Bản án 215/2026/DS-STTranh chấp về thừa kế tài sản

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án, căn cứ kết quả được thẩm tra công khai tại phiên toà. Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về thủ tục tố tụng: Phía bị đơn – ông C1, ông T, ông K, bà B cùng ủy quyền cho chị Q (con của ông C1) tham gia tố tụng. Chị Q và những người liên quan còn lại là bà X, chị Á có thể hiện ý kiến tại bản tự khai, tại các phiên hòa giải, công khai chứng cứ. Nhưng sau đó không đến tham dự phiên tòa theo giấy triệu tập, đây là trường hợp đương sự cố tình vắng mặt nên có căn cứ để đưa ra giải quyết vắng mặt các đương sự này theo quy tại Điều 228 Bộ luật tố tụng dân sự. Đối với những người thừa kế thế vị của bà Nguyễn Thị M, Tòa án cũng gửi thông báo theo địa chỉ phía nguyên đơn cung cấp, theo đó có bà Lê Thị M1 (là một trong những người thừa kế thế vị của bà M) ký nhận nhưng cũng không đến Tòa theo triệu tập. Nay căn cứ các thủ tục tố tụng đã được tiến hành hợp lệ, Tòa án đưa vụ án ra xét xử vắng mặt bị đơn và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan theo quy định.

[2] Về quan hệ tranh chấp: Đây là tranh chấp dân sự về “Chia thừa kế quyền sử dụng đất theo pháp luật” giữa cá nhân với cá nhân. Tranh chấp này do Bộ luật dân sự, luật đất đai điều chỉnh, thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân Khu vực 2- Cần Thơ theo quy định tại khoản 5, khoản 9 Điều 26, điểm a khoản 1 Điều 35, điểm a khoản 1 Điều 39 Bộ luật tố tụng dân sự.

[3] Xét yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn: [3.1] Về di sản thừa kế và thời hiệu chia thừa kế: Các đương sự trong vụ án cùng thống nhất xác định thửa đất số 02, số 05, 09 tờ bản đồ số 04 tọa lạc tại khu vực B, phường L, thành phố Cần Thơ là tài sản của ông Nguyễn Văn M2 và bà Lê Thị S1 chết để lại. Ông M2, bà S1 chết không để lại di chúc, tài sản chưa được phân chia cho ai. Năm 2024 các đương sự khởi kiện yêu cầu chia thừa kế theo pháp luật là còn trong thời hiệu khởi kiện theo quy định tại Điều 623 Bộ luật dân sự. [3.2] Về hàng thừa kế: Nguyên đơn và bị đơn thống nhất khai nhận ông M2, bà S1 có 07 người con gồm: (1) Nguyễn Thị M (2)ông Nguyễn Văn C, (3)bà Nguyễn Thị X; (4)bà 5 Nguyễn Thị B, (5)ông Nguyễn Văn T, (6)ông Nguyễn Văn K, (7)ông Nguyễn Văn C1. Theo sự khai nhận và cung cấp thông tin của nguyên đơn thì bà Nguyễn Thị M chết khoảng vào năm 1984 (chết trước người để lại di sản), vì vậy những người con của bà M gồm: Lê Thị M1, Lê Văn B1, Lê Bình E, Lê Văn H1, Lê Thị B2, Lê Bích T1 được xác định là người thừa kế thế vị của bà M theo quy định tại Điều 652 Bộ luật dân sự. Những người thừa kế thế vị nêu trên cùng được hưởng 01 kỷ phần mà bà M được hưởng khi phân chia. [3.3] Về tài sản thừa kế: Ngày 09/10/1993 ông Nguyễn Văn M2 được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với các thửa: số 02, số 5 và số 09, diện tích theo giấy chứng nhận là 7.595m2, đất tọa lạc tại Khu vực B, phường L, thành phố Cần Thơ. Năm 2004, 2005 ông M2 chuyển nhượng cho ông Lý Văn Q1 522,1m2, cho ông Phan Quốc K1 593,9m2. Sau đó được cấp lại giấy mới ngày 20/4/2005, diện tích còn lại theo giấy là 6.255,6m2. Toàn bộ 03 thửa đất này sau khi ông M2 chết thì do bị đơn (ông Nguyễn Văn C1) quản lý sử dụng cho đến nay. Theo đo đạc thực tế, tổng diện tích 03 thửa đất này hiện là 3.870,4m2 (thửa số 02: 1.203,4m2, thửa số 09: 1575.5m2 và thửa số 05: 1091,3m2), diện tích thực tế còn lại nhỏ hơn so với diện tích trong giấy chứng nhận của ông M2 được cấp. Tuy nhiên các đương sự thống nhất với diện tích thực tế này vì đã thể hiện đúng vị trí, ranh mốc thực tế, đúng diện tích mà phía bị đơn – ông C1 (người thừa kế của ông M2) quản lý sử dụng từ trước đến nay. Do vậy, diện tích thực tế đã đo đạc được, thể hiện tại bản trích đo là diện tích dùng để phân chia thừa kế cho những người hàng thừa kế thứ nhất của ông M2, bà S1 theo quy định của pháp luật. [3.4] Quá trình giải quyết vụ án, bị đơn và những người liên quan (bao gồm ý kiến của ông Nguyễn Văn R (con ông X1)) yêu cầu được trừ ra phần diện tích 168,9m2 thuộc thửa số 02 trước đây ông M2 đã bán cho ông X1 nhưng chưa tách giấy, được trừ đi 200m2 đất ODT và diện tích nhà mồ (12,56m2) trước khi phân chia, vì theo bị đơn ông hiện là người thờ cúng, chăm lo mồ mả ông bà. Các ý kiến này của phía bị đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, tại phiên tòa phía nguyên đơn đã thống nhất toàn bộ, do vậy có căn cứ để xem xét chấp nhận trừ ra các diện tích này trước khi phân chia thừa kế. [3.5] Về cách thức phân chia: Di sản thừa kế do ông M2 để lại sẽ được phân chia thành 07 kỷ phần cho 07 người con, sau khi trừ đi giá trị các diện tích đất như đã nêu trên. Bị đơn – ông C1 là người đang quản lý, sử dụng các thửa đất này, nên tiếp tục giao cho ông C1 quản lý sử dụng và hoàn trả giá trị cho các đồng thừa kế khác. Giá trị hoàn trả căn cứ theo giá thị trường, được ghi nhận tại Chứng thư thẩm định giá do Công ty CP T2 đã thực hiện ngày 26/02/2026, cụ thể: (1) Thửa số 02: có diện tích thực tế là 1.203,4m2 - (168,9m2 (bán cho ông X1), 200m2 đất ODT và 12,56m2 diện tích nhà mồ) = 821.94m2 đất CLN x 3.001.000 đồng/m2 = 2.466.641.940 đồng. (2) Thửa số 09: có diện tích thực tế là 1575.5m2 đất LUA x 470.000 đồng/m2 = 740.485.000 đồng 6 (3) Thửa số 05: có diện tích thực tế 1091,3m2 đất CLN x 2.101.000 đồng/m2 = 2.292.821.300 đồng. Tổng cộng giá trị (1) + (2) + (3) = 5.499.948.240 đồng/7 kỷ phần, tương ứng mỗi kỷ phần sẽ được hưởng giá trị là 785.707.000đồng. Như vậy, bị đơn - ông C1 có trách nhiệm hoàn lại cho các đồng thừa kế khác mỗi kỷ phần là 785.707.000 đồng.

[4] Về các yêu cầu, ý kiến của bị đơn đã đề cập tại bản tự khai và trong quá trình giải quyết vụ án: Đối với yêu cầu về việc yêu cầu trừ đi diện tích 1.900m2 đất tại thửa số 05, trước khi phân chia, do cho rằng khi còn sống ông M2 đã mượn đất của bị đơn để bán cho người khác nhưng chưa trả lại, nhưng không đưa ra được chứng cứ chứng minh nên không có cơ sở để xem xét. Đối với ý kiến về việc chỉ đồng ý hoàn lại giá trị kỷ phần thừa kế theo giá nhà nước cũng không có cơ sở để xem xét vì như vậy là bất hợp lý, gây thiệt thòi cho các đồng thừa kế còn lại. Hơn nữa, việc ổn định cho bị đơn toàn bộ diện tích đất, có xem xét trừ đi những khoản hợp lý trước khi phân chia thừa kế, là đã có sự ưu tiên xem xét theo các yêu cầu của bị đơn đã đặt ra.

[5] Đối với phần đất đã bán cho ông X1 (168,9m2 tại thửa số 02 - vị trí A của bản trích đo), thì ông Nguyễn Văn R là con của ông X1 có đến Tòa án trình bày là ông X1 đã chết và hiện ông là người đang quản lý sử dụng đất.

Tuy nhiên, ông R không có đơn yêu cầu công nhận pháp lý của phần đất và sau đó vắng mặt không đến theo triệu tập. Vì vậy trong phạm vi vụ án tranh chấp về thừa kế này, diện tích đất đã bán cho ông X1 nêu trên được tách ra khỏi diện tích đất thừa kế do ông M2 để lại, nhưng Hội đồng xét xử không đặt ra giải quyết vấn đề pháp lý về công nhận diện tích đất này cho ông X1 (hoặc người thừa kế của ông X1). Khi có tranh chấp, những người thừa kế của ông Nguyễn Văn X1 được quyền khởi kiện thành vụ kiện khác.

[6] Đối với những người thừa kế thế vị của bà Nguyễn Thị M: Do các đương sự này không đến Tòa án để trình bày ý kiến, căn cứ theo cung cấp của nguyên đơn thì xác định hiện có 06 người thừa kế thế vị của bà M. Nếu có phát sinh thêm người thừa kế thế vị khác của bà M thì các đương sự tự phân chia trong phạm vi kỷ phần bà M được hưởng tại giai đoạn thi hành án, hoặc nếu có tranh chấp về hàng thừa kế của bà M thì có quyền khởi kiện thành vụ kiện khác theo quy định.

[8] Đối với ý kiến và nhận xét của đại diện Viện kiểm sát về thủ tục tố tụng và nội dung vụ án là phù hợp quan điểm, Hội đồng xét xử ghi nhận và không phân tích thêm.

[9] Chi phí đo đạc, thẩm định tại chỗ đối và lệ phí trích đo nhà nước (02 lần) là 13.000.000 đồng, chi phí thẩm định giá thị trường là 30.000.000 đồng. Tổng cộng là 43.000.000 đồng. Chi phí này chia đều cho 07 kỷ phần thừa kế cùng phải chịu. Nguyên đơn là người đã nộp tạm ứng, do vậy 06 đồng thừa kế còn lại mỗi người phải trả cho nguyên đơn 6.143.000 đồng.

[10] Án phí dân sự sơ thẩm: Mỗi kỷ phần thừa kế phải chịu án phí trên giá trị kỷ phần thừa kế được hưởng (785.707.000 đồng). 7 Nguyên đơn – Nguyễn Văn C có đơn xin miễn giảm án phí do là người trên 60 tuổi, vì vậy miễn án phí cho phía nguyên đơn. Các đương sự còn lại vắng mặt không có đơn xin miễn án phí nên không đặt ra xem xét.