Bản án 374/2026/DS-PTTranh chấp về quyền sở hữu và các quyền khác đối với tài sản

Căn cứ vào tài liệu, chứng cứ đã được xem xét tại phiên tòa, kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định như sau: 4

[1] Đơn kháng cáo của bà Nguyễn Thị N nộp trong thời hạn quy định tại Điều 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự, nên được chấp nhận và xem xét theo trình tự, thủ tục phúc thẩm.

[2] Quá trình giải quyết vụ án ở cấp sơ thẩm nguyên đơn thể hiện ý kiến: Đối với phần đất diện tích 48,1 m² (ký hiệu vị trí A) và phần đất diện tích 26,6 m² (ký hiệu vị trí B) theo Mảnh trích đo địa chính số 12-2025 của Văn phòng đăng ký đất đai thành phố C, nguyên đơn rút lại yêu cầu khởi kiện đối với hai phần đất tranh chấp này.

Tuy nhiên, cấp sơ thẩm chỉ đình phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn đối với diện tích đất 26,6m2 tại vị trí B là có thiếu sót. Tòa án cấp phúc thẩm cần thiết điều chỉnh lại nội dung nêu trên, đình chỉ giải quyết đối với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn đối với phần đất tranh chấp được ký hiệu tại vị trí A, cấp sơ thẩm cần rút kinh nghiệm đối với vấn đề này.

[3] Xét kháng cáo của bị đơn bà Nguyễn Thị N: [3.1] Xét nguồn gốc phần đất tranh chấp: Qua lời trình bày của các đương sự tại Tòa án cũng như các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án và lời xác nhận của những người sử dụng đất liền kề thể hiện phần đất tranh chấp có nguồn gốc do cha mẹ của bà Nguyễn Thị N là ông Nguyễn Văn C và bà Phạm Thị H quản lý, sử dụng từ trước. Trên phần đất này trước đây ông C có xây dựng nhà để ở và gia đình bị đơn quản lý, sử dụng ổn định trong thời gian dài. [3.2] Về quá trình quản lý, sử dụng đất: Tại phiên tòa phúc thẩm, phía nguyên đơn cũng thừa nhận trong suốt quá trình sử dụng đất thì gia đình bị đơn đã trực tiếp quản lý, sử dụng phần đất tranh chấp, trồng cây và sử dụng thực tế trên đất từ nhiều năm trước; phía nguyên đơn không trực tiếp quản lý, sử dụng và cũng không có ý kiến ngăn cản. Chỉ đến năm 2023 khi bị đơn có ý định chuyển nhượng đất cho người khác thì nguyên đơn mới phát hiện và phát sinh tranh chấp. Điều này cho thấy việc sử dụng đất của bị đơn là liên tục, công khai trong thời gian dài. [3.3] Mặt khác, lời khai của những người sử dụng đất liền kề trong hồ sơ vụ án đều xác nhận phần đất đang tranh chấp do gia đình bà Nguyễn Thị N quản lý, sử dụng từ trước. Đối với các cây trồng trên đất cũng do phía bị đơn trồng và chăm sóc trong thời gian dài, phía nguyên đơn cũng thừa nhận việc này. [3.4] Đối với Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đứng tên bà Phan Thị R đối với thửa đất số 495: Mặc dù nguyên đơn được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, tuy nhiên căn cứ vào nguồn gốc đất, quá trình quản lý, sử dụng thực tế và lời xác nhận của những người sử dụng đất liền kề thể hiện người trực tiếp quản lý, sử dụng ổn định phần đất tranh chấp trong thời gian dài là gia đình bị đơn. Nguyên đơn không trực tiếp quản lý, sử dụng phần đất này trên thực tế. [3.5] Do đó có cơ sở xác định việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bà Phan Thị R đối với phần diện tích đất đang tranh chấp là không đúng đối tượng sử dụng đất theo quy định của pháp luật về đất đai.

Vì vậy, việc Tòa án cấp sơ thẩm căn cứ vào Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đứng tên nguyên 5 đơn để chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là chưa xem xét đầy đủ về nguồn gốc và quá trình quản lý, sử dụng đất trên thực tế, dẫn đến việc giải quyết vụ án chưa đảm bảo khách quan, toàn diện. [3.6]

Từ những phân tích nêu trên, Hội đồng xét xử phúc thẩm thấy rằng kháng cáo của bị đơn bà Nguyễn Thị N là có căn cứ chấp nhận. Cần sửa toàn bộ bản án dân sự sơ thẩm theo hướng không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Phan Thị R; chấp nhận yêu cầu phản tố của bị đơn, công nhận cho bà Nguyễn Thị N được quyền sử dụng phần đất tranh chấp có diện tích 412,1m² thuộc thửa đất số 495, tờ bản đồ số 05, loại đất ở đô thị, tọa lạc tại ấp T, xã T, thành phố Cần Thơ theo Mảnh trích đo địa chính số 12-2025 của Văn phòng đăng ký đất đai thành phố C. Đồng thời, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 001217 do Ủy ban nhân dân huyện Ô, tỉnh Hậu Giang cấp 20/12/1991 cho bà Phan Thị R để chỉnh lý biến động quyền sử dụng đất theo quyết định của bản án. [3.7] Quan điểm của đại diện Viện kiểm sát nhân dân thành phố Cần Thơ đề nghị chấp nhận kháng cáo của bị đơn, sửa bản án sơ thẩm là phù hợp với quy định của pháp luật nên được chấp nhận toàn bộ.

[4] Về án phí: nguyên đơn bà Phan Thị R được miễn toàn bộ án phí dân sự sơ thẩm do bà R là người cao tuổi. Bà Nguyễn Thị N không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm do kháng cáo được chấp nhận.

[5] Về chi phí tố tụng: buộc bà Phan Thị R có nghĩa vụ chịu toàn bộ do yêu cầu khởi kiện không được chấp nhận.