Bản án 537/2026/DS-PTTranh chấp về quyền sở hữu và các quyền khác đối với tài sản

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án, được thẩm tra các chứng cứ tại phiên tòa, căn cứ vào kết quả tranh tụng, ý kiến phát biểu và đề nghị của Kiểm sát viên và những người tham gia tố tụng, Hội đồng xét xử nhận định:

[1]. Về tố tụng: Người kháng cáo, nội dung và hình thức đơn kháng cáo, thời hạn kháng cáo của nguyên đơn là đúng theo quy định tại Điều 271, Điều 272 và Điều 273 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, kháng cáo hợp lệ và đúng theo luật định nên vụ án được xét xử theo trình tự phúc thẩm đối với nội dung kháng cáo và các vấn đề có liên quan đến việc kháng cáo.

[2]. Về sự có mặt, vắng mặt của những người tham gia tố tụng: Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan cháu Nguyễn Quốc H, bà Nguyễn Thị N2 đã được Tòa án triệu tập hợp lệ lần 2 tham gia phiên toà nhưng vắng mặt. Hội đồng xét xử căn cứ khoản 2 Điều 227 Bộ luật Tố tụng dân sự tiến hành xét xử vụ án vắng mặt đối với những người trên.

[3]. Xét kháng cáo của nguyên đơn. Hội đồng xét xử phúc thẩm thấy rằng theo các tài liệu chứng cứ có trong hồ sơ thể hiện mặt dù trước đây Tòa án cấp sơ thẩm xác định ông D vẫn là nguyên đơn trong khi ông D đã rút đơn khởi kiện, bị đơn vẫn giữ nguyên yêu cầu phản tố của mình, như vậy bị đơn trở thành nguyên đơn và nguyên đơn trở thành bị đơn theo khoản 1 Điều 245 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, sau đó đến ngày 15/9/2025 Tòa án nhân dân Khu vực 4 – Cần Thơ đã ra Quyết định đưa vụ án ra xét xử và xác định lại nguyên đơn bà Huỳnh Thị L, bị đơn ông Nguyễn Văn D, nhưng bản án sơ thẩm không nhận định về việc thay đổi địa vị tố tụng là thiếu sót nhưng cũng đã xem xét, đánh giá chứng cứ về yêu cầu của bà L, do đó không làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích của bà L.

[4]. Ngày 07/9/2023 bà Trần Thị S có đơn yêu cầu độc lập và được Tòa án cấp sơ thẩm thụ lý đúng quy trình tố tụng, thấy rằng theo quy định của pháp luật tố tụng không bắt buộc đương sự lớn tuổi phải khám sức khỏe để chứng minh năng lực khi đi khởi kiện. Tuổi tác đơn thuần không phải là căn cứ tước đi quyền tự mình tham gia tố tụng, miễn là người đó đủ 18 tuổi, như vậy việc nguyên đơn cho 5 rằng phải xem xét nhận thức năng lực hành vi dân sự của bà Trần Thị S để xác định tư cách tố tụng là không có căn cứ. Sau khi Tòa án cấp sơ thẩm thụ lý yêu cầu độc lập của bà S đến ngày 21/9/2024, việc nguyên đơn cho rằng sau khi bà S chết phải chấm dứt quyền và nghĩa vụ theo quy định điểm a khoản 1 Điều 217 của Bộ luật Tố tụng dân sự là không chính xác, bởi vì Tòa án cấp sơ thẩm thụ lý yêu cầu độc lập của bà S đúng quy trình tố tụng. Theo quy định của pháp luật hiện hành, người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng khi đương sự chết bắt buộc phải là người còn sống vì người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng phải có trách nhiệm tham gia tố tụng để tiếp tục giải quyết vụ án và thực hiện nghĩa vụ về tài sản trong phạm vi di sản do người chết để lại, đối với những người con của ông Nguyễn Văn Bé H1 là thừa kế thế vị khi có yêu cầu chia thừa kế. Tại khoản 1 Điều 5 của Bộ luật Tố tụng dân sự quy định “Đương sự có quyền quyết định việc khởi kiện, yêu cầu Tòa án có thẩm quyền giải quyết vụ việc dân sự. Tòa án chỉ thụ lý giải quyết vụ việc dân sự khi có đơn khởi kiện, đơn yêu cầu của đương sự và chỉ giải quyết trong phạm vi đơn khởi kiện, đơn yêu cầu đó”. Do đó việc nguyên đơn cho rằng bà S không có văn bản pháp lý nào chứng minh là chủ thể tài sản nên chưa có quyền về tài sản cho nên Tòa án cấp sơ thẩm đưa những người con còn sống của bà S vào tham gia tố tụng là trái quy định là không có căn cứ. Như vậy sau bà S chết, Tòa án cấp sơ thẩm đã xác người những người con của bà S gồm ông Nguyễn Văn N1, bà Nguyễn Thị T2, ông Nguyễn Văn D, bà Nguyễn Thị N2 là những người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của bà S là đúng theo quy định tại khỏan 1 Điều 74 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

[5]. Trong quá trình giải quyết vụ án tại cấp sơ thẩm, các đương sự đều thừa nhận nguồn gốc đang tranh chấp của ông Nguyễn Văn C, bà Trần Thị S. Năm 1995, vợ chồng ông C lập tờ di chúc cho mỗi người con trong đó có ông Bé H1, ông D, bà T2, bà N2, ông N1 mỗi người hơn 05 công đất ruộng, riêng con trai mỗi người một nền thổ cư trong đó có ông Bé H1. Mặc dù, tờ di chúc về hình thức không đúng, đất cũng do ông Bé H1 đại diện hộ đứng tên, nhưng nguyên đơn cũng như các đương sự khác thừa nhận cho đến hiện tại các người con vẫn sử dụng đất mà ông C, bà S tặng cho theo đúng nội dung di chúc năm 1995, ngoài ra trong tờ di chúc ngày 23/3/1995 ông Bé H1 cũng ký tên vào di chúc đều này thể hiện phần đất là của ông C và bà S. Mặt khác, tại biên bản hòa giải tranh chấp đất đai ngày 19/5/2021 tại Ủy ban nhân dân xã T, huyện C trước đây bà L thống nhất tách phần đất tranh chấp này cho vợ, chồng C theo hiện trạng và lối đi công cộng như bản trích đo địa chính số 59 ngày 09/01/2023 của Trung tâm K thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường thành phố C. Do đó Tòa án cấp sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn là có căn cứ.

[6]. Tại khoản 1 Điều 202 Luật Đất đai năm 2013 quy định “Nhà nước khuyến khích các bên tranh chấp đất đai tự hòa giải hoặc giải quyết tranh chấp đất đai thông qua hòa giải ở cơ sở”. Tại biên bản hòa giải tranh chấp đất đai ngày 19/5/2021 của Ủy ban nhân dân xã T thể hiện các bên tranh chấp là ông Nguyễn Văn D và bà Huỳnh Thị L, sau đó ông D khởi kiện bà L và L có yêu cầu phản tố, như vậy tranh chấp này đã được hòa giải cơ sở. 6

[7]. Đối với điều kiện tách thửa, thấy rằng tại khoản 2 Điều 5 Quy định chuyển tiếp của Quyết định số 44/QĐ-UBND ngày 11/12/2025 của Ủy ban nhân dân thành phố C có quy định “Trường hợp tách thửa đất, hợp thửa đất đã được giải quyết theo kết quả hòa giải thành về tranh chấp đất đai được Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền công nhận; thực hiện quyết định hành chính giải quyết tranh chấp, khiếu nại về đất đai; bản án hoặc quyết định của Tòa án nhân dân trước ngày Luật Đất đai số 31/2024/QH15 có hiệu lực thi hành thì việc tách thửa đất, hợp thửa đất thực hiện theo kết quả giải quyết đó”. Như vậy theo Quyết định số 44/QĐ-UBND ngày 11/12/2025 của Ủy ban nhân dân thành phố C quy định diện tích đất ở của toàn bộ các phường diện tích tối thiểu là 40m2, diện tích đất trồng cây lâu năm toàn bộ các phường là 150m2. Do đó kháng cáo của nguyên đơn cho rằng quyết định của Tòa án cấp sơ thẩm vi phạm về điều kiện tách thửa là không có căn cứ.

[8].

Từ những phân tích nêu trên, Hội đồng xét xử phúc thẩm thấy rằng đối với yêu cầu kháng cáo của nguyên đơn về việc hủy toàn bộ Bản án dân sự sơ thẩm là không có căn cứ nên Hội đồng xét xử phúc thẩm không chấp nhận.

[9]. Xét đề nghị của Kiểm sát viên là có cơ sở, nên Hội đồng xét xử phúc thẩm chấp nhận.

[10]. Về án phí dân sự phúc thẩm: Nguyên đơn được miễn án phí theo quy định.