Bản án 35/2026/DS-STTranh chấp về quyền sở hữu và các quyền khác đối với tài sản
Tóm tắt nhanh
Trích nguyên văn đoạn đầu phần Quyết định
[1] Tuyên xử: Đình chỉ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn anh Trần Quốc Đ và yêu cầu độc lập của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan chị Lê Hồng Đ về việc: Tuyên hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất số 153 quyển số 01 ngày 29/10/2009 đối với diện tích đất 253m2 trong phần diện tích đất 438m2 giữa ông Trần Văn T với ông Nguyễn Trường G là vô hiệu. Tuyên hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số cấp H00462 ngày…
Nhận định của Tòa án
[1] Về thẩm quyền giải quyết vụ án: Nguyên đơn anh Trần Quốc Đ khởi kiện ông Trần Văn T để yêu cầu công nhận quyền sử dụng đất 663,9m2 là tài sản chung của hộ gia đình bà Lê Thị Kim O và yêu cầu chia thừa kế đối với phần di sản thừa kế của bà O sau khi được chia cho anh Đ và chị Lê Hồng Đ; buộc ông T phải trả lại toàn bộ diện tích đất 663,9m2 này cho anh Đ và chị Đ; đất tọa lạc tại thôn 8, xã E, huyện G, tỉnh Bình Phước (nay là thôn 8, xã H, tỉnh Đồng Nai). Hội đồng xét xử xác định đây là vụ án “Tranh chấp quyền sử dụng đất, yêu cầu chia di sản thừa kế” theo quy định tại khoản 2, 5 và 9 Điều 26 Bộ luật Tố tụng dân sự.
Căn cứ vào điểm a, khoản 1 Điều 35 và khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự thì thẩm quyền giải quyết vụ án là thuộc Tòa án nhân dân Khu vực 12 - Đồng Nai.
[2] Về sự vắng mặt của đương sự: Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan Ủy ban nhân dân xã H, tỉnh Đồng Nai đã được Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ 3 nhưng vẫn vắng mặt tại phiên tòa không có lý do; người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Nguyễn Văn C, bà Lê Thị T đã có đơn xin giải quyết vắng mặt. Theo quy định tại Điều 227 Bộ luật Tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vắng mặt Ủy ban nhân dân xã H, tỉnh Đồng Nai và ông C, bà T.
[3] Về thời hiệu khởi kiện: Anh Trần Quốc Đ yêu cầu công nhận quyền sử dụng đất đối với diện tích đất theo kết quả đo đạc thực tế là 663,9m2 tọa lạc tại thôn 8, xã E, huyện G, tỉnh Bình Phước (Nay là thôn 8, xã H, tỉnh Đồng Nai); buộc ông Trần Văn T phải trả lại toàn bộ diện tích đất này. Tại khoản 3 Điều 155 của Bộ luật dân sự năm 2015 quy định: “Thời hiệu khởi kiện không áp dụng trong trường hợp sau đây:
3. Tranh chấp về quyền sử dụng đất theo quy định của Luật Đất đai”. Ngoài ra, anh Đ có yêu cầu phân chia di sản thừa kế của bà Lê Thị Kim O để lại. Thời điểm mở di sản thừa kế của bà O là ngày 12/12/2019 (thời điểm bà O chết); ngày 11/02/2020, anh Đ nộp đơn khởi kiện tại Tòa án nhân dân huyện G, tỉnh Bình Phước. Theo quy định Điều 623 của Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định: “Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế”.
Do đó, yêu cầu khởi kiện của anh Đ vẫn còn trong thời hiệu khởi kiện.
[4] Theo kết quả xem xét, thẩm định tại chỗ ngày 28/11/2024 của Tòa án nhân dân huyện G cũ thể hiện phần diện tích đất thực tế ông T đang quản lý, sử dụng là 752,9m2, trong đó có 89m2 thuộc thửa đất số 23, tờ bản đồ số 52 được UBND huyện G cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số vào sổ cấp GCN: CH 01137 ngày 01/8/2014 cho ông Nguyễn Văn C, bà Lê Thị T và có 165m2 thuộc Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số H00436 do UBND huyện G cấp cho hộ bà Lê Thị Kim O, ông Trần Văn T ngày 11/8/2009. Quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa, cả nguyên đơn, bị đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đều không có yêu cầu giải quyết đối với phần diện tích đất 89m2 mà chỉ yêu cầu giải quyết đối với phần diện tích đất theo kết quả đo đạc là 663,9m2.
[5] Xét yêu cầu công nhận quyền sử dụng đất của nguyên đơn và người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan đối với phần diện tích đất thực tế sử dụng là 663,9m2: [5.1] Về nguồn gốc đất: Theo lời trình bày của nguyên đơn anh Trần Quốc Đ và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan chị Lê Hồng Đ thì phần đất này có nguồn gốc do bà O nhận chuyển nhượng của ông Nguyễn Văn H vào năm 1994, đến năm 1995 thì bà O và ông T ly hôn với nhau, bà O được chia tài sản là thửa đất này cùng tài sản trên đất là căn nhà gỗ. Đến năm 2000, bà O được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng một phần đất là 278m2. Sau đó, bà O và ông T quay lại chung sống với nhau, ông T đã tự ý kê khai làm thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đối với phần đất 165m2. Trong năm 2009 ông T lại tự ý kê khai nhập 02 thửa đất này thành thửa đất số 129, tờ bản đồ số 65104 với diện tích 438m2. Phần diện tích đất còn lại chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, toàn bộ thửa đất này đều được ông T quản lý, sử dụng sau khi bà O chết cho đến nay. [5.2] Theo lời trình bày của bị đơn ông Trần Văn T trong quá trình giải quyết vụ án thì phần diện tích đất này do ông T và bà O nhận chuyển nhượng của ông N vào năm 1989 nhưng tại phiên tòa ông T lại cho rằng đất này do ông T nhận chuyển nhượng của ông Nguyễn Văn H (ông Bảy C) từ trước thời điểm chung sống với bà O, khi chung sống với bà O thì cả hai cùng sinh sống trên thửa đất này cho đến khi ly hôn năm 1995. Sau khi ly hôn một thời gian ngắn thì đến năm 1996, bà O, ông T tiếp tục quay lại chung sống cho đến nay. Quá trình sử dụng đất ông T, bà O đã chuyển nhượng một phần đất cho ông Nguyễn Trường G, phần còn lại cả hai tiếp tục sử dụng cho tới khi bà O chết thì ông T một mình quản lý sử dụng. Năm 2000, bà O làm thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất một phần diện tích 278m2, đến năm 2009 thì làm thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với phần diện tích đất còn lại là 165m2, cùng năm 2009 ông T làm thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất gộp 02 thửa đất này thành thửa số 129 với diện tích 438m2. Sau khi làm thủ tục chuyển nhượng cho ông G thì phần đất được cấp giấy chứng nhận còn lại là 185m2. Phần diện tích đất còn lại chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là do một mình ông T tự khai phá. [5.3] Xét lời trình bày của các bên đương sự thấy rằng: Theo giấy mua bán đất ngày 10/02/1994 (Bút lục số 103) thể hiện “ Tôi tên Nguyễn Văn H, sinh 1954 ngụ tại thôn 2, xã E, Bù Đăng, Sông Bé có sang nhượng cho bà Lê Thị Kim O ngụ tại Đồng Xoài, Đồng Phú, Sông Bé 1 miếng đất thuộc diện thổ cư diện tích 500m2…”. Giấy mua bán này chỉ có chữ ký của bà O và ông H và xác nhận của Ban quản lý thôn 2, xã E ngày 15/02/1995, xác nhận của UBND xã E vào ngày 07/3/1995. Nội dung giấy mua bán này phù hợp với lời trình bày của bà Nguyễn Thị M là vợ của ông Nguyễn Văn H (Bút lục 161) “ Tôi nghe ông B (ông H) kể là khi bà O bán đồ ăn dạo từ Đồng Xoài lên có hỏi mua một phần đất để làm quán nhỏ bán đồ ăn thì chồng tôi đồng ý sau đó việc mua bán của hai bên như thế nào thì tôi không rõ...”. Như vậy, có căn cứ xác định thửa đất tranh chấp là do bà O đứng ra nhận chuyển nhượng của ông H vào năm 1994.
Tuy nhiên, tại biên bản lấy lời khai ngày 17/11/1995 của bà Lê Thị Kim O (Bút lục 147), lời khai ngày 13/11/1995 của ông Trần Văn T (Bút lục 145-146) đều xác định thửa đất nhận chuyển nhượng của ông H là tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân. Theo Quyết định công nhận thuận tình ly hôn số 09/DSST ngày 22/12/1995 của Tòa án nhân dân huyện G quyết định chia thửa đất này cùng tài sản trên đất cho bà O nên đến năm 2000 bà O làm thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với một phần diện tích 273m2 theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 149/QSDĐ ngày 21/11/2000 do UBND huyện G cấp cho hộ bà Lê Thị Kim O (thửa đất số 20). Tới năm 2009, UBND huyện G tiếp tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với phần diện tích đất 165m2 thuộc thửa số 21 cho hộ bà O và ông Trần Văn T. Tới ngày 11/8/2009, UBND huyện G cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số H00462 (gộp thửa đất số 20 và 21 thành thửa số 129) cho hộ bà Lê Thị Kim O và ông Trần Văn T với diện tích 438 m2 (trong đó có 271m2 đất thuộc hành lang lộ giới). Trước đó vào 1994, bà O chuyển nhượng cho ông Nguyễn Trường G phần đất có diện tích 253m2, đến ngày 29/10/2009 mới làm thủ tục chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho ông G theo quy định nên phần diện tích đất được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất còn lại là 185m2.
Tuy nhiên, phần diện tích đất thực tế ông T và bà O quản lý, sử dụng sau khi chuyển nhương cho ông G được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chỉ có 165m2. Phần đất này được ông T, bà O quản lý, sử dụng mà không có tranh chấp. [5.3] Theo văn bản ngày 17/12/2024 của Công an xã E, huyện G cũ (Bút lục 199) thì tại thời điểm cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 149/QSDĐ ngày 21/11/2000 thì hộ gia đình bà Lê Thị Kim O gồm có bà O, anh Trần Quốc Đ, chị Lê Hồng Đ; thời điểm cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng phần diện tích đất 165m2 ngày 09/7/2009 và Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số H00462 ngày 11/8/2009 với diện tích 438m2 thì hộ gia đình bà O gồm có bà O và chị Đ còn anh Đ đã chuyển khẩu từ năm 2006. Như vậy, mặc dù thời điểm cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất năm 2000 trong hộ gia đình bà O gồm có cả anh Đ, chị Đ; thời điểm cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất năm 2009 hộ bà O có chị Đ nhưng xét thấy thời điểm bà O nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất năm 1994 thì anh Đ, chị Đ còn nhỏ; anh Đ, chị Đ cũng xác định không có công sức đóng góp tạo dựng quyền sử dụng đất, anh Đ chỉ sinh sống cùng bà O trên thửa đất này từ năm 2000 đến năm 2003 nhưng chỉ đi học ở Bình Dương thỉnh thoảng mới về, chị Đ sinh sống cùng bà O từ năm 1995 đến khi lập gia đình năm 1999.
Do đó, việc anh Đ, chị Đ cho rằng toàn bộ thửa đất đang tranh chấp là tài sản chung của hộ gia đình bà O gồm bà O, anh Đ và chị Đ là không có căn cứ nên yêu cầu chia tài sản này làm 03 phần không được chấp nhận.
[6] Khi ly hôn năm 1995, thì bà O và ông T đã thỏa thuận phân chia tài sản chung, thống nhất giao tài sản là quyền sử dụng đất 400m2 cùng 01 căn nhà gỗ lợp mái ngói, nền gạch tàu cho bà O quản lý sử dụng và sau khi quay lại chung sống với nhau ông T chỉ chung sống như vợ như chồng với bà O mà không đăng ký kết hôn, ông T cũng không thuộc thành viên trong sổ hộ khẩu hộ bà O nên tại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số vào sổ cấp GCN: H00436 đối thửa số 21 tờ bản đồ 65104 với diện tích 165m2 và Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số vào sổ cấp H00462 đối với thửa số 129, tờ bản đồ số 65104 ngày 11/8/2009 với diện tích 438m2 đều thể hiện cấp cho hộ bà Lê Thị Kim O và ông Trần Văn T chứ không ghi là cấp cho hộ bà Lê Thị Kim O.
[7] Mặc dù, hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do ông T làm thủ tục kê khai và ông T cùng đứng tên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng quá trình sử dụng đất, bà O không những không có ý kiến mà vào ngày 29/10/2009, bà O còn cùng ông T thực hiện việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho ông Nguyễn Trường G tại Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất do UBND xã E chứng thực số 153, quyển số 01TP/CC-SCT/HĐGD (Bút lục 136-137). Thời điểm này bà O hoàn toàn khỏe mạnh và tỉnh táo vì theo phía nguyên đơn và người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan chị Đ trình bày bà O chỉ bị bệnh nặng khoảng mấy tháng trước khi chết vào ngày 12/12/2019. Như vậy, bà O đã tự nguyện xác định tài sản là quyền sử dụng đất có diện tích 483m2 này là tài sản chung của bà O và ông T. Điều này cũng phù hợp với thực tế ông T và bà O cùng trực tiếp quản lý sử dụng đất từ thời điểm quay lại chung sống với nhau cho đến khi bà O chết (năm 2019) thì ông T vẫn tiếp tục quản lý, sử dụng.
Do đó, có căn cứ xác định phần diện tích đất 438m2 theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số H00462 ngày 11/8/2009 là tài sản chung của ông T và bà O.
[8] Đối với phần diện tích đất chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là 498,9m2: Theo phía nguyên đơn và người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan chị Đ thì phần diện tích đất này là phần đất còn lại bà O nhận chuyển nhượng của ông H nhưng chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Tuy nhiên, quá trình giải quyết ly hôn vào năm 1995 ông T và bà O đều xác định tài sản chung là phần diện tích đất tọa lạc tại Thôn 2, xã E, huyện G, tỉnh Sông Bé (sau này là thôn 8, xã E, huyện G, tỉnh Bình Phước; hiện nay là thôn 8, xã H, tỉnh Đồng Nai) là 400m2 (Bút lục 147-151), sau đó bà O và ông T đã làm thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng với tổng diện tích 438m2. Do đó việc nguyên đơn và người liên quan chị Đ cho rằng đây là phần diện tích đất của bà O được chia chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là không có cơ sở. Bị đơn ông T xác định phần diện tích đất này là do ông T tự khai phá thêm từ năm 1994 nhưng ông T cũng không có tài liệu, chứng cứ chứng minh. Xét thấy ông T và bà O cùng quản lý, sử dụng toàn bộ phần đất theo hiện trạng sử dụng hiện nay cho tới khi bà O chết.
Do đó, cần xác định diện tích đất 498,9m2 cũng là tài sản chung của ông T và bà O trong thời gian chung sống với nhau.
[9] Về tài sản trên đất: Đối với căn nhà cấp 4 có diện tích 112,8m2, nhà kho có diện tích 22,8m2, mái vòm và nhà trọ có diện tích 75,5m2: Phía nguyên đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan xác định đây là tài sản chung của ông T và bà O. Quá trình giải quyết vụ án ông T cho rằng đây là tài sản riêng của ông T và có yêu cầu phản tố công nhận đây là tài sản riêng của ông T, tuy nhiên tại phiên tòa ông T đồng ý xác định tài sản chung của ông T và bà O là căn nhà cấp 4 và nhà kho.
Do đó, cần xác định căn nhà cấp 4 có diện tích 112,8m2, nhà kho có diện tích 22,8m2 là tài sản chung của ông T, bà O. [9.1] Đối với nhà trọ, ông T cho rằng đây là tài sản riêng của ông T vì số tiền dùng để xây nhà trọ là tiền ông T chuyển nhượng đất dưới Đồng Xoài. Mặc dù vào ngày 14/7/2008, ông T có chuyển nhượng cho chị Lư Thị Ngọc L và anh Nguyễn Văn N (Bút lục 124) phần đất có diện tích 311m2 với giá 470.000.000đồng nhưng không có căn cứ xác định ông T sử dụng một phần số tiền này để xây nhà trọ và mái vòm có diện tích 75,5m2. Do nhà trọ được xây dựng trong thời gian ông T, bà O chung sống với nhau, cùng quản lý, sử dụng nên cần xác định đây là tài sản chung của ông T và bà O. [9.2] Đối với cây trồng trên đất gồm cây bơ, cây mít, cây sung được trồng trong thời gian ông T và bà O chung sống nên cũng cần xác định đây là tài sản chung của ông T và bà O.
[10] Về việc xác định phần tài sản của bà O trong khối tài sản chung với ông T: Xét về nguồn gốc diện tích đất tranh chấp đã được phân chia cho bà O khi ly hôn, sau đó ông T mới quay lại chung sống và cùng bà O quản lý, sử dụng.
Tuy nhiên, ông T cùng bà O trực tiếp quản lý, sử dụng trong thời gian dài và từ thời điểm bà O chết (năm 2019) thì ông T là người trực tiếp quản lý, sử dụng đất, làm tăng thêm giá trị đất từ thời điểm bà O chết cho đến nay.
Do đó, về công sức đóng góp thì bà O và ông T là ngang nhau. Nên bà O được chia ½ diện tích đất là 331,95m2 cùng ½ tài sản trên đất.
[11]
Tuy nhiên, các bên đương sự đều không xác định được vị trí, ranh giới phần đất được cấp theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; theo công văn số 01/CV-TA ngày 27/01/2026 của Công ty TNHH MTV đo đạc đất đai 401 Bình Phước thì Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số H00462 do UBND huyện G cấp ngày 11/8/2009 là cấp theo bản đồ đo đạc ngày 07/10/1999 theo hệ tọa độ HN-72 còn phiếu đo đạc chỉnh lý thửa đất ngày 15/01/2026 do Công ty đo đạc 401 thực hiện theo hệ tọa độ VN-2000. Do không trùng hệ tọa độ nên không thể tiến hành lồng ghép được vị trí và diện tích đất được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lên phiếu đo đạc chỉnh ngày 15/01/2026. Như vậy, không thể xác định được phần diện tích đất được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất 165m2 trên sơ đồ đo đạc nên không thể chia quyền sử dụng đất này bằng hiện vật.
[12] Đối với phần diện tích đất còn lại chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là 498,9m2: Theo Công văn số 266/UNBD-KT ngày 12/02/2026 của UBND xã H, tỉnh Đồng Nai thì phần diện tích đất này chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, theo bản đồ điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất đến năm 2030 của huyện G, tỉnh Bình Phước (cũ) tại Quyết định số 844/QĐ-UBND ngày 17/8/2025 thì phần diện tích đất này có một phần nằm trong quy hoạch đất giao thông; ngoài ra khu đất còn thuộc quy hoạch thăm dò, khai thác khoáng sản bauxite theo Quyết định số 866 của Thủ tướng Chính phủ.
Do đó, hiện tại thửa đất chưa đủ điều kiện để xem xét cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Việc xem xét (nếu có) cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chỉ được thực hiện sau khi tranh chấp được giải quyết dứt điểm và đảm bảo phù hợp quy hoạch theo quy định của pháp luật. Như vậy, hiện nay phần diện tích đất này không đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nên không thể thực hiện việc chia quyền sử dụng đất bằng hiện vật theo quy định. Theo quy định tại khoản 2 Điều 219 Bộ luật dân sự 2015: “Nếu không thể chia phần quyền sở hữu bằng hiện vật hoặc việc chia này bị các chủ sở hữu chung còn lại phản đối thì người có quyền có quyền yêu cầu người có nghĩa vụ bán phần quyền sở hữu của mình để thực hiện nghĩa vụ thanh toán.” Theo biên bản định giá ngày 13/2/2025 của Hội đồng định giá tài sản huyện G, tỉnh Bình Phước cũ (Bút lục 241-242) thì quyền sử dụng đất có giá là 1.500.000đồng/m2 nên diện tích đất tranh chấp 663,9m2 có giá 995.850.000 đồng; giá trị tài sản trên đất gồm: Nhà cấp 4 có giá 208.824.000 đồng, nhà kho có giá 22.081.000 đồng, nhà trọ có giá 74.317.500đồng, 01 cây mít có giá 958.000 đồng, 05 cây bơ có giá 6.600.000 đồng, 01 cây sung có giá 84.000 đồng, tổng giá trị tài sản trên đất là 306.264.000 đồng. Như vậy, tổng giá trị tài sản tranh chấp là 1.308.714.500 đồng.
[13] Việc chia di sản thừa kế của bà O: [13.1] Về thời điểm mở thừa kế: Theo nội dung giấy chứng tử ghi nhận bà Lê Thị Kim O chết ngày 12/12/2019 nên theo khoản 1 Điều 611 của Bộ luật Dân sự xác định thời điểm mở thừa kế đối với di sản của bà O là ngày 12/12/2019. [13.2] Về diện và hàng thừa kế: Người đại diện theo ủy quyền của anh Đ và chị Đ xác định bà Lê Thị Kim O chỉ có 02 người con đẻ là anh Đ và chị Đ, bố mẹ bà O đều đã chết trước thời điểm bà O chết. Ngoài ra, bà O không còn người thuộc hàng thừa kế thứ nhất nào khác. Căn cứ Điều 651 của Bộ luật dân sự 2015 xác định anh Trần Quốc Đ, chị Lê Hồng Đ là người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của bà O. [13.3] Về di sản thừa kế: Phần tài sản của bà O trong khối tài sản chung với ông T được được chia là diện tích đất 331,95m2 cùng ½ tài sản trên đất. Do đó theo quy định tài Điều 643 Bộ luật Dân sự thì đây là di sản để lại của bà O. Bà O chết không để lại di chúc nên căn cứ vào Điều 675 của Bộ Luật dân sự năm 2015 thì di sản do bà O để lại được chia theo pháp luật cho hàng thừa kế thứ nhất của bà O là anh Đ và chị Đ nên anh Đ và chị Đ mỗi người được hưởng ½ phần tài sản của bà O để lại. [13.4] Quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa: Phía nguyên đơn anh Đ và người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan chị Đ đều yêu cầu được nhận tài sản bằng hiện vật. Tuy nhiên như đã phân tích ở trên, hiện nay không xác định được vị trí phần diện tích đất được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất 165m2 và phần diện tích đất chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất không đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nên không thể thực hiện việc chia quyền sử dụng đất bằng hiện vật. Ông T cũng có nguyện vọng được nhận toàn bộ tài sản tranh chấp bằng hiện vật và hoàn trả giá trị cho anh Đ, chị Đ theo quy định. Do ông T cùng bà O trực tiếp quản lý, sử dụng đất cho đến khi bà O chết và một mình quản lý sử dụng tài sản sau khi bà O chết cho đến nay; hiện ông T đã cao tuổi, không còn chỗ ở nào khác, anh Đ và chị Đ đều đã có gia đình và chỗ ở ổn định. Nên cần giao toàn bộ tài sản cho ông T quản lý, sử dụng còn ông T có nghĩa vụ hoàn trả bằng giá trị đối với phần tài sản mà bà O được chia là 654.357.250 đồng. Đây chính là phần di sản thừa kế của bà O nên anh Đ và chị Đ mỗi người được chia thừa kế số tiền 327.178.625 đồng nên ông T phải có nghĩa vụ hoàn trả số tiền này cho anh Đ và chị Đ.
[14] Trong thời gian nghị án, ngày 14/4/2026 phía bị đơn ông Trần Văn T có nộp đơn yêu cầu giải quyết phần nợ chung của bà O và ông T tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam vào năm 2019.
Tuy nhiên, xét thấy đơn yêu cầu phản tố của ông T được nộp sau thời điểm mở phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải nên Tòa án không xem xét, thụ lý giải quyết yêu cầu này của ông T theo quy định tại Điều 200 của Bộ luật tố tụng dân sự. Ông T có quyền khởi kiện trong vụ án khác khi có yêu cầu.
[15] Đối với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn anh Trần Quốc Đ và yêu cầu độc lập của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan chị Lê Hồng Đ về việc: Tuyên hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất số 153 quyển số 01 ngày 29/10/2009 đối với diện tích đất 253m2 trong phần diện tích đất 438m2 giữa ông Trần Văn T với ông Nguyễn Trường G là vô hiệu. Tuyên hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số cấp H00462 ngày 11/8/2009 cho hộ bà Lê Thị Kim O và ông Trần Văn T với diện tích 438m2 (trong đó 231m2 đất thuộc hành lang lộ giới) thửa số 129, tờ bản đồ số 65104 và nội dung điều chỉnh tại trang số 4 chuyển nhượng cho ông Nguyễn Trường G diện tích 253m2 do Phòng Tài nguyên môi trường huyện G xác nhận ngày 20/11/2009. Quá trình giải quyết vụ án anh Đ và chị Đ đã rút yêu cầu nên cần đình chỉ yêu cầu này của anh Đ và chị Đ.
[16] Đối với phần diện tích 89m2 nằm trong Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số vào sổ cấp GCN: CH 01137 do Ủy ban nhân dân huyện G cấp ngày 01/8/2014 cho ông Nguyễn Văn C, bà Lê Thị T, ông C bà T có yêu cầu phản tố yêu cầu ông T trả lại phần diện tích đất này, tuy nhiên ngày 06/01/2025 ông C, bà T đã rút đơn khởi kiện, phía anh Đ, ông T và chị Đ cũng không có yêu cầu giải quyết đối với phần diện tích đất này nên cần đình chỉ yêu cầu độc lập này của ông C, bà T theo quy định tại Điều 218 Bộ luật Tố tụng dân sự.
[17] Về chi phí tố tụng: Chi phí thẩm định; định giá tài sản là 3.000.000 đồng, chi phí đo đạc là 3.010.000đồng, tổng là 6.010.000 đồng. Theo quy định tại khoản 2 Điều 157 Bộ luật Tố tụng dân sự thì trường hợp yêu cầu chia tài sản chung thì mỗi người được chia tài sản phải chịu phần chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ theo tỷ lệ giá trị phần tài sản mà họ được chia. Do đó anh Đ, chị Đ mỗi người phải chịu 3.005.000đồng; anh Đ đã nộp tạm ứng số tiền 3.000.000 đồng, ông T đã nộp tạm ứng số tiền 3.010.000đồng nên chị Đ phải có nghĩa vụ hoàn trả cho ông T số tiền 3.005.000 đồng, anh Đ có nghĩa vụ hoàn trả cho ông T số tiền 5.000 đồng.
[18] Về án phí: Anh Đ và chị Đ phải chịu án phí đối với phần tài sản được chia tương đương số tiền 16.358.931 đồng, được khấu trừ số tiền tạm ứng án phí anh Đ đã nộp là 12.000.000 đồng theo Biên lai thu số 0010050 ngày 11/02/2020 và số 015832 ngày 12/11/2020 của Chi cục thi hành án dân sự huyện G (nay là Phòng thi hành án khu vực 12- Đồng Nai), anh Đ còn phải nộp tiếp số tiền 4.358.931 đồng; chị Đ được khấu trừ số tiền tạm ứng án phí đã nộp là 7.000.000 đồng theo Biên lai thu 015833 ngày 12/11/2020 của Chi cục thi hành án dân sự huyện G (nay là Phòng thi hành án khu vực 12- Đồng Nai), nên chị Đ phải nộp tiếp số tiền 9.358.931 đồng. Ông T được miễn án phí theo quy định nên không phải chịu. Ông C, bà T không phải chịu, hoàn trả cho ông C, bà T số tiền tạm ứng án phí đã nộp 300.000 đồng theo Biên lai thu số 0009303 ngày 24/7/2024 của Chi cục thi hành án dân sự huyện G (nay là Phòng thi hành án khu vực 12- Đồng Nai),
[19] Quan điểm của Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 12- Đồng Nai là có cơ sở nên được chấp nhận.
Quyết định
Căn cứ vào các Điều 26, 35, 147, 157, Điều 218 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015.
Căn cứ vào các Điều 208, 210, 219, 609, 611, 612, 613, 623, 649, 650, 651, 660 Bộ luật Dân sự 2015; Căn cứ điều 15,16 Luật Hôn nhân gia đình năm 2014; Căn cứ Nghị quyết 326/2016/UBTVQH 14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc Hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp quản lý về án phí, lệ phí Toà án.
[1] Tuyên xử: Đình chỉ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn anh Trần Quốc Đ và yêu cầu độc lập của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan chị Lê Hồng Đ về việc: Tuyên hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất số 153 quyển số 01 ngày 29/10/2009 đối với diện tích đất 253m2 trong phần diện tích đất 438m2 giữa ông Trần Văn T với ông Nguyễn Trường G là vô hiệu. Tuyên hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số cấp H00462 ngày 11/8/2009 cho hộ bà Lê Thị Kim O và ông Trần Văn T với diện tích 438m2 (trong đó 231m2 đất thuộc hành lang lộ giới) thửa số 129, tờ bản đồ số 65104 và nội dung điều chỉnh tại trang số 4 chuyển nhượng cho ông Nguyễn Trường G diện tích 253m2 do Phòng Tài nguyên môi trường huyện G xác nhận ngày 20/11/2009. Đình chỉ yêu cầu phản tố của ông Trần Văn T đề nghị được hưởng 1/3 di sản là quyền sử dụng đất của bà Lê Thị Kim O để lại. Đình chỉ yêu cầu độc lập của ông Nguyễn Văn C, bà Lê Thị T đối với phần diện tích đất 89m2 mà ông T đang quản lý, sử dụng nằm trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số vào sổ cấp GCN: CH 01137 do Ủy ban nhân dân huyện G cấp ngày 01/8/2014 cho ông Nguyễn Văn C, bà Lê Thị T, đất thuộc thửa đất số: 23; tờ bản đồ số 55, tọa lạc tại thôn 8, xã H, tỉnh Đồng Nai. Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn anh Trần Quốc Đ và yêu cầu độc lập của chị Lê Hồng Đ về việc công nhận diện tích 663,9m2 là tài sản chung của bà Lê Thị Kim O, chị Lê Hồng Đ, anh Trần Quốc Đ; Yêu cầu chia cho bà O, chị Đ, anh Đ mỗi người được 221,3m2. Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn anh Trần Quốc Đ; chấp nhận một phần yêu cầu độc lập của chị Lê Hồng Đ; chấp nhận một phần yêu cầu phản tố của ông Trần Văn T. Công nhận phần diện tích 663,9m2 cùng tài sản trên đất là tài sản chung của bà Lê Thị Kim O và ông Trần Văn T. Phần tài sản của bà O là diện tích đất 331,95m2 cùng ½ tài sản trên đất tương đương với số tiền 654.357.250 đồng (Sáu trăm năm mươi bốn triệu, ba trăm năm mươi bảy nghìn hai trăm năm mươi đồng). Xác định di sản thừa kế của bà Lê Thị Kim O để lại là 654.357.250 đồng (Sáu trăm năm mươi bốn triệu, ba trăm năm mươi bảy nghìn hai trăm năm mươi đồng). Anh Trần Quốc Đ, chị Lê Hồng Đ mỗi người được hưởng một kỷ phần thừa kế tương đương với số tiền 327.178.625 đồng (Ba trăm hai mươi bảy triệu, một trăm bảy mươi tám nghìn, sáu trăm hai mươi lăm đồng). Giao cho ông Trần Văn T được quyền quản lý, sử dụng, diện tích đất 663,9m2 cùng tài sản trên đất tọa lạc tại Thôn 8, xã E, huyện G, tỉnh Bình Phước, (nay là thôn 8, xã H, tỉnh Đồng Nai); trong đó vó 165m2 đất đã được cấp Giấy CNQSDĐ số số H00462 do UBND huyện G cấp ngày 11/8/2009 thửa số 129, tờ bản đ