Bản án 22/2026/HNGĐ-PTTranh chấp về chia tài sản sau khi ly hôn

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[1]. Về tố tụng: Đơn kháng cáo của bà S làm trong hạn luật định, hợp lệ nên được Hội đồng xét xử chấp nhận để xem xét giải quyết theo trình tự phúc thẩm.

[2]. Về nội dung, xét yêu cầu kháng cáo của bà S đề nghị Toà án phúc 6 thẩm sửa bản án sơ thẩm theo hướng, giữ nguyên ngôi nhà mà các bên đang sử dụng, phần mặt trước ngôi nhà các bên đang quản lý không phân chia, đề nghị chia phần diện tích đất vườn phía sau ngôi nhà theo hướng chia đôi mỗi người sử dụng 264,5m2 (529m2/2), Hội đồng xét xử xét thấy: [2.1]. Ông Nguyễn Quý D và bà Vũ Thị Hồng S là vợ chồng kết hôn năm 1993. Đến năm 2011 ông D, bà S làm thủ tục ly hôn và đã được giải quyết theo Quyết định công nhận thuận tình ly hôn số 100/2011/QĐST- HNGĐ ngày 14/9/2011 của Tòa án nhân dân huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc (cũ). Năm 2011 khi ly hôn, ông D và bà S không đề nghị giải quyết về tài sản, đến nay bà S đề nghị phân chia tài sản chung là quyền sử dụng diện tích đất 714m2 thuộc thửa số 13, tờ bản đồ 54b, tại thôn S, xã B, tỉnh Phú Thọ được UBND huyện B, tỉnh Vĩnh Phúc (cũ) cấp GCNQSDĐ mang tên hộ ông Nguyễn Quý D, do đó cấp sơ thẩm thụ lý giải quyết là đúng quy định. [2.2]. Về nguồn gốc thửa số 13, tờ bản đồ 54b diện tích 714m2 đất: Quá trình giải quyết tại cấp sơ thẩm và phúc thẩm ông D và bà S đều trình bày và thừa nhận, do nhận chuyển nhượng của bà Nguyễn Thị Q1 và ông Nguyễn Văn Q3, thời điểm nhận chuyển nhượng tháng 4 năm 1994, với giá chuyển nhượng là 2.500.000đ. Phía bà S cho rằng nguồn tiền để nhận chuyển nhượng đất là do bà S đưa cho ông D số tiền 1.300.000đ là tiền riêng của bà S, còn ông D đưa tiền cho ai đi mua đất thì bà S không biết. Ông D cho rằng toàn bộ tiền mua đất của anh trai ông D là ông Nguyễn Hồng H bỏ ra để mua, hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất được lập giữa bà Q1 và ông H. Mặc dù bà S và ông D trình bày nguồn tiền để mua đất khác nhau, tuy nhiên ông D, bà S kết hôn năm 1993, năm 1994 nhận chuyển nhượng và đến năm 2000 được cấp GCNQSDĐ, sau khi nhận chuyển nhượng đã quản lý, sử dụng ổn định, xây nhà và các công trình trên đất để ở, không có tranh chấp, nên căn cứ khoản 1 Điều 27, Điều 33 Luật Hôn nhân và gia đình, Tòa án cấp sơ thẩm xác định diện tích đất 714m2 là tài sản chung của ông D, bà S và phân chia tài sản chung là có căn cứ, đúng quy định.

[3]. Về việc phân chia tài sản chung là quyền sử dụng 714m2 đất: Bà S đề nghị phân chia diện tích đất phía sau ngôi nhà mà ông D, bà S đang sử dụng, còn diện tích đất có ngôi nhà mà ông D bà S đang sử dụng, thì của ai người đó được tiếp tục sử dụng và bà S đề nghị phân chia để được sử dụng diện tích đất phía sau ngôi nhà là 200m2 với tổng diện tích là 284m2. Trường hợp ông D không đồng ý, thì bà S đề nghị phân chia mỗi người được sử dụng ½ diện tích đất phía sau ngôi nhà. Trong khi đó ông D đề nghị phân chia theo như biên bản thỏa thuận về tài sản được lập ngày 05/9/2011, giữa bà S và ông D với lý do, các bên đã thực hiện đúng theo như văn bản thỏa thuận, ngoài ra không có sự thỏa thuận nào khác. 7 [3.1]. Xem xét ý kiến các bên Hội đồng xét xử phúc thẩm thấy rằng: Về nguồn gốc của thửa đất thì cả bà S và ông D đều thừa nhận, do nhận chuyển nhượng của bà Q1 và ông Q3, thời điểm tháng 4/1994 với giá chuyển nhượng là 2.500.000đồng. Bà S và ông D trình bày nguồn tiền mua đất không khớp nhau, mặc dù Tòa án cấp sơ thẩm đã xác minh những người liên quan, tuy nhiên các tài liệu thu thập được mang tính gián tiếp, không đủ cơ sở vững chắc chứng minh tiền mua đất như bà S, ông D trình bày, do đó xác định bà S ông D có công sức ngang nhau và về nguyên tắc tài sản được chia đôi. [3.2]. Tuy nhiên quá trình giải quyết vụ án, trên cơ sở lời khai các bên, Tòa án cấp sơ thẩm thu thập tài liệu chứng cứ liên quan, trong đó có các tài liệu thu thập được từ hồ sơ vụ án ly hôn của ông D, bà S năm 2011 tại Tòa án nhân dân huyện Bình Xuyên (cũ) thể hiện, ngoài các bản tự khai trình bày thì giữa ông D và bà S có “Biên bản thỏa thuận về tài sản ngày 05/9/2011 và trích lục bản đồ” do UBND thị trấn G (cũ) đo vẽ ngày 05/9/2011. Theo nội dung thỏa thuận trong biên bản, bà S trực tiếp sử dụng phần đất có diện tích 84m2 theo như biên bản kiểm tra hiện trạng, có ký hiệu BGFE của UBND thị trấn G, 01 chiếc giường nằm và 01 chiếc xe máy Angel. Ông D sử dụng phần đất còn lại là 630m2, cùng các đồ dùng sinh hoạt còn lại của vợ chồng.

[4]. Xem xét biên bản thỏa thuận về tài sản do ông D và bà S lập ngày 05/9/2011 thấy rằng: Về hình thức biên bản được lập thành văn bản, nhưng không được công chứng, chứng thực là chưa đảm bảo về hình thức. Về mặt nội dung biên bản thỏa thuận được bà S và ông Dương L, trên cơ sở hoàn toàn tự nguyện, không bị lừa dối ép buộc. Bà S cho rằng lý do có thỏa thuận như vậy vì, giữa ông D và bà S còn thỏa thuận miệng, là ông D sẽ tách đất cho con trai là cháu Nguyễn Anh D1, nhưng sau đó ông D lại không thực hiện, do đó bà đề nghị chia tài sản chung theo quy định, không chia theo biên bản thỏa thuận. Mặc dù trình bày như vậy, nhưng bà S không cung cấp được bất kỳ tài liệu chứng cứ gì khác để chứng minh. [4.1]. Trong khi đó ông D không đồng ý phân chia theo như đề nghị của bà S, mà đề nghị phân chia theo “Biên bản thỏa thuận về tài sản” do ông và bà S lập ngày 05/9/2011. Ông D cho rằng việc thỏa thuận năm 2011 hoàn toàn tự nguyện, từ khi thỏa thuận và ly hôn xong thì thực tế các bên thực hiện theo đúng thỏa thuận, bà S đang sử dụng diện tích đất 84m2, trên đất có 01 ngôi nhà cấp 4 do bà S xây dựng năm 2024; phần diện tích đất còn lại ông quản lý, sử dụng. [4.2]. Bà S thừa nhận trên cơ sở thỏa thuận, bà và ông D có đi làm thủ tục cấp GCNQSDĐ cho bà S nhưng bị vướng mắc, vì trong GCNQSDĐ và trong Quyết định công nhận sự thỏa thuận của Tòa án, tên đệm ông D bị khác nhau, đồng thời sau đó do ông D bị ốm không đi lại được, nên các bên vẫn chưa làm 8 thủ tục tách đất để cấp Giấy chứng nhận cho bà S. Quan trọng hơn ông D trình bày lý do thỏa thuận ông được chia 630m2, còn bà S chỉ được chia 84m2 là vì, khi ly hôn năm 2011 vợ chồng có khoản nợ chung 40.000.000đ, ông có trách nhiệm trả nợ toàn bộ, bà S không phải trả nợ bất kỳ khoản tiền nào. [4.3]. Theo quyết định công nhận thuận tình ly hôn và sự thỏa thuận của các đương sự số 100/2011/QĐST-HNGĐ ngày 14/9/2011 của Tòa án nhân dân huyện Bình Xuyên (cũ), thì ông D bà S nợ ông Nguyễn Hồng H số tiền 20.000.000đ, nợ bà Nguyễn Thị Q2 số tiền 20.000.000đ và các bên thỏa thuận ông D trả toàn bộ số nợ trên của vợ chồng (bà S không phải trả nợ chung). Đến nay ông D đã phải thực hiện nghĩa vụ trả nợ xong cho ông H, bà Q2. Để được chia phần đất nhiều hơn so với bà S, ông D đã phải một mình thực hiện nghĩa vụ trả nợ cho ông H, bà Q2, số tiền nợ 40.000.000đ năm 2011, nếu quy đổi sang giá trị thửa đất của ông D, bà S cũng là rất lớn (theo ông D 40.000.000đ năm 2011 có giá trị tương đương phần đất chênh lệch mà ông được hưởng). [4.4]. Như vậy trên cơ sở đánh giá một cách khách quan, toàn diện vụ án, xem xét nội dung thỏa thuận năm 2011 giữa bà S với ông D về mặt ý chí, thực tế quản lý sử dụng, quyền lợi hợp pháp của các bên thấy rằng việc phân chia tài sản trên tinh thần thỏa thuận năm 2011 là hoàn toàn phù hợp, đảm bảo quyền lợi hợp pháp của các bên. Cấp sơ thẩm sau khi xem xét chia cho bà S được quyền sử dụng diện tích đất 84m2 đất ở trị giá là 168.000.000 đồng (trên đất có ngôi nhà cấp 4 diện tích 82m2 ) là hợp tình, hợp lý, có căn cứ đúng quy định.

[5]. Quá trình giải quyết vụ án tại cấp sơ thẩm, các bên đều không đề nghị Tòa án xem xét giải quyết đối với ngôi nhà cấp 4, diện tích theo đo đạc thực tế là 103m2 do bà S xây cuối năm 2023, có trên phần đất chia cho ông D, do đó cấp sơ thẩm không xem xét giải quyết. Tại cấp phúc thẩm đại diện hợp pháp cho bà S, đề nghị xem xét giải quyết đối với ngôi nhà này để đảm bảo giải quyết dứt điểm vụ án, bà S đề nghị giao ngôi nhà cấp 4, diện tích 103m2 mà bà S xây cuối năm 2023 cho ông D quản lý, để đảm bảo giá trị sử dụng và chia tăng cho bà khoảng 100m2 đất trồng cây lâu năm, vị trí phía sau ngôi nhà bà S đang quản lý, sử dụng. Lý do bà S đề nghị giải quyết dứt điểm, triệt để vụ án một cách nhanh chóng, vì hiện tại bà đang bị bệnh hiểm nghèo, bị ung thư phổi, nhiễm trùng máu, sức khỏe rất yếu. Mục đích của bà S là muốn giữ lại phần đất được chia, để sau này bà mất đi sẽ cho con gái là cháu H1 hiện vẫn đang học đại học (Đại học Đại Nam), chưa có gia đình, chưa có công ăn việc làm, còn đối với cháu D1 thì sau này ông D sẽ có trách nhiệm. Đối với tài sản trên đất gồm lán tôn, chuồng trại đất được chia bà S đề nghị ông D tháo dỡ để trả lại đất cho bà. [5.1]. Sau khi xem xét toàn bộ nội dung vụ án, ý kiến của các bên thấy rằng: Về nguyên tắc cấp sơ thẩm chưa giải quyết, thì cấp phúc thẩm sẽ không 9 xem xét. Tuy nhiên trong trường hợp này, ngôi nhà cấp 4 diện tích 103m2 do bà S xây cuối năm 2023, trên phần đất chia cho ông D là tài sản gắn liền với đất, do đó cần phải giải quyết trong cùng vụ án. Cấp sơ thẩm tiến hành xem xét thẩm định, nhưng không định giá để giải quyết là thiếu sót cần rút kinh nghiệm. Tuy nhiên tại phiên tòa phúc thẩm đại diện của bà S và ông D thống nhất, ngôi nhà trên hiện tại có giá trị là 130.000.000đ, do đó Hội đồng xét xử xác định giá trị ngôi nhà theo sự thống nhất của các bên, và không tiến hành định giá đối với ngôi nhà này. [5.2]. Bản thân ông D thừa nhận, ngôi nhà trên không phải do ông xây, ông không có công sức đóng góp gì đối với ngôi nhà, mặc dù ông đồng ý quản lý sử dụng ngôi nhà, nhưng ông không đồng ý thanh toán giá trị ngôi nhà cho bà S và cũng không đồng ý chia thêm đất cho bà S, Hội đồng xét xử xét thấy: Đối với ngôi nhà cấp 4, diện tích 103m2 được bà S xây cuối năm 2023, hiện ông D và vợ chồng anh D1, con anh D1 đang ở, ngôi nhà mới xây rất có giá trị sử dụng, thực tế đây là chỗ ở duy nhất của ông D và vợ chồng anh D1, nên việc bà S đề nghị tiếp tục giao cho ông D quản lý sử dụng là phù hợp.

[6]. Đối với ngôi nhà do bà S xây dựng nhưng ông D được giao quản lý, về nguyên tắc ông D có trách nhiệm thanh toán giá trị ngôi nhà (130.000.000đ) cho bà S, tuy nhiên do ông D không đồng ý thanh toán, đồng thời bà S chỉ đề nghị chia tăng cho bà khoảng 100m2 đất trồng cây lâu năm (theo định giá 60.000đ/1m2), phần phía sau ngôi nhà bà đang quản lý, và không yêu cầu ông D phải thanh toán chênh lệch tài sản. [6.1]. Xét thấy đề nghị được chia thêm 100m2 đất trồng cây lâu năm (trị giá 6.000.000đ theo định giá), và không yêu cầu ông D phải thanh toán chênh lệch giá trị ngôi nhà (130.000.000đ) của đại diện bà S là tự nguyện, không trái pháp luật; hơn nữa nguyện vọng của bà S muốn sau này bà mất đi sẽ để lại phần đất được chia cho con gái là chị H1, đây là nguyện vọng hết sức chính đáng, phù hợp với truyền thống đạo đức, nên được Hội đồng xét xử phúc thẩm chấp nhận và chia theo đề nghị của bà S. Như vậy, bà S được chia 184m2 đất, trong đó có 84m2 đất ở và 100m2 đất trồng cây lâu năm, trị giá 174.000.000đ. Ông D được chia 530m2 đất, trong đó có 216m2 đất ở, 314m2 đất trồng cây lâu năm trị giá 450.840.000 đồng và ngôi nhà cấp 4 diện tích 103m2 trị giá 130.000.000đ. Hai bên không phải thanh toán chênh lệch tài sản. Ông D có trách nhiệm tháo dỡ tài sản gồm lán tôn, chuồng trại trên phần đất bà S được chia, để trả lại đất cho bà S.

[7]. Về chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ và định giá tài sản hết 8.700.000 đồng: Tại phiên toà phúc thẩm người đại diện cho bà S là chị Q trình bày, bà S xin tự nguyện chịu toàn bộ, không yêu cầu ông D phải chi trả số tiền 10 này. Xét thấy đề nghị chịu toàn bộ chi phí tố tụng của người đại diện của bà S là tự nguyện, không trái pháp luật, nên được chấp nhận, Hội đồng xét xử sửa án sơ thẩm và không buộc ông D phải chịu chi phí tố tụng.

[8]. Từ phân tích trên, Hội đồng xét xử phúc thẩm chấp nhận kháng cáo của bà S, sửa bản án sơ thẩm. Việc sửa bản án trên cơ sở đánh giá toàn diện vụ án, cũng như trên cơ sở đề nghị của bà S tại cấp phúc thẩm, có đánh giá đến hoàn cảnh, nguyện vọng của bà S mong muốn sớm giải quyết dứt điểm vụ án, do hiện tại bà đang bị bệnh hiểm nghèo, bị ung thư phổi, nhiễm trùng máu, sức khỏe yếu. Ngoài ra, việc sửa bản án sơ thẩm còn do tại cấp phúc thẩm người đại diện cho bà S xin tự nguyện chịu toàn bộ chi phí tố tụng. Ý kiến của đại diện Viện kiểm sát tỉnh Phú Thọ tại phiên tòa là có căn cứ, được Hội đồng xét xử chấp nhận.

[9]. Về án phí: Bà S phải chịu án phí giá ngạch chia tài sản là 8.700.000đ, nhưng được trừ vào số tiền tạm ứng án phí bà S đã nộp là 3.400.000đ. Bà S không phải chịu án phí phúc thẩm. Ông D phải chịu 27.233.000đ (làm tròn) án phí giá ngạch chia tài sản.