguyễn Văn T2, bà Phạm Thị D, bà Trần Thị T3 đều vắng mặt lần thứ hai, không có lý do. Căn cứ khoản 2 Điều 296 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử tiếp tục tiến hành xét xử theo thủ tục chung.

[3] Kháng cáo của bị đơn ông Trần Văn H, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Trần Thị Đ và kháng nghị của Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 8 - 13 Hải Phòng đúng quy định pháp luật nên được xem xét giải quyết theo thủ tục phúc thẩm.

[4] Tại phiên tòa phúc thẩm, người kháng cáo ông Trần Văn H, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Trần Thị Đ công nhận thửa 212, 217 là di sản thừa kế của cụ B2, cụ T4 để lại và rút một phần kháng cáo về việc xác định một phần thửa đất số 212 (hồ sơ năm 1980 là thửa số 163) thuộc tờ bản đồ số 33 và thửa đất 217 không phải là di sản thừa kế của cụ B2, cụ T4 để lại, đề nghị Tòa án xem xét công sức tôn tạo, làm tăng giá trị tài sản của thửa đất số 217, 219, thuộc tờ bản đồ số 33 từ đất ao thành đất ở và hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AK 498695 do UBND thành phố H, tỉnh Hải Dương cấp ngày 28/8/2007 đứng tên bà Hoàng Thị T4 đối với thửa số 212, tờ bản đồ số 33; địa chỉ: Khu B, phường L, thành phố Hải Phòng. Viện kiểm sát nhân dân khu vực 8 - Hải Phòng thay đổi một phần yêu cầu kháng nghị, không kháng nghị trong việc vi phạm trong việc xác minh đất nông nghiệp và giá trị đất nông nghiệp được đền bù là di sản thừa kế và vi phạm giải quyết vượt quá phạm vi khởi kiện chia di sản thừa kế của cụ B2, cụ T4 để lại là số tiền bồi thường giá trị đất nông nghiệp 172.000.000 đồng theo quy định pháp luật, vi phạm giải quyết vượt quá phạm vi ủy quyền của chị Hoàng Thị H3 ủy quyền cho bà T, vi phạm trong xác định giá trị thửa 216, 217, 219 là đất ở và tính theo giá trị đất ở mà không xem xét nguồn gốc đất ao và hạn mức công nhận đất ở. Đối với các yêu cầu kháng nghị khác được giữ nguyên và đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm sửa bản án sơ thẩm. Xét thấy việc thay đổi, rút yêu cầu kháng cáo, kháng nghị không vượt quá phạm vi kháng cáo, kháng nghị ban đầu nên căn cứ Điều 284 Bộ luật Tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử chấp nhận yêu cầu thay đổi, rút một phần kháng cáo, kháng nghị của ông H, bà Đ và Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 8 – Hải Phòng. - Xét nội dung kháng cáo của bị đơn ông Trần Văn H, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Trần Thị Đ và kháng nghị của Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 8 - Hải Phòng:

[5] Về phạm vi yêu cầu khởi kiện và yêu cầu chia số tiền đền bù đất nông nghiệp của cụ B2, cụ T4: Tại đơn khởi kiện, nguyên đơn yêu cầu chia di sản thừa kế của cụ B2, cụ T4 là các thửa đất 212, 216, 217, 219, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là vợ chồng ông T2, bà D và vợ chồng ông S, bà T3 yêu cầu độc lập công nhận hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa vợ chồng ông H, bà Đ và vợ chồng ông bà hợp pháp. Tại phiên tòa sơ thẩm, bị đơn ông H bổ sung yêu cầu khởi kiện chia di sản thừa kế của cụ B2, cụ T4 để lại là số tiền bồi thường giá trị đất nông nghiệp 172.000.000 đồng theo quy định pháp luật và các đồng thừa kế là bà T, bà H1, ông B đều đồng ý chia số tiền trên.

Xét thấy, số tiền bồi thường giá trị đất nông nghiệp của cụ B2, cụ T4 là 172.000.000 đồng thuộc phạm vi di sản thừa kế của cụ B2, cụ T4 để lại nên Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết trong cùng vụ án là phù hợp, không vượt quá phạm vi yêu cầu của đương sự theo Điều 244 Bộ luật Tố tụng dân sự nên được chấp nhận.

[6] Về phạm vi ủy quyền của đương sự: Quá trình giải quyết vụ án, chồng và các con của bà Trần Thị T5 là ông Hoàng Văn P1, chị Hoàng Thị H3, anh Hoàng Văn H2, chị Hoàng Thị H4, chị Hoàng Thị Tuyết H5 đều có Giấy ủy 14 quyền cho bà Trần Thị T, chị H3 (hiện đang cư trú tại Úc) ủy quyền cho bà T tham gia tố tụng tại Tòa án. Tại phiên tòa phúc thẩm, bà T xác định phạm vi nhận uỷ quyền của chị H3 cũng như phạm vi nhận uỷ quyền của ông P1, anh H2, chị H4, chị T9, nhất trí cho ông B suất thừa kế mà mình được hưởng và các suất thừa kế mà những người ủy quyền cho bà được hưởng, các đương phía nguyên đơn không kháng cáo.

Do đó, việc Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận văn bản ủy quyền của ông Hoàng Văn P1, chị Hoàng Thị H3, anh Hoàng Văn H2, chị Hoàng Thị H4, chị Hoàng Thị Tuyết H5 cho bà Trần Thị T là đúng quy định theo Điều 135, Điều 138 .

[7] Về yêu cầu chia thừa kế tài sản là thửa 212, 216, 217, 219: [7.1] Về thời điểm mở thừa kế và thời hiệu khởi kiện vụ án: Cụ Trần Văn B2 chết ngày 30/5/2002 và cụ Hoàng Thị T4 chết ngày 28/11/2012 nên thời điểm mở thừa kế của cụ B2 là ngày 30/5/2002, của cụ T4 là ngày 28/11/2012. Theo quy định tại Điều 623 Bộ luật Dân sự, thời hiệu yêu cầu chia di sản thừa kế của cụ B2, cụ T4 vẫn còn. [7.2] Về hàng thừa kế, người thừa kế: Lời khai của các đương sự đều xác nhận: Cụ B2 và cụ T4 là vợ chồng hợp pháp và có 07 người con chung là: ông Trần Văn M (chết năm 1973, không có vợ, con), bà Trần Thị D1 (chết năm 1946, không có chồng, con), bà Trần Thị T5 (chết năm 2023); ông Trần Văn H; bà Trần Thị H1; bà Trần Thị T và ông Trần Duy B. Ngoài ra, các cụ không có con nuôi, con riêng. Bố mẹ các cụ đều chết trước các cụ. Đây là tình tiết sự kiện được các đương sự thừa nhận, không phải chứng minh theo Điều 92 Bộ luật Tố tụng dân sự. [7.2.1] Cụ B2 chết năm 2002, không để lại di chúc nên hàng thừa kế thứ nhất của cụ B2 gồm 06 kỷ phần là cụ T4, bà T5 (chồng và các con của bà T5 là ông Hoàng Văn P1, chị Hoàng Thị H3, anh Hoàng Văn H2, chị Hoàng Thị H4, chị Hoàng Thị T9 được hưởng), ông H, bà H1, bà T, ông B. [7.2.2] Cụ T4 chết năm 2012, không để lại di chúc nên hàng thừa kế thứ nhất của cụ T4 gồm 05 kỷ phần là bà T5 (chồng và các con của bà T5 là ông Hoàng Văn P1, chị Hoàng Thị H3, anh Hoàng Văn H2, chị Hoàng Thị H4, chị Hoàng Thị T9 được hưởng), ông H, bà H1, bà T, ông B. [7.3] Về nguồn gốc đất và tài sản chung của cụ B2 và cụ T4: [7.3.1] Đối với thửa 212:

Căn cứ vào tài liệu xác minh tại chính quyền địa phương thể hiện: Theo bản đồ năm 1995-1996 và sổ mục kê thể hiện: tờ bản đồ số 7 là thửa 259, diện tích 365m² mang tên ông Trần Văn B2, loại đất T. Theo bản đồ năm 2004-2005 và sổ mục kê thể hiện: thửa 212, diện tích 392,2m², mang tên bà Hoàng Thị T4 đã được UBND thành phố H cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 28/8/2007 mang tên Hoàng Thị T4 (là người đại diện). Mặc dù tại sổ mục kê 299 thể hiện ông H đứng tên nhưng bản đồ giải thửa năm 1995 -1996, bản đồ giải thửa năm 2004- 2005 và sổ mục kê, thửa 212 đều đứng tên cụ B2 (cụ Trần Văn D2). Mặt khác, theo hồ sơ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thửa đất 212 cấp cho bà Hoàng Thị T4 (đứng tên đại diện), tại đơn xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất có xác nhận của Ủy ban nhân dân phường T: “Thửa đ t 15 hình thành trước 18/12/1980, đăng ký 299 gồm 02 thửa: thửa 163 DT 220m2 sổ mục kê mang tên Trần Văn H thực ch t là Trần Văn D2 (tức Trần Văn B2) + thửa 180 DT 128m2 mang tên Trần Văn B2 (tức Dinh). Tổng diện tích 348m2, đã cho con là ông H 93,2m², phần diện tích còn lại là 254,8m2, diện tích tăng thêm 137,4m2 là do l n ao về phía Nam, công nhận diện tích 254,8 m² đ t ở và 137,4 m² đ t CCN”. Tại phiên tòa, ông H và các đồng thừa kế đều xác nhận thửa đất 212 là di sản thừa kế của cụ B2, cụ T4 để lại. Việc Tòa án cấp sơ thẩm xác định thửa đất 212 là tài sản chung của cụ B2, cụ T4 là đúng quy định pháp luật. [7.3.2] Đối với thửa đất số 216, 219: Theo bản đồ 1995-1996, bản đồ năm 2004- 2005 và sổ mục kê được lưu giữ tại chính quyền địa phương đều thể hiện thửa đất 216, 219 đều đăng ký quyền sử dụng đất đứng tên ông Trần Văn H (năm 2004-2005 thửa 216 đứng tên bà Trần Thị Đ, vợ ông H). Sau khi đăng ký kê khai quyền sử dụng đất, vợ chồng ông H, bà Đ đã quản lý, sử dụng thửa đất 216, 219 từ năm 1995 và sinh sống ổn định, xây nhà trên một phần thửa đất 216, vợ chồng cụ B2, cụ T4 còn sống và không có ý kiến gì. Ngày 14/9/2007 vợ chồng ông H chuyển nhượng cho vợ chồng ông S bà T3 thửa đất 219 có diện tích 150,1 m²; ngày 10/3/2009 vợ chồng ông H chuyển nhượng cho vợ chồng ông T2 bà D một phần thửa đất 216. Thời điểm đó, cụ T4 còn sống, cụ và các đồng thừa kế của cụ B2 đã biết việc ông H chuyển nhượng đất, bên nhận chuyển nhượng đã quản lý, sử dụng, xây nhà trên đất và không có ý kiến gì, không có tranh chấp.

Do đó, có căn cứ xác định thửa đất 216, 219 là tài sản chung của ông H, bà Đ. [7.3.3] Theo sổ sách lưu giữ tại địa phương, không có tài liệu nào thể hiện thửa 216, 219 đứng tên cụ B2, cụ T4. Tòa án cấp sơ thẩm đã căn cứ vào lời khai của các anh em họ cụ B2, cụ T4 là ông Trần Văn T7, ông Hoàng Văn Đ3, ông Trần Văn V, lời khai của các cán bộ địa phương có thẩm quyền giao đất là ông Nguyễn Văn T6 (nguyên Chủ tịch UBND xã T từ năm 1986 đến ngày 31/12/1999), ông Nguyễn Quốc S1 (nguyên Chủ nhiệm Hợp tác xã thời kỳ năm 1975 đến năm 1985, đã chết năm 2004) và lời khai của các con cụ T4, cụ B2 là bà T, bà H1, ông B để xác định nguồn gốc thửa đất 216, 219 là của cụ B2, cụ T4 được Hợp tác xã giao đất, dẫn đến việc xác định thửa đất 216, 219 là di sản thừa kế của cụ B2, cụ T4 để lại là không đúng, vi phạm đánh giá chứng cứ không khách quan, toàn diện và đầy đủ. [7.3.4] Đối với thửa 217: Xác minh tại chính quyền địa phương thể hiện: Theo bản đồ 1995- 1996, thửa đất số 266, tờ số 7, diện tích 420m² loại đất A nhưng tại sổ mục kê đăng ký tên ông Trần Văn H với diện tích 210m² loại đất T8 Theo bản đồ 2004-2005 và sổ mục kê thể hiện tại thửa đất số 217, tờ bản đồ 33, diện tích 160,1m² mang tên ông Trần Văn B3 loại đất T8 Mặc dù ông H đứng tên tại sổ mục kê năm 1995-1996 nhưng sau đó đã thay đổi tên chủ sử dụng đất kê khai là ông Trần Văn B3. Vợ chồng ông B3 đã quản lý, sử dụng thửa đất 217 từ thời điểm hai cụ còn sống, xây nhà và sinh sống ổn định trên đất, vợ chồng ông H, bà Đ không phản đối gì. Lời khai của ông H xác nhận năm 1982, bố mẹ ông đã cho vợ chồng ông ra ở riêng nên bố mẹ ông đã đổi thửa đất 217 của ông, bà để đổi lấy thửa 216 của bố mẹ ông, hiện thửa đất 217 là của ông B3. Lời khai của ông H phù hợp với sổ sách lưu giữ tại chính quyền địa phương, phù hợp với lời khai ông B3, bà T, bà H1 về việc thửa đất có nguồn gốc của cụ B2, cụ T4 để lại, sau đó ông 16 B3 đứng tên kê khai quyền sử dụng đất đối với thửa 217 và hiện vợ chồng ông B3 đang quản lý, sử dụng diện tích đất trên. Quá trình giải quyết và tại phiên tòa, ông B3, bà T, bà H1 xác nhận thửa 217 là di sản của bố mẹ để lại, ông H đồng Ý nên cần xác định thửa 217 là tài sản chung của cụ B2, cụ T4 để lại. [7.3.5]

Từ những phân tích trên có đủ cơ sở xác định, thửa đất 212, 217 là di sản thừa kế của cụ B2, cụ T4 để lại. Thửa 216, 219 là tài sản chung của vợ chồng ông H, bà Đ. Việc Tòa án cấp sơ thẩm xác định cả 02 thửa 216, 219 là di sản thừa kế của cụ B2, cụ T4 để lại và chia 02 thửa đất trên cho các đồng thừa kế là vi phạm thu thập, đánh giá chứng cứ, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của vợ chồng ông H, bà Đ và các đương sự khác trong vụ án.

Do đó, cần chấp nhận một phần kháng nghị của Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 8 – Hải Phòng, một phần kháng cáo bị đơn ông H và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Đ về việc xác định thửa đất 216, 219 là tài sản chung của ông H, bà Đ. [7.3.6] Đối với việc xác định giá trị di sản thừa kế: Theo bản đồ 299 và sổ mục kê thể hiện thửa 216 một phần là đất ao, một phần là đất ở, thửa 217, 219, loại đất ao hợp tác xã; tuy nhiên, theo sổ mục kê thời kỳ 1995-1996 và bản đồ, sổ mục kê 2004-2005 đều thể hiện thửa 216, 217, 219, loại đất thổ cư. Tài liệu lưu giữ tại địa phương phù hợp với lời khai của các đương sự, lời khai của người làm chứng là ông Hoàng Văn Đ4, bà Trần Thị T3 xác nhận trước đây thửa 216, 217, 219 là đất ao, sau đó ông H đã san lấp thửa đất 216, 217, 219; đến nay các thửa 216, 217, 219 theo sổ sách lưu giữ tại địa phương là đất ở nên cần công nhận các thửa 216, 217, 219 là đất ở. Tòa án cấp sơ thẩm xác định thửa đất 216, 217, 219 là đất ở và tính theo giá trị đất ở là đúng quy định. [7.3.7] Theo kết quả xem xét, thẩm định tại chỗ: Thửa đất số 212, hiện nay vợ chồng ông B3, bà A đang quản lý sử dụng có diện tích đo đạc theo hiện trạng là 417,1m², giá trị quyền sử dụng đất 203,1m² x 35.000.000 đồng/m² = 7.108.500.000 đồng; 51,7m² x 25.000.000 đồng/m² = 1.292.500.000 đồng và 162,3 m² đất vườn x 12.000.000 đồng/m² = 1.947.600.000 đồng và sử dụng diện tích 9,8m² đất san lấp thuộc quyền quản lý của địa phương. Thửa đất 217, hiện nay ông B3 và bà A quản lý, sử dụng có diện tích đo đạc theo hiện trạng là 165m2, giá trị quyền sử dụng đất là 165m2 x 35.000.000 đồng/m² = 5.775.000.000 đồng và quản lý sử dụng diện tích 14,4m2 san lấp thuộc quyền quản lý của địa phương. Như vậy, giá trị diện tích đất thửa 212, 217 là 16.123.600.000 đồng. [7.3.8] Trên thửa 212, 217, vợ chồng ông B3 có xây nhà và công trình phụ trên đất, ông B3 và bà A không yêu cầu giải quyết đối với tài sản trên đất nên Hội đồng xét xử không xem xét, giải quyết. [7.4] Về công sức san lấp đất ao: Tại cấp sơ thẩm các đương sự không cung cấp được cụ thể việc san lấp, Toà án cũng không xác minh thu thập giá trị công sức san lấp mà áng trích công sức quản lý di sản cho ông H, bà Đ 3.000.000.000 đồng tương ứng 120m2 là quá cao so với công sức ông H, bà Đ được hưởng.

Tuy nhiên, tại phiên tòa phúc thẩm, vợ chồng ông H không yêu cầu giải quyết về công sức nên Hội đồng xét xử không xem xét, giải quyết về công sức quản lý, tôn tạo di sản thừa kế của vợ chồng ông H, bà Đ. Tại cấp phúc thầm, ông B3 trình bày năm 1991, ông đã mua cát san lấp thửa 212 để xây nhà; đến năm 2000, ông đã san 17 lấp thửa 217 để xây nhà trọ nên ông yêu cầu tính công sức tôn tạo, quản lý di sản thừa kế tuy nhiên tại cấp sơ thẩm, vợ chồng ông B3 không yêu cầu tính công sức tôn tạo, quản lý di sản thừa kế đối với thửa 212, 217 nên Hội đồng xét xử phúc thẩm không xem xét, giải quyết do không thuộc phạm vi xét xử phúc thẩm theo Điều 293 Bộ luật Tố tụng dân sự. [7.5] Đối với số tiền 172.000.000 đồng: Quá trình giải quyết vụ án, ông B3 trình bày thời điểm chia đất, gia đình ông gồm có 04 khẩu được chia đất gồm cụ B2, cụ T4, ông B3 và con gái ông B3.

Tuy nhiên, ông B3 không xuất trình được tài liệu chứng minh. Tại cấp sơ thẩm, các đương sự đều thừa nhận số tiền 172.000.000 đồng là tiền bồi thường đất nông nghiệp của cụ B2, cụ T4 để lại; hiện ông B3 đang là người quản lý số tiền trên.

Do đó, cần xác định số tiền 172.000.000 đồng bồi thường đất nông nghiệp là di sản thừa kế của cụ B2, cụ T4 để lại.

[8] Về chia di sản thừa kế: Tổng giá trị di sản thừa kế của cụ B2, cụ T4 đối với thửa 212, 217 là 16.123.600.000 đồng và số tiền 172.000.000 đồng là 16.295.600.000 đồng nên di sản thừa kế của cụ B2, cụ T4 mỗi người để lại là 8.147.800.000 đồng. [8.1] Di sản thừa kế của cụ B2 là 8.147.800.000 đồng nên cần chia cho 06 kỷ phần là cụ T4, bà T5, ông H, bà H1, bà T, ông B3, mỗi kỷ phần thừa kế được hưởng là 1.357.966.667 đồng. [8.2] Di sản thừa kế của cụ T4 là 8.147.800.000 đồng + 1.357.966.666 đồng = 9.505.766.667 đồng nên cần chia cho 05 kỷ phần là bà T5, ông H, bà H1, bà T, ông B3, mỗi kỷ phần thừa kế được hưởng là 1.901.153.333 đồng [8.3] Như vậy, bà T5, ông H, bà H1, bà T, ông B3 mỗi người được hưởng là 3.259.120.000 đồng. Bà T5 chết năm 2023 sau thời điểm cụ B2, cụ T4 chết nên chồng và các con của bà T5 là ông Hoàng Văn P1, chị Hoàng Thị H3, anh Hoàng Văn H2, chị Hoàng Thị H4, chị Hoàng Thị T9 được hưởng kỷ phần thừa kế của bà T5 được hưởng của cụ B2 và cụ T4 là 3.259.120.000 đồng, mỗi người được hưởng là 651.824.000 đồng. [8.4] Hiện nay, vợ chồng ông B3, bà A đã xây dựng nhà và tài sản trên thửa 212, 217 và ông B3 đề nghị Tòa án chia thừa kế bằng hiện vật. Quá trình giải quyết vụ án, ông H, bà H1, bà T, hàng thừa kế thứ nhất của bà T5 đồng ý giao cho vợ chồng ông B3, bà A quản lý, sử dụng số tiền 172.000.000 đồng là tiền bồi thường đất nông nghiệp của cụ B2, cụ T4 để lại, thửa 212, 217 cùng tài sản gắn liền với đất và không đề nghị thanh toán giá trị kỷ phần thừa kế nên ghi nhận sự tự nguyện trên, giao cho vợ chồng ông B3, bà A quản lý, sử dụng thửa 212, 217 và tài sản trên đất (có sơ đồ kèm theo) và số tiền 172.000.000 đồng.

[9] Về công nhận hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất của vợ chồng ông H, bà Đ và vợ chồng ông T2, bà D, vợ chồng ông S, bà T3: Ngày 14/9/2007 vợ chồng ông H chuyển nhượng cho vợ chồng ông S bà T3 thửa đất 219 có diện tích 150,1 m² trị giá 400.000.000 đồng, ông S đã thanh toán 380.000.000 đồng, còn lại 20.000.000 đồng cho đến khi có bìa đỏ sẽ giao nốt. Ngày 10/3/2009 vợ chồng ông H chuyển nhượng cho vợ chồng ông T2 bà D một 18 phần thửa đất 216 có kích thước chiều rộng 4,15m, chiều dài 16,5m, trị giá 325.000.000 đồng, ông T2 đã thanh toán 315.000.000 đồng, còn lại 10.000.000 đồng đến khi có bìa đỏ sẽ giao nốt. Như vậy, thời hạn thực hiện hợp đồng được hai bên xác định cho đến khi thực hiện xong thủ tục cấp GCNQSDĐ nên đây là giao dịch đang được thực hiện. Về nội dung, hình thức hợp đồng phù hợp với quy định Bộ luật Dân sự năm 2015 nên áp dụng Bộ luật Dân sự năm 2015 là đúng quy định tại điểm b khoản 1 Điều 688 Bộ luật Dân sự năm 2015. Như vậy, tuy thời điểm các bên thực hiện việc chuyển nhượng, bị đơn ông H, bà Đ chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, và Hợp đồng chuyển nhượng chưa được công chứng, chứng thực, không tuân thủ về hình thức theo khoản 1 Điều 502 Bộ luật Dân sự năm 2015, đến nay bên mua chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng nội dung thỏa thuận trong hợp đồng là hoàn toàn tự nguyện, không vi phạm quy định pháp luật, không trái đạo đức xã hội, hai bên đã thỏa thuận rõ vị trí, kích thước, diện tích, giáp ranh của thửa đất, bên bán là vợ chồng ông H, bà Đ có quyền sử dụng, định đoạt thửa 216, 219 nên ông bà có quyền chuyển nhượng quyền sử dụng đất, bên bán đã giao đất, bên mua đã thực hiện trên 2/3 nghĩa vụ trả tiền và nhận đất, xây nhà ổn định, sinh sống trên đất từ khi mua đến nay, không có tranh chấp gì.

Do đó, cần xác định 02 hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa vợ chồng ông H, bà Đ cho vợ chồng ông T2, bà D và vợ chồng ông S, bà T3 phát sinh hiệu lực theo Điều 129 Bộ luật Dân sự năm 2015. Tòa cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu độc lập của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là vợ chồng ông T2, bà D, vợ chồng ông S, bà T3 công nhận hiệu lực 02 Hợp đồng chuyển nhượng trên là đúng quy định pháp luật.

[10] Ông H khai thời điểm cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất năm 2006, cụ T4 đã cho ông H diện tích 93,2m² (một phần thuộc thửa 212), sau đó ông đã nhập diện tích 93,2m2 vào thửa 216 và hiện vợ chồng ông H đang quản lý, sử dụng một phần thửa 216 có diện tích theo đo đạc hiện trạng là 350,4m² đất ở. Do ông H đã chuyển nhượng một phần diện tích thửa 216 cho vợ chồng ông T2, bà D, chuyển nhượng toàn bộ thửa 219 cho vợ chồng ông S, bà T3 nên diện tích đất còn lại 350,4m² đất ở (bao gồm diện tích 93,2m² cụ T4 đã cho ông H), ông H đề nghị Tòa án giao cho vợ chồng ông quản lý, sử dụng diện tích 350,4m² đất ở nên cần chấp nhận một phần yêu cầu phản tố của ông H, giao cho ông Trần Văn H và bà Trần Thị Đ sử dụng diện tích 350,4m² đất ở trị giá 10.781.000.000 đồng và quyền sở hữu các tài sản, công trình trên thửa số 216, tờ bản đồ số 33, V, khu B, phường L, thành phố Hải Phòng ký hiệu là S2 (có sơ đồ kèm theo). Tạm giao phần diện tích 11,1m² đất dôi dư ký hiệu S2.1¹ (có sơ đồ kèm theo) cho ông H, bà Đ sử dụng. Khi Cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định đối với phần đất này, ông H, bà Đ phải có nghĩa vụ chấp hành.

[11] Về yêu cầu hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (viết tắt GCNQSDĐ) của bị đơn và người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị đơn: Theo hồ sơ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được Tòa án cấp sơ thẩm thu thập thì thửa đất 212 được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AK 498695 do UBND thành phố H, tỉnh Hải Dương cấp ngày 28/8/2007 đứng tên bà Hoàng Thị T4 đứng tên đại diện. Như đã phân tích ở trên, thửa đất 212 là tài sản chung của cụ B2, cụ T4. Thời điểm cấp GCNQSDĐ cho cụ T4 thì cụ B2 đã chết. Mặc dù 19 hồ sơ cấp GCNQSDĐ không có văn bản xác nhận về hàng thừa kế của cụ B2 nhưng GCNQSDĐ cấp cho cụ T4 đứng tên là người đại diện, không phải cấp riêng cho chủ sử dụng đất là cụ T4 nên không ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp ích của các đương sự khác. Tại phiên tòa phúc thẩm, ông H và các đương sự không yêu cầu hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nên Hội đồng xét xử không xem xét, giải quyết.

[12] Tòa cấp sơ thẩm đã xác định thửa đất 216, 219 là di sản thừa kế của cụ B2, cụ T4 để lại là vi phạm đánh giá, thu thập chứng cứ không khách quan, toàn diện và đầy đủ. Mặt khác, bà T5 là người được hưởng thừa kế theo pháp luật của cụ B2, cụ T4, bà T5 chết sau thời điểm hai cụ chết nên chồng và các con bà T5 được hưởng kỷ phần thừa kế của bà T5, tuy nhiên cấp sơ thẩm chỉ chia thừa kế cho các con của bà T5 là không đúng quy định pháp luật, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của chồng bà T5. Quá trình giải quyết vụ án, Tòa cấp sơ thẩm đã thẩm định diện tích đất và tài sản trên đất nhưng Quyết định thành lập Hội đồng định giá và biên bản định giá chỉ định giá giá trị của thửa đất 212, 216, 217, 219 mà không định giá giá trị tài sản trên đất là thiếu sót. Tuy nhiên những vi phạm, thiếu sót trên không ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền và lợi ích hợp pháp của các đương sự nên cần rút kinh nghiệm đối với Tòa án cấp sơ thẩm trong việc xác minh, thu thập, đánh giá chứng cứ trong việc giải quyết vụ án.

[13]

Từ những phân tích trên, Hội đồng xét xử phúc thẩm chấp nhận yêu cầu kháng cáo của bị đơn ông Trần Văn H, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Trần Thị Đ và kháng nghị của Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 8 - Hải Phòng, cần sửa một phần bản án dân sự sơ thẩm về chia di sản thừa kế và phần án phí dân sự sơ thẩm theo khoản 2 Điều 308, Điều 309 Bộ luật Tố tụng dân sự theo hướng chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, chấp nhận yêu cầu phản tố của bị đơn ông H, chấp nhận toàn bộ yêu cầu độc lập của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông T2, bà D và ông S, bà T3

[14] Về án phí dân sự sơ thẩm: Hàng thừa kế thứ nhất của bà T5, ông P1, ông H, ông B3, bà H1, bà T phải chịu án phí dân sự sơ thẩm đối với kỷ phần thừa kế được hưởng. Vợ chồng ông H, bà Đ phải chịu án phí dân sự sơ thẩm do toàn bộ yêu cầu độc lập của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan được chấp nhận.

Tuy nhiên, ông P1, ông H, ông B3, bà H1, bà T, bà Đ là người cao tuổi, có đơn đề nghị miễn án phí dân sự sơ thẩm nên miễn toàn bộ án phí dân sự sơ thẩm cho ông bà. Bà T5 là người cao tuổi, được miễn toàn bộ án phí dân sự sơ thẩm và hàng thừa kế thứ nhất của bà T5 đã cho kỷ phần thừa kế được hưởng cho ông B3 (là người cao tuổi, được miễn toàn bộ án phí dân sự sơ thẩm) nên hàng thừa kế của bà T5 là chị Hoàng Thị H3, anh Hoàng Văn H2, chị Hoàng Thị H4, chị Hoàng Thị T9 được miễn toàn bộ án phí dân sự sơ thẩm. Trả lại 300.000 đồng tiền tạm ứng án phí cho bà Trần Thị T3 do yêu cầu độc lập của bà T3 và ông Hoàng Văn S được chấp nhận.

[15] Về án phí dân sự phúc thẩm: Do yêu cầu kháng cáo được chấp nhận nên bị đơn ông Trần Văn H, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Trần Thị Đ không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm.

Vì các lẽ trên; 20