Bản án 86/2026/DS-PTTranh chấp về quyền sở hữu và các quyền khác đối với tài sản

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa; căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa và quan điểm của đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Thái Nguyên tham gia phiên toà, Hội đồng xét xử nhận định: Về thủ tục tố tụng:

[1]. Đơn kháng cáo của nguyên đơn anh Nguyễn Hồng S đảm bảo về hình thức, trong hạn luật định, nguyên đơn thuộc trường hợp được miễn nộp tiền tạm ứng án phí nên được xem xét theo trình tự phúc thẩm.

[2]. Chị Nguyễn Thị T là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án. Việc Tòa án cấp sơ thẩm không đưa chị T tham gia tố tụng là thiếu sót.

Tuy nhiên, tại phiên tòa phúc thẩm, sau khi được Hội đồng xét xử giải thích quyền và nghĩa vụ tố tụng, chị T không có ý kiến, yêu cầu gì và nhất trí tham gia tố tụng.

Do đó, Hội đồng xét xử quyết định đưa chị Nguyễn Thị T tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án.

[3]. Trong quá trình giải quyết vụ án cũng như tại phiên tòa phúc thẩm, anh S giữ nguyên yêu cầu khởi kiện, yêu cầu bà Trần Thị V trả số tiền 5.500.000 đồng là tiền bán cây keo thuộc quyền sở hữu của anh. Tại phiên tòa phúc thẩm, anh S 4 thay đổi nội dung kháng cáo từ yêu cầu hủy bản án sơ thẩm sang yêu cầu sửa bản án sơ thẩm theo hướng chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn. Việc thay đổi nội dung kháng cáo không vượt quá phạm vi kháng cáo ban đầu nên được Hội đồng xét xử chấp nhận xem xét theo thủ tục phúc thẩm. Về nội dung: Xét kháng cáo của nguyên đơn anh Nguyễn Hồng S về việc đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm sửa bản án sơ thẩm theo hướng chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

[4]. Tại bản tự khai, biên bản đối chất ngày 14/11/2023, biên bản đối chất ngày 27/01/2026 và tại phiên tòa sơ thẩm, bị đơn bà Trần Thị V đều thừa nhận có nhận và cầm giữ số tiền 5.500.000 đồng là tiền bán cây keo của anh S do người mua cây giao. Đây là tình tiết, sự kiện được đương sự thừa nhận nên theo khoản 2 Điều 92 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 không phải chứng minh. Căn cứ các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, Hội đồng xét xử xét thấy có đủ cơ sở xác định bà V đã nhận số tiền 5.500.000 đồng thuộc quyền sở hữu của anh Nguyễn Hồng S.

[5]. Về nguồn gốc, bản chất của số tiền bán cây keo 5.500.000 đồng, Hội đồng xét xử thấy theo các tài liệu có trong hồ sơ vụ án, diện tích đất trồng keo là do vợ chồng anh S, chị T nhận chuyển nhượng và số cây keo được trồng, khai thác trong thời kỳ hôn nhân của anh S và chị T.

Do đó, khoản tiền thu được từ việc bán cây keo là tài sản được tạo lập trong thời kỳ hôn nhân. Theo quy định tại khoản 1 Điều 33 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 thì tài sản do vợ chồng tạo ra, thu nhập do lao động, hoạt động sản xuất, kinh doanh và thu nhập hợp pháp khác trong thời kỳ hôn nhân là tài sản chung của vợ chồng.

Vì vậy, số tiền 5.500.000 đồng thu được từ việc bán cây keo được xác định là tài sản chung của vợ chồng anh S và chị T.

[6]. Xem xét nghĩa vụ hoàn trả số tiền của bị đơn, quá trình giải quyết vụ án và tại phiên toà phúc thẩm bà Trần Thị V và chị Nguyễn Thị T đều thừa nhận sau khi nhận tiền từ người mua cây, bà V đã giao lại số tiền 5.500.000 đồng cho chị T. Việc giao nhận tiền được thực hiện vào thời điểm chị T và anh S vẫn đang là vợ chồng hợp pháp. Theo quy định tại Điều 29 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, vợ chồng bình đẳng với nhau, có quyền và nghĩa vụ ngang nhau trong việc tạo lập, chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản chung; đồng thời khoản 2 Điều 35 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định việc chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản chung do vợ chồng thỏa thuận.

Do đó, việc bà V giao số tiền nêu trên cho chị T là một trong hai chủ sở hữu đối với khối tài sản chung của vợ chồng là phù hợp với quy định của pháp luật. Mặt khác, theo quy định tại Điều 166 Bộ luật Dân sự năm 2015, chủ sở hữu chỉ có quyền đòi lại tài sản từ người đang chiếm hữu, sử dụng hoặc người được lợi về tài sản không có căn cứ pháp luật. Trong vụ án này, các tài liệu, chứng cứ đã thu thập không chứng minh được bà V hiện đang quản lý, chiếm hữu hoặc sử dụng số tiền 5.500.000 đồng. Ngược lại, có căn cứ xác định bà V đã giao lại số 5 tiền trên cho chị T từ thời điểm quan hệ hôn nhân giữa chị T và anh S vẫn đang tồn tại hợp pháp.

Do đó, bà V không phải là người đang chiếm hữu tài sản và không phải là người có nghĩa vụ hoàn trả số tiền 5.500.000 đồng theo yêu cầu khởi kiện của anh S.

[7]. Trường hợp anh S cho rằng khoản tiền bán cây keo là tài sản chung của vợ chồng chưa được phân chia hoặc cho rằng quyền, lợi ích hợp pháp của mình đối với khoản tiền này bị ảnh hưởng thì anh S có quyền khởi kiện bằng một vụ án khác để yêu cầu giải quyết việc chia tài sản chung của vợ chồng sau khi ly hôn theo quy định tại các Điều 33, 59 và Điều 62 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014. Đây là quan hệ pháp luật khác, không thuộc phạm vi giải quyết của vụ án đòi tài sản đối với bà Trần Thị V.

[8].

Từ những phân tích nêu trên, Hội đồng xét xử thấy yêu cầu khởi kiện của anh S là không có căn cứ, Tòa án cấp sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của anh S là có căn cứ, đúng quy định của pháp luật. Tại giai đoạn phúc thẩm, anh S không cung cấp được tài liệu, chứng cứ mới làm thay đổi nội dung vụ án.

Vì vậy, kháng cáo của anh S không có căn cứ cần bác kháng cáo, giữ nguyên bản án dân sự sơ thẩm số 07/2026/DS-ST ngày 20/3/2026 của Tòa án nhân dân khu vực 3 - Thái Nguyên.

Tuy nhiên, Hội đồng xét xử thấy phần nhận định của bản án sơ thẩm viết sơ sài, không có căn cứ pháp lý, nguyên đơn khởi kiện đòi lại số tiền bán cây keo do bị đơn nhận hộ từ thợ mua cây nhưng tòa án cấp sơ thẩm lại nhận định là số tiền vay là không đúng, tòa án cấp sơ thẩm nhận định nguyên đơn không đưa ra được chứng cứ chứng minh về việc bị đơn nợ số tiền là không có căn cứ. Với những sai sót trên, Tòa án cấp sơ thẩm cần nghiêm túc rút kinh nghiệm.

[9]. Đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Thái Nguyên tại phiên tòa là có căn cứ chấp nhận.

[10]. Về án phí: Căn cứ Điều 148 Bộ luật tố tụng dân sự, do Hội đồng xét xử giữ nguyên bản án sơ thẩm nên người kháng cáo phải chịu án phí dân sự phúc thẩm. Tuy nhiên anh S thuộc trường hợp được miễn án phí dân sự phúc thẩm theo quy định tại Điều 12 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội