Bản án 31/2026/DS-STTranh chấp về thừa kế tài sản

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án, được thẩm tra tại phiên tòa; căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[1]. Về tố tụng: Căn cứ nội dung khởi kiện của nguyên đơn và nơi cư trú của bị đơn ở phường Á, thành phố Hải Phòng, xác định quan hệ tranh chấp về thừa kế tài sản, thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân khu vực 8 -Hải Phòng, theo quy định tại khoản 3 Điều 26, Điều 35, điểm a khoản 1 Điều 39 Bộ luật tố tụng dân sự. Tại phiên tòa, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan bà Hồ Thị T1, anh Lê Thanh N1, chị Lê Thị N2 đã được Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ hai nhưng vắng mặt, không có lý do; người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan bà Đỗ Thị H và Đồng Văn B có ý kiến đề nghị xét xử vắng mặt; những người vắng mặt còn lại nhưng đã có người đại diện. Căn cứ điểm b khoản 2 Điều 227, khoản 1 và 3 Điều 228 BLTTDS, HĐXX xét xử vắng mặt những người này.

[2]. Xét yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn: [2.1]. Căn cứ kết quả xác minh tại UBND phường Á và lời khai các đương sự về nguồn gốc thửa đất 168 và 169 có căn cứ xác định nguồn gốc đất là của cha ông để lại cho cụ N3, cụ L. Bà T1 và anh N1 cũng thừa nhận nguồn gốc đất là bố nuôi của cụ N3 (là cụ Đồng Duyên T2) tặng cho cụ N3 và cụ L. Sau khi cụ N3 chết, bà N4 là con gái cả không chồng con, bị câm điếc sống cùng cụ L trên thửa đất, không rõ lý do có tên chủ sử dụng đất trong sổ mục kê 299, tuy nhiên đến sổ mục kê năm 1998 thể hiện chủ sử dụng đất là Đinh Thị L. Cụ L đã được UBND huyện N, tỉnh Hải Dương cấp GCNQSDĐ số: S887793, sổ vào GCN số: 0044 QSDĐ/482/QĐUB, ngày 26/6/2002.

Do đó, có căn cứ xác định thửa đất số 168, 169 và các tài sản gắn liền với đất là tài chung hợp pháp của cụ N3 và cụ L. Bà T1 và anh N1 cho rằng toàn bộ thửa đất và các tài sản gắn liền với đất là tài sản thuộc sở hữu của bà N4, vì sau khi hai cụ chết, bà N4 là người quản lý sử dụng đất và đóng thuế sử dụng đất hàng năm là không có căn cứ được chấp nhận. [2.2]. Theo kết quả xem xét thẩm định tại chỗ tài sản và kết quả xác minh với UBND phường có căn cứ xác định: Diện tích đất hợp pháp theo hiện trạng sử dụng là 482m2, trong đó: 289,3m2 đất ở, 56m2 đất cây lâu năm và 136,7m2 đất ao. Đất ao hiện đã san lấp thành vườn trồng rau. [2.3]. Căn cứ hồ sơ giao đất canh tác cho hộ gia đình theo Nghị quyết 03 năm 1992 của UBND tỉnh H thì hộ cụ L có 02 nhân khẩu được chia đất canh tác. Thời điểm này cụ N3 đã chết, bà N4 sống với cụ L, các con khác đều đã lập gia đình ở riêng nên các đương sự xác định 02 nhân khẩu bị trừ đất canh tác vào đất vườn ao trong đất thổ cư là cụ L và bà N4 là có căn cứ.

Do đó, cụ L và bà N4, mỗi người được sử dụng 50,5m2, gồm: 28m2 đất cây lâu năm và 22,5m2 đất ao đều có thời hạn sử dụng trong thửa đất số 168, 169. Như vậy, diện tích đất hợp pháp của cụ N3 và cụ L là 289,3m2 đất ở và 91,7m2 đất ao cùng toàn bộ nhà ở và các tài sản khác gắn liền với đất. Ngoài ra, cụ L và bà N4, mỗi người còn được 28m2 đất cây lâu năm và 22,5m2 đất ao đều có thời hạn sử dụng (theo tiêu chuẩn đất 03 bị trừ vào đất vườn thổ cư). [2.4]. Thời điểm mở thừa kế và hàng thừa kế: Thời điểm mở thừa kế của cụ ông Lê Đình N3 là ngày chết, ngày 22/9/1981; thời điểm mở thừa kế của cụ bà Đinh Thị L là ngày chết, ngày 02/6/2005; thời điểm mở thừa kế của bà Lê Thị N4 là ngày chết, ngày 13/9/2016 theo quy định tại Điều 636 BLDS năm 1995; Điều 633 BLDS năm 2005; Điều 611 BLDS năm 2015. Bố mẹ hai cụ đều chết trước hai cụ và hai cụ không có con nuôi, con riêng. Ông Lê Thanh L1 (là con của hai cụ) chết năm 2021, sau thời điểm mở thừa kế của hai cụ và bà N4 nên được hưởng di sản, chuyển tiếp cho vợ và 02 con ông L1. Bà N4 không có chồng con và bố mẹ đều chết trước, không có ai ở hàng thừa kế thứ nhất nên hàng thừa kế thứ hai gồm anh chị em ruột được hưởng. Do đó hàng thừa kế của cụ N3, cụ L cũng đồng thời là hàng thừa kế của bà N4 gồm có 06 người là các ông bà: Lê Thị N, Lê Xuân T, Lê Thị S1, Lê Thanh L1, Lê Thị S2, Lê Thị S, theo quy định tại Điều 679 BLDS năm 1995; Điều 645, Điều 676 BLDS năm 2005; Điều 651 BLDS năm 2015. [2.5]. Di sản và trị giá di sản: Kết quả định giá tài sản: 01m2 đất ở có giá là 9.000.000đ, 01m2 đất cây lâu năm và 01m2 đất ao (đã san lấp) đều có giá là 140.000đ. Di sản của cụ N3 và cụ L3 về quyền sử dụng đất (bao gồm cả đất của cụ L được hưởng theo tiêu chuẩn đất 03 bị trừ vào đất vườn) có trị giá là: (289,3m2 x 9.000.000đ) + ((28m2 + 91,7m2+ 22,5m2) x 140.000đ)) = 2.658.888.000đ; về tài sản gắn liền với đất gồm nhà ở, công trình xây dựng khác gắn liền với đất và cây cối có trị giá là 72.311.129đ. Tổng di sản của cụ N3, cụ L trị giá là: 2.731.199.129đ. Di sản của bà N4 là 28m2 đất cây lâu năm và 22,5m2 đất ao có tổng trị giá là: (28m2 + 22,5m2) x 140.000đ = 42.350.000đ. Tổng di sản của cụ N3, cụ L và bà N4 trị giá là: 2.773.549.129đ. Ngoài ra trên đất còn có 01 giếng khơi không còn giá trị sử dụng và một số cây cối có giá trị nhỏ nên không định giá tài sản, sau này chia trên phần đất của ai thì người đó được sử dụng. [2.6]. Ngoài ra, hai cụ và bà N4 không còn di sản nào khác. Bà thơm cho rằng có công sức đóng gạch để xây dựng ngôi nhà cấp 4 nhưng không cung cấp được tài liệu chứng cứ chứng minh. Các hàng thừa kế khác xác nhận không ai có công sức tôn tạo nhà đất. Sau khi các cụ và bà N4 chết, các con cùng trông nom, quản lý di sản.

Do đó, không có căn cứ xem xét công sức tôn tạo, quản lý, trông nom di sản. Các cụ và bà N4 không có nghĩa vụ tài sản với người khác. Chi phí mai táng, cải táng, các đương sự không yêu cầu nên HĐXX không xem xét giải quyết. [2.7]. Căn cứ khoản 1 Điều 623 BLDS năm 2015, thời hiệu chia di sản thừa kế của cụ N3 đã hết theo luật định, đã quá 30 năm đối với bất động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế của cụ N3 nhưng các đương sự không ai có ý kiến yêu cầu áp dụng thời hiệu. Trước khi chết, cụ N3, cụ L và bà N4 đều không có di chúc. Nên di sản của 03 người phân chia theo quy định của pháp luật, theo Điều 650 BLDS năm 2015. [2.8]. Phân chia di sản: Tổng trị giá di sản của cụ N3, cụ L và bà N5 là 2.773.549.129đ, chia đều cho 06 người gồm các ông bà: Lê Thị N, Lê Xuân T, Lê Thị S1, Lê Thanh L1, Lê Thị S2, Lê Thị S, mỗi người được hưởng di sản có trị giá là 462.258.188đ. Ông Lê Thanh L1 đã chết nên hàng thừa kế thứ nhất của ông L1 gồm vợ là bà Hồ Thị T1 và 02 con là anh Lê Thanh N1 và chị Lê Thị N2 được hưởng suất thừa kế của ông L1. Xét bà S tặng cho suất thừa kế của mình cho bà N sử dụng là tự nguyện và phù hợp với quy định của pháp luật nên HĐXX chấp nhận.

Do đó, tổng trị giá tài sản bà N được hưởng sử dụng là 924.516.376đ. [2.9]. Giao đất, các tài sản gắn liền với đất và trả trị giá bằng tiền: Căn cứ hiện trạng vị trí nhà đất, vị trí các loại đất cũng như nhu cầu sử dụng đất của các đồng thừa kế nên HĐXX giao cho các đồng thừa kế đều được sử dụng bằng hiện vật là quyền sử dụng đất và các tài sản gắn liền với đất như sau: Giao cho ông T, bà S1 và bà S2 sử dụng chung phần diện tích đất S1+S2 là 214m2 (gồm: 158m2 đất ở và 56m2 đất cây lâu năm) trị giá là 1.500.400.000đ và tài sản gắn liền với đất (gồm: nhà ở cấp 4, sân, bể nước, tường bao, mái ploximang, 01 cây nhãn, 01 cây bưởi, 01 cây na) có trị giá là 64.431.825đ, theo hình B3B2A6A7A9A8A10A11. Tổng trị giá tài sản được giao là 1.564.831.825đ. Giao cho bà N sử dụng phần đất có diện tích S3 là 93m2 (gồm: 79,9m2 đất ở và 13,1m2 đất ao) trị giá là 720.934.000đ, theo hình B3A12B1B2. Do phần cổng sắt và trụ cổng xây dựng ở phần đất chia cho nguyên đơn và bà N nên bà N tự nguyện tháo dỡ phần tài sản này và tự nguyện chịu trị giá cổng sắt, trụ cổng với số tiền là 809.713đ. Nên tổng trị giá tài sản của bà N được giao là 721.743.713đ Giao cho vợ con ông L1 gồm bà T1, anh N1 và chị N2 sử dụng phần đất có diện tích S4 là 175m2 (gồm: 51,4m2 đất ở và 123,6m2 đất ao) trị giá là 479.904.000đ và tài sản gằn liền với đất (gồm: 01 nhà tắm, 01 cây nhãn) trị giá là 7.069.590.000đ, theo hình A1A12B1A5A4A3. Tổng trị giá tài sản được giao là: 486.973.590đ. Do ông T, bà S2, bà S1 và mẹ con bà T1 được giao tài sản có giá trị nhiều hơn kỷ phần thừa kế mà mình được hưởng. Nên ông T, bà S2 và bà S1, mỗi người trả cho bà N số tiền 59.352.420đ; bà T1, anh N1 và chị N2, mỗi người trả cho bà N số tiền là 8.238.467đ. [2.10]. Bà H ông B tự nguyện phá dỡ đoạn tường bao dài 5,2m, đoạn A8A9 để trả lại mặt bằng cho hàng thừa kế của cụ N3, cụ L và bà N4, HĐXX chấp nhận.

[3]. Về án phí và chi phí tố tụng khác: Về chi phí xem xét thẩm định tại chỗ và định giá tài sản, nguyên đơn tự nguyện chịu cả 9.500.000đ và không yêu cầu giải quyết nên Tòa án không giải quyết. Về án phí, các ông bà T, S1, S2, N, T1, S là người cao tuổi nên được miễn án phí dân sự sơ thẩm. Anh N1 và chị N2 phải chịu án phí dân sự sơ thẩm có giá ngạch, cụ thể mỗi người phải chịu là (462.258.188đ:3)x5%= 7.704.303đ..