Bản án 132/2026/DS-PTTranh chấp về thừa kế tài sản

Sau khi nghiên cứu các tài liệu chứng cứ có trong hồ sơ vụ án đã được xem xét tại phiên tòa và căn cứ kết quả tranh luận tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về thủ tục tố tụng: [1.1] Về tính hợp pháp của đơn kháng cáo: Bà Trương Ngọc H kháng cáo trong hạn luật định và có nộp tạm ứng án phí đầy đủ nên được Hội đồng xét xử chấp nhận. [1.2] Về sự có mặt của đương sự: Tòa án đã tiến hành tống đạt các văn bản tố tụng theo đúng quy định của pháp luật. Tại phiên tòa, bị đơn ông Trương Thế H1 vắng mặt và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan vắng mặt. Căn cứ Điều 228, Điều 296 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vắng mặt các đương sự. [1.3] Về thủ tục ủy quyền: Nguyên đơn bà Trương Ngọc H ủy quyền cho ông Phùng Thanh T theo Hợp đồng ủy quyền ngày 27/3/2023 do Văn phòng C2 chứng nhận số chứng thực 1232, quyển số 01/2023/TP/CC-SCC/HĐGD. Hội đồng xét xử xét thấy các thủ tục ủy quyền trên phù hợp với quy định tại khoản 4 Điều 85 của Bộ luật Tố tụng dân sự nên được chấp nhận.

[2] Về nội dung: Xét yêu cầu kháng cáo của nguyên đơn bà Trương Ngọc H, nhận thấy: [2.1] Về thời hiệu khởi kiện: Cụ ông Trương Thế K2 chết năm 2007 và cụ bà Lê Thị Q chết năm 2012; căn cứ Điều 623 của Bộ luật Dân sự năm 2015 thì còn thời hiệu khởi kiện yêu cầu chia thừa kế. [2.2] Về xác định hàng thừa kế: Cụ ông Trương Thế K2 và cụ bà Lê Thị Q có 4 người con là Trương Thế H1, Trương Thế L, Trương Thế Đ và Trương Ngọc H. [2.3] Về xác định di sản thừa kế: Về phía nguyên đơn, bà H cho rằng nguồn gốc phần đất ruộng có diện tích 13.330,9 m2 và phần đất thổ cư, cây lâu năm khác có diện tích 3.030,6 m2 (theo đo đạc thực tế) là của cha mẹ bà để lại. Riêng ông H1, ông L và ông Đ không thống nhất, cho rằng các phần đất này là của ông nội (cụ Trương Văn H5) để lại cho ba anh em bị đơn và một phần do các ông chuộc lại từ tập đoàn sản xuất. Hội đồng xét xử nhận thấy, bị đơn cho rằng đất của cụ H5 để lại cho các ông.

Tuy nhiên, theo lời trình bày của ông Đ, ông L tại phiên tòa phúc thẩm, thì cụ H5 chết năm 1960, trong khi ông L sinh năm 1962, ông Đ sinh năm 1964. Như vậy, thời điểm đó, ông Đ chỉ mới được 02 tuổi và và ông L chỉ mới 04 tuổi; thì không có việc cụ H5 cho đất để hai ông quản lý, sử dụng. Đồng thời, hai ông 10 cũng trình bày, cụ H5 cho các ông khoảng 04 công đất, 08 công đất còn lại là do các ông chuộc từ tập đoàn (chuộc bằng lúa); nhưng các ông không cung cấp được chứng cứ chứng minh. Tại phiên tòa phúc thẩm, các ông cũng không trình bày được việc các ông chuộc đất từ tập đoàn nào, tên cụ thể, diện tích đất và số lúa cụ thể. Hơn nữa, các ông cũng thừa nhận, khi cha mẹ các ông còn sống, thì cha mẹ là người trực tiếp quản lý và sử dụng đất. Cho đến khi cụ K2 lớn tuổi, mới gọi ba anh em các ông lại và nói anh em tự phân chia đất ruộng để quản lý nên 3 anh em ông tự phân chia với nhau. Khi phân chia, các ông cũng không cho bà H biết do bà H sinh sống ở xã khác. Ngoài ra, theo Thông báo kết quả hòa giải không thành số 64/TB-UBND ngày 03/9/2013 của Ủy ban nhân dân xã L, huyện C, tỉnh An Giang (nay xã L, tỉnh An Giang) về yêu cầu chia di sản thừa kế theo đơn thưa của bà H; thì ông L, ông Đ và ông H1 cũng đồng ý mỗi người giao cho bà H 30.000.000 đồng nhưng bà H không đồng ý. Mặc dù, các bị đơn cho rằng chỉ là hỗ trợ bà H do thấy hoàn cảnh bà H khó khăn chứ không phải chia giá trị kỷ phần thừa kế tuy nhiên các bị đơn không có căn cứ chứng minh và điều này cũng không có cơ sở. Ngoài ra, theo biên bản xác minh ngày 12/7/2022 tại nhà ông Đặng Văn Y và biên bản lấy lời khai ông K3 ngày 13/7/2022 thì ông Y, ông K3 cũng chỉ nghe nói các bị đơn có chuộc đất từ tập đoàn, chứ không biết chuộc bao nhiêu và cũng không có cung cấp chứng cứ chứng minh. Đồng thời, theo Biên bản xác minh ngày 07/7/2023 tại Phòng N1, thể hiện Phòng N1 không biết việc bị đơn đã nhận đất từ tập đoàn.

Từ những phân tích trên, có đủ cơ sở xác định nguồn gốc phần đất ruộng có diện tích 13.330,9 m2 và phần đất thổ cư, cây lâu năm khác có diện tích 3.030,6 m2 (theo đo đạc thực tế) là của cụ K2 và cụ Q để lại.

Do đó, việc bà H yêu cầu chia di sản thừa kế là có căn cứ. [2.4] Về phân chia di sản thừa kế: [2.4.1] Về nhu cầu sử dụng đất, hiện nay bà H đang sinh sống tại xã K (nay là xã C) còn các ông H1, ông Đ, ông L đã sử dụng đất ổn định từ khi cụ K2, cụ Q chết nên cần ổn định. Do ông H1, Đ, L có công gìn giữ, bảo quản đất nên đề nghị chia thêm cho 03 ông được hưởng chung 01 kỷ phần thừa kế (mỗi ông được hưởng thêm 1/3 của 01 kỷ phần);

Do đó, di sản của cụ K2, cụ Q được chia làm 05 kỷ phần, mỗi kỷ phần thừa kế bằng nhau là: - Đối với phần đất ruộng có giá trị là 90.000 đồng/m2 12.903,9m2 x 90.000 đồng/m2 = 1.161.351.000 đồng, chia làm 05 phần, mỗi kỷ phần được hưởng là 232.270.200 đồng(1) (1/3 của mỗi kỷ phần là 77.423.400 đồng(2)) - Đối với phần đất thổ cư, cây lâu năm, theo kết quả định giá ngày 19/6/2025 đất ở có giá 825.000 đồng/m2, đất cây lâu năm có giá 90.000 11 đồng/m2, do không có cơ sở xác định đất ở và đất cây lâu năm, để đảm bảo quyền lợi của các đương sự nên cần xem xét lấy trung bình giá 457.500 đồng/m2 3.030,6m2 x 457.500 đồng/m2 = 1.386.499.500 đồng, chia làm 05 phần, mỗi kỷ phần được hưởng là 277.299.900 đồng(3) (1/3 của mỗi kỷ phần là 92.433.300 đồng(4)) => Ông Đ, ông L, ông H1 - mỗi người được hưởng là: (1) + (2) + (3) + (4) = 232.270.200 đồng + 77.423.400 đồng + 277.299.900 đồng + 92.433.300 đồng = 679.426.800 đồng => Bà H được hưởng 01 kỷ phần là (1) + (2) = 232.270.200 đồng + 277.299.900đ = 509.570.100 đồng [2.4.2]

Tuy nhiên, do ông Đ, ông L, ông H1 được nhận các phần đất nên có trách nhiệm hoàn lại giá trị cho bà H. Cụ thể: - Ông Đ đang sử dụng 4.023,8m2 đất ruộng + 1.156,8m2 đất thổ cư, cây lâu năm khác = (4.023,8m2 x 90.000 đồng/m2) + (1.156,8m2 x 457.500 đồng/m2) = 362.142.000 đồng + 529.236.000 đồng = 891.378.000 đồng. => Ông Đại hoàn giá trị chênh lệch cho bà H là 891.378.000 đồng - 679.426.800 đồng = 211.951.200 đồng; - Ông L đang sử dụng 4.307,5m2 đất ruộng + 908m2 đất thổ cư, cây lâu năm khác = (4.307,5m2 x 90.000 đồng/m2) + (908m2 x 457.500 đồng/m2) = 387.675.000 đồng + 415.410.000 đồng = 803.085.000 đồng. => Ông L hoàn giá trị chênh lệch cho bà H là 803.085.000 đồng - 679.426.800 đồng = 123.658.200 đồng; - Ông H1 đang sử dụng 4.572,6m2 đất ruộng + 965,8m2 đất thổ cư, cây lâu năm khác = (4.572,6m2 x 90.000 đồng/m2) + (965,8m2 x 457.500 đồng/m2) = 411.534.000 đồng + 441.853.500 đồng = 853.387.500 đồng => Ông H1 hoàn giá trị chênh lệch cho bà H là 853.387.500 đồng - 679.426.800 đồng = 173.960.700 đồng. [2.5] Đối với yêu cầu phản tố của bị đơn ông Trương Thế H1, ông Trương Thế L yêu cầu chia thừa kế là phần đất thổ cư qua đo đạc thực tế 80,3m2: Sau khi xét xử sơ thẩm, ông Trương Thế H1, ông Trương Thế L không kháng cáo và các nội dung này cũng không bị kháng cáo, kháng nghị; do đó Hội đồng xét xử không đặt ra xem xét. [2.6]

Từ những phân tích trên, Hội đồng xét xử chấp nhận yêu cầu kháng cáo của nguyên đơn bà Trương Ngọc H; sửa bản án sơ thẩm như đề nghị của Viện kiểm sát.

[3] Về chi phí tố tụng: Chi phí đo đạc và xem xét thẩm định tại chổ, định giá tài sản bà Trương Ngọc H đã tạm ứng là 1.900.000 đồng (một triệu chín trăm nghìn đồng) và chi 12 phí sơ đồ bản v là 2.515.623 đồng (hai triệu năm trăm mười lăm nghìn sáu trăm hai mươi ba đồng). Tổng cộng là 4.415.623 đồng, tại phiên tòa phúc thẩm, người đại diện theo ủy quyền của bà H đồng ý, tự nguyện chịu chi phí này. Chi phí đo đạc và xem xét thẩm định tại chỗ, định giá tài sản đối với yêu cầu phản tố ông Trương Thế L đã tạm ứng là 1.000.000 đồng (một triệu đồng) và chi phí sơ đồ bản v là 1.223.640 đồng (một triệu hai trăm hai mươi ba nghìn sáu trăm bốn mươi đồng). Tổng cộng là 2.223.640 đồng (hai triệu hai trăm hai mươi ba nghìn sáu trăm bốn mươi đồng). Do yêu cầu phản tố của ông Trương Thế H1, ông Trương Thế L không được chấp nhận, do đó ông Trương Thế H1, ông Trương Thế L phải chịu toàn bộ chi phí này. Ông Trương Thế L đã nộp xong

[4] Về án phí: - Dân sự sơ thẩm: Các đương sự hưởng di sản thừa kế phải chịu theo quy định của pháp luật.

Tuy nhiên, các đương sự là người cao tuổi, có đơn yêu cầu nên thuộc trường hợp miễn nộp tiền án phí dân sự theo quy định - Dân sự phúc thẩm: Bà Trương Ngọc H là người cao tuổi và có đơn xin nên thuộc trường hợp miễn nộp tiền tạm ứng án phí, án phí theo quy định tại Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 của Ủy Ban thường vụ Quốc hội.