Bản án 488/2026/DS-PTTranh chấp về thừa kế tài sản

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án, được thẩm tra các chứng cứ tại phiên tòa, căn cứ vào kết quả tranh tụng, ý kiến phát biểu và đề nghị của Kiểm sát viên và những người tham gia tố tụng, Hội đồng xét xử nhận định:

[1]. Về tố tụng: Người kháng cáo, nội dung và hình thức đơn kháng cáo, thời hạn kháng cáo của nguyên đơn là đúng theo quy định tại Điều 271, Điều 272 và Điều 273 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, kháng cáo hợp lệ và đúng theo luật định nên vụ án được xét xử theo trình tự phúc thẩm đối với nội dung kháng cáo và các vấn đề có liên quan đến việc kháng cáo.

[2]. Về sự có mặt, vắng mặt của những người tham gia tố tụng: Người đại diện theo ủy quyền của Ngân hàng C có đơn đề nghị xét xử vắng mặt, Hợp tác xã N2, bà Nguyễn Kim T5 đã được Tòa án triệu tập hợp lệ lần 2 tham gia phiên toà nhưng vắng mặt. Hội đồng xét xử căn cứ khoản 2 Điều 227 Bộ luật Tố tụng dân sự tiến hành xét xử vụ án vắng mặt đối với những người trên.

[3]. Về hàng thừa kế: Ông Nguyễn Văn T6 chết năm 2022 và vợ là bà Võ Thị T7, chết năm 1993. Trong quá trình chung sống ông T6, bà T7 có với nhau được 06 người con chung gồm ông Nguyễn Văn T1 chết năm 2024, ông Nguyễn Văn H, ông Nguyễn Văn N, ông Nguyễn Văn T2, ông Nguyễn Ngân Đ và ông Nguyễn Văn T. Căn cứ điểm a khoản 1 Điều 651 Bộ luật Dân sự xác định 05 người con còn lại của ông T6, bà T7 là hàng thừa kế thứ nhất. Tuy nhiên tại phiên tòa phúc thẩm các nguyên đơn và bị đơn đều xác định cha của các ông ngoài có 06 người con ra thì cha của các ông còn có hai người con riêng tên là T9 và T10 hiện cư trú tại ấp G, xã H, thành phố Cần Thơ. Trong đó ông T9 đã chết, ông T9 có vợ và một người con tên là T11. Đối với ông Nguyễn Văn T1 là hàng thừa kế thứ nhất của ông Nguyễn Văn T6 và bà Võ Thị T7 đã chết, tại phiên tòa phúc thẩm cả nguyên đơn và bị đơn đều xác định ông T1 có vợ và một người con tên Nguyễn Hoài T12 sinh năm 2007 - 2008, nhưng trong quá trình giải quyết vụ án Tòa án cấp sơ thẩm chưa tiến hành xác minh, thu thập thông tin, chứng cứ để đưa vào tham gia tố tụng là vi phạm thủ tục tố tụng mà lại xác định ông Nguyễn Văn H là người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của ông T1 và công nhận cho ông Nguyễn Văn H là người thừa kế quyền nghĩa vụ của ông Nguyễn Văn T1 phần đất tại vị trí II có diện tích 136,8m2 (trong đó diện tích 55,5m2 loại đất CLN thuộc một phần thửa 335, diện tích 57,8m2 loại đất ODT thuộc một phần thửa 1421 và 8 diện tích 23,5m2 loại đất CLN thuộc một phần thửa 1420) là không quy định pháp luật. Do những người trên chưa được tham gia tố tụng trong vụ án nên không có ý kiến trình bày. Như vậy, việc Tòa án cấp sơ thẩm không đưa những người trên vào tham gia tố tụng trong vụ án là làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của họ.

[4]. Đối với người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Hợp tác xã N2, thấy rằng Tòa án cấp sơ thẩm xác định ông Nguyễn Văn T vừa là nguyên đơn vừa là người đại diện theo pháp luật của Hợp tác xã N2, nhưng khi kháng cáo Bản án sơ thẩm thì bị đơn ông Nguyễn Văn T2 là người đại diện theo pháp luật của Hợp tác xã N2 là quyền lợi bị đối lập nhau. Tại phiên tòa phúc thẩm bị đơn cung cấp giấy chứng nhận đăng ký Hợp tác xã thay đổi lần 2 ngày 16/8/2024 có người đại diện theo pháp luật là ông Hồ Văn P. Do Tòa án cấp sơ thẩm trong quá trình giải quyết vụ án không xác minh, thu thập đầy đủ các tài liệu nên dẫn đến việc xác định tư cách tham gia tố tụng người đại diện theo pháp luật của Hợp tác xã N2 là không chính xác.

[5] Đối với việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông Nguyễn Văn T6, thấy rằng Tòa án cấp sơ thẩm cần thu thập hồ sơ đăng ký quyền sử dụng của ông T6, bởi vì trong quá trình chung sống ông T6 và bà T7 có tạo lập được một tài sản nhưng trên, đến năm 1993 bà Võ Thị T7 chết, thì ông T6 và những người con chung của ông T6, bà T7 là hàng thừa kế thứ nhất có thống nhất giao phần đất cho ông T6 đứng tên hay không, từ đó mới có căn cứ xác định việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông T6 có đúng quy định hay không.

[6]. Từ những thiếu sót trên, Tòa án cấp sơ thẩm đã vi phạm về thủ tục tố tụng trong việc chưa thu thập đầy đủ tài liệu, chứng cứ và không đưa người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan vào tham gia tố tụng mà giải quyết là chưa đủ căn cứ, mà những thiếu sót này cấp phúc thẩm không thể khắc phục được, cho nên Hội đồng xét xử căn cứ vào khoản 3 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, hủy bản án sơ thẩm và chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại vụ án theo thủ tục sơ thẩm. Việc thiếu sót này là do các đương sự không trình bày cho Tòa án cấp sơ thẩm biết để xác minh, thu thập. Do Bản án sơ thẩm bị hủy nên Hội đồng xét xử không đặt ra xem xét nội dung kháng cáo của nguyên đơn, bị đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan tại phiên tòa.

[7]. Ngoài ra, trong quá trình giải quyết lại tại cấp sơ thẩm, trường hợp có phát sinh những tình tiết mới thì Tòa án cấp sơ thẩm phải tiếp tục xác minh là rõ để giải quyết vụ án để giải quyết vụ án theo đúng quy định.

[8]. Kiểm sát viên đề nghị Hội đồng xét xử áp dụng khoản 3 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự hủy Bản án sơ thẩm và chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại vụ án theo thủ tục sơ thẩm là có căn cứ, nên Hội đồng xét xử chấp nhận.

[9]. Về án phí dân sự phúc thẩm: Do bản án sơ thẩm bị hủy nên những người người kháng cáo không phải chịu án phí phúc thẩm, nghĩa vụ chịu án phí dân sự sơ thẩm và các chi phí tố tụng khác sẽ được xác định khi giải quyết lại vụ án theo thủ tục sơ thẩm, theo quy định tại khoản 3 Điều 148 Bộ luật Tố tụng dân 9 sự năm 2015 và hướng dẫn tại khoản 3 Điều 29 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.