Bản án 84Tranh chấp về thừa kế tài sản

Sau khi nghiên cứu tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên toà;căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên toà, HĐXX nhận định như sau:

[1] Kháng cáo của ông Quán Quang P1 là người đại diện của người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan là bà Phan Thị T làm trong thời hạn luật định nên được Hội đồng xét xử xem xét theo trình tự tố tụng phúc thẩm.

[2] Xét nội dung kháng cáo của ông Quán Quang P1: 2.1.Về thủ tục tố tụng: Quá trình giải quyết vụ án, cấp sơ thẩm đã thực hiện đầy đủ các quy định của BLTTDS, không có vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng, bảo đảm được quyền và nghĩa vụ tố tụng của các đương sự trong vụ án. 2.2. Về thẩm quyền giải quyết vụ án: Nguyên đơn bà Phạm Thị C khởi kiện yêu cầu chia thừa kế của cụ Phạm Văn C1 và cụ Phạm Thị N2 để lại; Sau đó đề nghị áp dụng quy định về thời hiệu để công nhận quyền hưởng di sản thừa kế là quyền sử dụng đất tại tổ F, phường M, thành phố P, tỉnh Hà Nam (nay là phường P, tỉnh Ninh Bình). Bị đơn bà Phạm Thị N có địa chỉ tại: tổ F, phường M, thành phố P (nay là phường P, tỉnh Ninh Bình).

Căn cứ vào khoán 5 và khoản 14 Điêu 26; điêm a khoản 1 Điều 35; khoản1 Điêu 39 Bộ luật Tô tụng dân sự thì đây là "Tranh chấp về chia di sản thừa kế, công nhận quyên được hưởng di sản thừa kể". Mặt khác, trong quá trình giải quyết ở cấp sơ thẩm, bà Phan Thị T, chị Phạm Thị H2, chị Phạm Thị T5, anh Phạm Văn T2, anh P 10 Văn Q, chị Phạm Thị H1 đều có quan điểm: Đề nghị Tòa án chia thừa kế thửa đất các cụ để lại theo quy định của pháp luật, đề nghị chia đều cho 05 người con của ông C2 được hưởng thừa kê thế vị đối với phần di sản thừa kế mà bố các anh, chị được hưởng, các anh chị xin được nhận bằng tiền.

Do đó, việc Tòà án nhân dân khu vực 5 - Ninh Bình giải quyết vụ án tranh chấp dân sự theo thủ tục sơ thẩm là đúng quy định của pháp luật. 2.3. Trong quá trình chuẩn bị xét xử phúc thẩm: Ông Quán Quang P1 có đề nghị triệu tập Chủ tịch Uy ban nhân dân phường P, tỉnh Ninh Bình tham dự phiên tòa P thấm vụ án với tư cách là Người có quyền, nghĩa vụ liên quan đến vụ án với lý do: Ngày 10/09/2004, UBND thị xã P, tỉnh Hà Nam cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số X902927 vào sổ cấp GCN QSDĐ số 00602QSDĐ/748/QĐ-UB(TX), thửa đất số 90, tờ bản đồ 5, diện tích (m2) 104,0, cho hộ ông Phạm Văn C1. Trong khi cụ Phạm Văn C1 không còn là chủ hộ vì đã qua đời từ năm 1988, cụ Phạm Thị N2 là vợ cụ C1 qua đời năm 1990. Tính đến thời điểm UBND thị xã P cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ gia đình cụ Phạm Văn C1 thì cụ C1 đã qua đời 16 năm, cụ N2 qua đời 14 năm. Việc UBND thị xã P chứng nhận cho người đã chết đã vi phạm quy định của pháp luật về dân sự, đât đai, hộ tịch, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của người thừa kế. Sự việc cần được giải trình tại phiên tòa. Về yêu cầu này HĐXX thấy: Về nguồn gốc, quá trình sử dụng đối với diện tích đất đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số X902927 cấp ngày 10/9/2004 cho hộ ông Phạm Văn C1 đã được UBND phường C, thành phố P (nay là phường P, tỉnh Ninh Bình) cung cấp. Việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là cấp cho hộ ông Phạm Văn C1. Quá trình giải quyết ở cấp sơ thẩm, các bên không có yêu cầu hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất này. Mặt khác, các đương sự đều nhất trí thời hiệu khởi kiện chia di sản thừa kế đã hết và đề nghị áp dụng thời hiệu hưởng quyền dân sự, người kháng cáo có yêu cầu hủy Bản án sơ thẩm và đình chỉ vụ án. Do đó HĐXX thấy không có căn cứ triệu tập Chủ tịch UBND phường P, tỉnh Ninh Bình tham dự phiên tòa phúc thấm vụ án với tư cách là người có quyền, nghĩa vụ liên quan đến vụ án. Tại phiên tòa, ông P1 cũng không có ý kiến gì về việc triệu tập Chủ tịch UBND phường P, tỉnh Ninh Bình.

[3] Về di sản thừa kế: Theo biên bản làm việc ngày 22/5/2025 giữa Tòa án cấp sơ thẩm và UBND phường C, theo lời trình bày thống nhất của các đương sự tại biên bản hòa giải ngày 06/6/2025 và các tài liệu có trong hồ sơ vụ án thì di sản thừa kế của cụ X, cụ C1 và cụ N2 để lại gồm: Thửa đất số 90. tờ bản đồ số 5. diện tích 104m2 đất thổ cư (trị giá 3.640.000.000 đồng), tại địa chỉ: 11 Tổ A, phường M, thành phố P, tỉnh Hà Nam (nay là phường P, tỉnh Ninh Bình); 01 nhà câp 4 trên thửa đất trị giá 18.020.500 đồng; đã được Ủy ban nhân dân thị xã P, tỉnh Hà Nam (cú) cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ ông Phạm Văn C1 số X 902927 cấp ngày 10/9/2004. Kể từ khi các cụ chết đến nay thì thửa đất và tài sản trên đất đều do bà C và bà N quản lý, sử dụng.

[4] Về thời hiệu và yêu cầu được hưởng di sản: - Về thời hiệu yêu cầu chia di sản thừa kế: Cụ Nguyễn Thị X chết năm 1943, cụ Phạm Văn C1 chết ngày 10/12/1988, cụ Phạm Thị N2 chết ngày 13/6/1990 đều không để lại di chúc. Theo quy định tại khoản 1 Điều 623 Bộ luật Dân sự năm 2015 thì thời hiệu yêu cầu chia thừa kế với bất động sản là 30 năm kể từ thời điểm mở thừa kế. Khoản 4 Điều 36 Pháp lệnh thừa kế năm 1990 quy định "... đối với các việc đã mở thừa kê trước ngày ban hành pháp lệnh nay thì thời hạn quy định tại khoản 1, khoản 2 điều này được tính từ ngày công bố Pháp lệnh này". Như vậy thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản đổi với bất động sản là 30 năm tính từ ngày 10/9/1990; đến thời điểm bà C khởi kiện (năm 2024) đã trên 30 năm, do vậy thời hiệu yêu cầu chia di sản thừa kế đã hết. - Về yêu cầu khởi kiện: Tại đơn khởi kiện, bà Phạm Thị C yêu cầu Tòa án chia di sản thừa kế của các cụ để lại theo quy định của pháp luật.

Tuy nhiên, tại phiên hòa giải ngày 06/6/2025, tại đơn đề nghị ngày 09/6/2025 và tại phiên tòa bà C đã thay đồi yêu cầu, xác định thời hiệu yêu cầu chia di sản thừa kế của cụ các đã hết, đề nghị được hưởng quyền dân sự, hưởng di sản thừa kế của các cụ để lại, giao cho bà và bà N quản lý sử dụng toàn bộ thửa đât này. -Về yêu cầu được hưởng di sản thừa kế: Bà Phạm Thị C và bà Phạm Thị N đều có yêu cầu áp dụng thời hiệu, được hưởng toàn bộ thửa đất là di sản của các cụ để lại nêu trên do là người thừa kế đang quản lý di sản thừa kế. HĐXX thấy rằng: Việc bà C và bà N quản lý toàn bộ thửa đất và tài sản trên đất từ sau khi cụ C1, cụ N2 chết đến nay là thực tế khách quan được chính quyền phường C xác nhận, các đương sự cũng đều thừa nhận. Như đã nêu ở trên, do thời hiệu yêu cầu chia di sản thừa kế của cụ X, cụ C1 và cụ N2 đã hết, khi chết các cụ không ai để lại di chúc nên di sản của các cụ là thửa đất số 90, tờ bản đồ 5, sẽ thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản là bà Phạm Thị C và bà Phạm Thị N theo quy định tại khoản 1 Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015. Quá trình giải quyết vụ án, bà C và bà N thống nhất đề nghị Tòa án giao cho cả hai bà quyền quản lý chung đối với thửa đất nêu trên. 12

Xét thấy, cả bà C và bà N đều đang quản lý thửa đất này, nguyện vọng của các bà phù hợp với thực tề và không trái quy định của pháp luật, nên cần ghi nhận sự thống nhất thỏa thuận của bà C và bà N như nhận định của Tòa án cấp sơ thẩm là có căn cứ.

[5] Đối với yêu cầu của đại diện theo ủy quyền của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là bà Phan Thị T, chị Phạm Thị T5, anh Phạm Văn T2, anh Phạm Văn Q, chị Phạm Thị H1, chị Phạm Thị H2 và người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bà Phan Thị T đề nghị Tòa án căn cứ vào Điều 623 Bộ luật Dân sự, khoản 4 Điều 308 Luật Tố tụng dân sự năm 2015 hủy bản án sơ thẩm và đình chỉ giải quyết vụ án: Xét thấy: Tại khoản 1 Điều 623 Bộ luật Dân sự quy định: "Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế. Hết thời hạn này thì di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý dị sản đó...". Như vậy, bà C và bà N đề nghị áp dụng thời hiệu khởi kiện, đồng thời đề nghị được hưởng quyền dân sự do hết thời hiệu yêu cầu chia di sản thừa kế của cụ C1 và cụ N2, do bà C và bà N là người thừa kế đang quản lý sử dụng thửa đất này. Việc bà C và bà N đề nghị chia di sản thừa kê, đề nghị áp dụng thời hiệu là căn cứ để xem xét việc chấp nhận hay không chấp nhận quyên được hưởng di sản của bà C và bà N và là nội dung cần xem xét giải quyệt vụ án được triệt để.

Vì vậy, Tòa án cấp sơ thẩm không chấp nhận yêu câu đình chi giải quyet vụ án của đại diện theo ủy quyền của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan cũng như người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của họ là có căn cứ. Cần giao cho bà C và bà N quản lý sử dụng di sản là thửa đất nêu trên là phù hợp với quy định của pháp luật.

Do đó, kháng cáo của người có quyền lợi nghĩa vụ lien quan không có căn cứ pháp lý nên không được Hội đồng xét xử phúc thẩm chấp nhận.

[3] Về án phí dân sự phúc thẩm: Bà Phan Thị T là người cao tuổi có đơn xin miễn án phí nên được miễn án phí dân sự phúc thẩm.

[4] Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo - kháng nghị, Hội đồng xét xử phúc thẩm không xem xét.