Bản án 108/2026/DSSTTranh chấp về thừa kế tài sản

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ đã được thẩm tra tại phiên tòa, kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định vụ án:

[1] Về thủ tục tố tụng: [1.1] Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan anh Trình Quốc C có đơn đề nghị xét xử vắng mặt nên căn cứ vào Điều 228 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử xét xử vắng mặt đương sự theo thủ tục chung. [1.2] Tại phiên tòa, bị đơn ông H2 thay đổi yêu cầu phản tố, yêu cầu xác định phần đất tranh chấp là di sản thừa kế của cha mẹ bị đơn; các nguyên đơn thay đổi một phần yêu cầu khởi kiện, yêu cầu Tòa án công nhận sự thỏa thuận của các 5 đương sự tại phiên tòa.

Xét thấy, việc thay đổi một phần yêu cầu khởi kiện này của các đương sự và thay đổi yêu cầu phản tố của bị đơn là tự nguyện, không vượt quá yêu cầu khởi kiện ban đầu, yêu cầu phản tố ban đầu nên căn cứ vào khoản 2 Điều 244 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử chấp nhận việc thay đổi một phần yêu cầu khởi kiện của các nguyên đơn và thay đổi yêu cầu phản tố của bị đơn.

[2] Tại phiên tòa, các đương sự thống nhất xác định thửa đất số 117, tờ bản đồ số 3, diện tích theo đo đạc thực tế là 1.054,3m2, đất tọa lạc tại ấp L, xã L, tỉnh Đồng Tháp (trước đây là ấp Long Bình B, xã L, huyện C, tỉnh Tiền Giang) là di sản thừa kế của ông Trình Văn N1 và bà Nguyễn Thị N2 và thống nhất chia thừa kế theo pháp luật đối với di sản này thành 07 kỷ phần thừa kế cho 06 nguyên đơn và bị đơn mỗi người một phần bằng nhau theo trị giá của mỗi kỷ phần thừa kế là 130.000.000đồng và phần còn lại 144.300.000đồng là chi phí công sức giữ gìn, tôn tạo đất của ông Trình Văn H2, các nguyên đơn được nhận chung phần đất có ký hiệu là S1 diện tích 654,3m2 (trong đó, phần của ông Trình Văn T1 được hưởng là 130m2) và giao cho ông Trình Văn H2 phần diện tích đất còn lại có ký hiệu là S2 diện tích là 400m2, các đương sự được quyền sở hữu đối với toàn bộ cây trồng và hàng rào trên phần đất được chia, ông H2 được tháo dỡ di dời toàn bộ hệ thống ống nước trên phần đất mà các nguyên đơn được chia, bị đơn ông H2 không phải hoàn trả giá trị phần chêch lệch so với kỷ phần được nhận và các nguyên đơn không phải hoàn giá trị tài sản trên đất cho bị đơn. Các đương sự thống nhất chuyển tạm ứng chi phí tố tụng mỗi bên đã nộp thành chi phí tố tụng, không yêu cầu Tòa án giải quyết hoàn lại chi phí tố tụng đã nộp cho nhau. Xét thấy: [2.1] Về quyền sử dụng đất: [2.1.1] Theo xác nhận tại Công văn số 1115/UBND – ĐC ngày 04/12/2023 của Ủy ban nhân dân xã L, huyện C, tỉnh Tiền Giang và Công văn số 2408/VPĐKĐĐ-TTLT ngày 19/12/2023 của Văn phòng Đăng ký Đất đai tỉnh T, phần đất tranh chấp theo Mục kê 299, Sổ đăng ký ruộng đất được Ủy ban nhân dân xã ký ngày 15/4/1985 là thửa số 758, tờ bản đồ số 02, diện tích 4.100m2 do Trịnh Thành N5 đứng tên. Theo kết quả đo đạc được thể hiện tại Phiếu xác nhận kết quả đo đạc hiện trạng thửa đất thì phần đất tranh chấp là thửa số 117, tờ bản đồ số 03, diện tích 1.054,3m2 có vị trí Đông giáp thửa đất số 2176 của ông Trình Văn H2, Bắc giáp thửa đất số 115 của Cao Văn T2 và thửa số 114 của Trần Minh Q, Tây giáp đường bê tông 2,0m và N3 giáp đường M ấp. Bê tông 2,0m; thửa đất số 2176, tờ bản đồ số 3, diện tích 1.120m2 có vị trí Đông giáp thửa số 5188 (là phần đất ông H2 được chia thừa kế từ di sản của ông Trình Văn N1 và Nguyễn Thị N2 là thửa số 117 theo bản án số 296/2022/DSPT ngày 30/11/2022 của Tòa án nhân dân tỉnh Tiền Giang), B1 giáp thửa đất số 115 của Cao Văn T2, Tây giáp phần đất tranh chấp thửa số 117 và Nam giáp đường Miễu ấp. Bê tông 2,0m. Theo hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và các giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với 6 thửa số 117 của ông Trình Văn N1 và thửa số 2176 (2116) của ông Trình Văn H2, sơ đồ vị trí thửa đất thể hiện thửa số 117 có vị trí Đông giáp thửa số 86, Bắc giáp thửa số 116 và 115, Tây giáp phần đất (không thể hiện số thửa) và N3 giáp đường và sơ đồ vị trí của thửa số 2176 (2116) thể hiện Đông giáp thửa số 117, Bắc giáp thửa số 115 và Tây giáp thửa 2177, Nam giáp đường (tiếp giáp thửa 690). Từ vị trí của các thửa đất, xét thấy: Theo Sổ mục kê và Sổ đăng ký ruộng đất thì thửa số 758, tờ bản đồ số 02V, diện tích 4.100m2 do Trịnh Thành N5 đứng tên đăng ký. Đến năm 1992, ông Trịnh Thành N5 đăng ký kê khai và được cấp giấy tạm số 63/GCN-DD ngày 11/10/1992 đối với thửa số 758, tờ bản đồ 02V, diện tích 2.440m2 và đến ngày 21/10/1997, ông Trình Văn N1 căn cứ vào giấy tạm này để đăng ký và được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 16080 QSDĐ/LH ngày 02/4/1998 với số thửa là 117, tờ bản đồ số 3, diện tích 2.540m2. Đồng thời, ngày 20/10/1997, ông Trình Văn H2 cũng đăng ký kê khai thửa số 2616 với nguồn gốc “được cha là Trình Văn N1 cho năm 94 có giấy chứng nhận không số ngày 05/3/94” (theo thông tin ghi trong đơn đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của ông Trình Văn H2) và được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 16073QSDĐ/LH ngày 01/4/1998 nhưng thông tin thửa đất được cấp là thửa số 2116, tờ bản đồ số 3, diện tích 1.120m2 và sơ đồ vị trí thửa đất là sơ đồ của thửa số 2176, diện tích 1.120m2. Từ vị trí thửa đất 2176 (2116) của ông Trình Văn H2, Hội đồng xét xử có đủ cơ sở xác định thửa đất theo mục kê là thửa số 758, tờ bản đồ 02V, diện tích 4.100m2 đã được ông Trình Văn N1 đăng ký cấp giấy đối với 1 phần thửa có diện tích 2.540m2 và ông Trình Văn H2 đăng ký cấp giấy đối với 1 phần đất có diện tích 1.120m2, phần còn lại là phần đất tranh chấp hiện nay có diện tích thực đo là 1.054,3m2, thứ tự vị trí của các phần đất tính từ Đ1 sang Tây là thửa số 117 (đã cấp giấy cho ông Trình Văn N1 đứng tên) đến thửa 2176 của ông Trình Văn H2, tiếp đến là thửa số 117 (phần đất tranh chấp). Như vậy, phần đất đang tranh chấp là một phần của thửa số 758, tờ bản đồ số 02V theo sổ mục kê 299 và sổ đăng ký ruộng đất do Trịnh Thành N5 đứng tên chủ sử dụng đất. Đây là một loại giấy tờ được quy định tại điểm c khoản 1 Điều 137 của Luật Đất đai năm 2024. [2.1.2] Tại phiên tòa, các đương sự thống nhất “Trịnh Thành N5” đứng tên trong sổ đăng ký ruộng đất đối với thửa số 758 là ông Trình Văn N1 - cha của các đương sự.

Xét thấy, như nhận định trên, ông Trình Văn N1 đã được cấp giấy chứng nhận một phần thửa số 758, đồng thời, không có tài liệu chứng cứ chứng minh có người khác đăng ký kê khai đối với phần đất tranh chấp.

Do đó, Hội đồng xét xử có đủ cơ sở xác định ông Trình Văn N1 là người đứng tên trong Sổ Đăng ký ruộng đất đối với thửa đất số 758. [2.1.3] Từ những nhận định trên, ông Trình Văn N1 đã có tên trong sổ đăng ký ruộng đất, phần đất này cũng không ai đăng ký, kê khai để được cấp giấy chứng 7 nhận quyền sử dụng đất theo quy định. Ông Trình Văn N1 chết năm 1995 nên không có điều kiện quản lý, sử dụng đất. Ông H2 là con của ông N1 tiếp tục quản lý, sử dụng đất nên căn cứ vào khoản 1 Điều 137 của Luật Đất đai năm 2024, Hội đồng xét xử có đủ cơ sở xác định thửa đất số 117 có diện tích 1.054,3m2 là di sản thừa kế của ông Trình Văn N1 và bà Nguyễn Thị N2. [2.2] Về chia thừa kế: [2.2.1] Theo bản án số 257/2022/DSST ngày 07/7/2022 của Tòa án nhân dân huyện Châu Thành tỉnh Tiền Giang và bản án số 296/2022/DSST ngày 30/11/2022 của Tòa án nhân dân tỉnh Tiền Giang đã xác định hàng thừa kế của ông Trình Văn N1 và bà Nguyễn Thị N2 gồm có Trình Thị H, Trình Thị V, Trình Văn T, Trình Thị H1, Trình Văn H2, Trình Văn T1 và Trình Thị Ngọc L. Trong quá trình Tòa án giải quyết vụ án này, không phát sinh thêm người thừa kế khác nên Hội đồng xét xử căn cứ vào điểm b khoản 1 Điều 92 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử công nhận những tình tiết này là sự thật, không phải chứng minh.

Do đó, Hội đồng xét xử xác định hàng thừa kế thứ nhất của ông Trình Văn N1 và bà Nguyễn Thị N2 là các nguyên đơn và bị đơn. [2.2.2] Về yêu cầu chia thừa kế: [2.2.2.1] Về đất: Theo kết quả xem xét, thẩm định tại chỗ ngày 14/3/2024 của Tòa án nhân dân huyện Châu Thành, tỉnh Tiền Giang. Phần đất tranh chấp có diện tích thực đo là 1054,3m2 thửa đất số 117, tờ bản đồ số 3, đất tọa lạc tại ấp L, xã L, huyện C, tỉnh Tiền Giang (nay là ấp L, xã L, tỉnh Đồng Tháp. Tại phiên tòa, các nguyên đơn và bị đơn thống nhất thỏa thuận chia di sản của ông N1, bà N2 cho các nguyên đơn được nhận phần đất có ký hiệu là S1 diện tích 654,3m2 (trong đó, phần của ông Trình Văn T1 được hưởng là 130m2) và giao cho ông Trình Văn H2 phần diện tích đất còn lại có ký hiệu là S2 diện tích 400m2, ông H2 không phải hoàn lại giá trị chêch lệch của phần đất được chia với kỷ phần thừa kế mà ông H2 được nhận là 130.000.000đồng và phần công sức giữ gìn tôn tạo đất là 144.300.000đồng.

Xét thấy, sự thỏa thuận này của các đương sự là tự nguyện, không vi phạm điều cấm của luật và không trái đạo đức xã hội nên Hội đồng xét xử công nhận sự thỏa thuận này của các đương sự. [2.2.2.2] Về tài sản trên đất: Theo kết quả xem xét, thẩm định tại chỗ các ngày 14/3/2024 của Tòa án nhân dân huyện Châu Thành tỉnh Tiền Giang và ngày 12/3/2026 của Tòa án nhân dân Khu vực 3 – Đồng Tháp, trên phần đất nêu trên có trồng 58 cây dừa các loại, trên mặt đất có trồng cây lá dứa, hệ thống tưới và hàng rào cột bê tông đúc sẵn, lưới B40 bao quanh 03 mặt của phần đất (trừ phần giáp thửa 2176 của ông Trình Văn H2). Các đương sự thống nhất, tài sản trên đất hiện nay là đều do ông H2 tạo lập. Tại phiên tòa, các đương sự thống nhất cây trồng và hàng rào nằm trên phần đất được chia cho ai thì người đó được quyền sở hữu, các 8 nguyên đơn không phải hoàn giá trị tài sản trên đất cho bị đơn, bị đơn được tháo dỡ, di dời hệ thống tưới trên phần đất giao cho các nguyên đơn để giao đất cho các nguyên đơn vào ngày 01/7/2026.

Xét thấy, sự thỏa thuận này của các đương sự là tự nguyện, không vi phạm điều cấm của luật và không trái đạo đức xã hội nên Hội đồng xét xử công nhận sự thỏa thuận này của các đương sự.

[3] Xét phần ý kiến đề nghị của đại diện Viện kiểm sát là phù hợp với nhận định nêu trên nên được chấp nhận.

[4] Về án phí: Các đương sự phải chịu án phí tương ứng với giá trị phần tài sản được chia trong khối di sản thừa kế theo quy định tại Điều 147 Bộ luật Tố tụng dân sự và điểm a khoản 7 Điều 27 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội.

Tuy nhiên, các nguyên đơn bà Trình Thị H, ông Trình Văn T1, ông Trình Văn T, bà Trình Thị V, bà Trình Thị H1 và bị đơn ông Trình Văn H2 là người cao tuổi theo quy định tại Điều 1 của Luật Người cao tuổi và có đơn đề nghị miễn án phí nên thuộc trường hợp được miễn án phí theo quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 12 và Điều 48 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội, Hội đồng xét xử chấp nhận cho các đương sự này được miễn án phí.

[5] Về chi phí tố tụng: Các đương sự thống nhất chuyển tiền tạm ứng chi phí tố tụng mà các đương sự đã nộp thành chi phí tố tụng và không yêu cầu Tòa án giải quyết nên Hội đồng xét xử không đặt ra xem xét.