Bản án 35/2026/DS-STTranh chấp về thừa kế tài sản

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án được xem xét tại phiên toà và căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên toà, Tòa án nhận định:

[1]. Về tố tụng: 6 1.1. Về quan hệ pháp luật và thẩm quyền giải quyết: Theo đơn khởi kiện thì bà Phạm Thị L2 yêu cầu chia di sản thừa kế do vợ cha mẹ bà chết để lại. Do đó quan hệ pháp luật của vụ án này là “Tranh chấp về thừa kế tài sản”. Bị đơn bà Phạm Thị Lệ X cư trú sinh sống tại xã T, huyện V, tỉnh Đồng Nai (nay là phường T, tỉnh Đồng Nai) nên Tòa án nhân dân huyện Vĩnh Cửu, tỉnh Đồng Nai (nay là Tòa án nhân dân khu vực 3 - Đồng Nai) giải quyết là đúng thẩm quyền theo quy định tại điểm a khoản 1, Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 và căn cứ khoản 1 Điều 6 của Nghị quyết 01/2025/NQ-HĐTP ngày 27/6/2025 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân Tối cao về hướng dẫn áp dụng một số quy định về tiếp nhận nhiệm vụ, thực hiện thẩm quyền của các Tòa án nhân dân quy định: “Vụ án hình sự, hành chính, vụ việc dân sự và các vụ việc khác đã được Tòa án nhân dân cấp huyện thụ lý đúng thẩm quyền thì Tòa án nhân dân khu vực tiếp nhận nhiệm vụ của Tòa án nhân dân cấp huyện đó tiếp tục giải quyết, trừ trường hợp hướng dẫn tại điểm b khoản 2 Điều này”. Do đó vụ án này vẫn thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân khu vực 3- Đồng Nai. 1.2. Sau khi thụ lý, Tòa án đã nhiều lần tống đạt hợp lệ các văn bản tố tụng gồm: “Thông báo thụ lý vụ án”; “thông báo giao nộp tài liệu, chứng cứ”, “giấy triệu tập”, “thông báo về phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải” nhưng bị đơn bà X; người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan gồm ông Phạm Ngọc Đ, ông Phạm Hoàng S, ông Phạm Ngọc H5 không đến Tòa án làm việc, không tham gia phiên họp và hòa giải. Do bị đơn bà X; người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan gồm ông Phạm Ngọc Đ, ông Phạm Hoàng S, ông Phạm Ngọc H5 đã được thông báo, triệu tập nhiều lần nhưng vẫn không đến tham gia phiên họp và hòa giải nên Tòa án đã lập biên bản ghi nhận việc không thể tiến hành hòa giải được. Đồng thời, tiếp tục tống đạt cho bị đơn bà X; người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan gồm ông Phạm Ngọc Đ, ông Phạm Hoàng S, ông Phạm Ngọc H5 bằng thủ tục niêm yết các văn bản tố tụng gồm: “Thông báo về kết quả phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải”, “Quyết định đưa vụ án ra xét xử”, “Quyết định hoãn phiên tòa”, “Giấy triệu tập”, “Thông báo thời gian mở lại phiên tòa” theo đúng quy định của pháp luật. Như vậy, bị đơn bà X; người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan gồm ông Phạm Ngọc Đ, ông Phạm Hoàng S, ông Phạm Ngọc H5 đã được Tòa án triệu tập hợp lệ nhiều lần nhưng vẫn vắng mặt không có lý do chính đáng. Về phía nguyên đơn người được ủy quyền là bà Đỗ Thị H đã có đơn xin xét xử vắng mặt nên Hội đồng xét xử căn cứ Điều 227; Điều 228 của Bộ luật Tố tụng dân sự tiến hành xét xử vắng mặt các đương sự theo quy định.

[2]. Về nội dung tranh chấp: [2.1]. Như đã phân tích mục 1.2 nêu trên, bị đơn bà Phạm Thị Lệ X; người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan gồm ông Phạm Ngọc Đ, ông Phạm Hoàng S, ông Phạm Ngọc H5 không lên Tòa án tham gia giải quyết vụ án, cũng không thực hiện nghĩa vụ chứng minh, cung cấp chứng cứ để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Căn cứ vào khoản 1, khoản 2 và khoản 4 Điều 91 Bộ luật Tố tụng dân sự 7 năm 2015, Hội đồng xét xử căn cứ vào chứng cứ đã thu thập được có trong hồ sơ để giải quyết vụ án. [2.2]. Bà Phạm Thị L đề nghị Toà án nhân dân khu vực 3 – Đồng Nai chia di sản là thửa đất số 78 tờ bản đồ số 37, tổng diện tích: 507,6m2 tại xã T, huyện V, tỉnh Đồng Nai (nay là phường T, tỉnh Đồng Nai) thành 02 phần, cụ thể như sau: Thửa đất thứ nhất: Được giới hạn bởi các mốc (1, 2, 8, 7), có diện tích là: 197,7m2 theo bản Trích lục và đo vẽ hiện trạng bản đồ địa chính số: 1171/2025 ngày 17/04/2025 của Văn phòng đăng ký đất đai tỉnh Đ – Chi nhánh V. Phần đất này đề nghị giao cho bà Phạm Thị Lệ X và ông Phạm Ngọc Đ. Thửa đất thứ hai: Được giới hạn bởi các mốc (2, 3, 6, 7), có diện tích là: 309,9m2 theo bản Trích lục và đo vẽ hiện trạng bản đồ địa chính số: 1171/2025 ngày 17/04/2025 của Văn phòng đăng ký đất đai tỉnh Đ – Chi nhánh V. Phần đất này đề nghị giao cho bà Phạm Thị L, bà Phạm Thị Ngọc T, bà Phạm Thị Lệ T1 - đã chết (Các hàng thừa kế của bà T1 bao gồm: bà Trần Thị Kim N, ông Trần Thanh H1, ông Trần Thanh H2, bà Trần Thị H3 và ông Trần Minh H4). Đối với diện tích đất của ông Đ, bà X thiếu so với hàng thừa kế khác thì bên bà Phạm Thị L đồng ý tính theo giá trị đã được thẩm định giá tài sản để trả cho ông Đ, bà X. Hội đồng xét xử nhận thấy như sau: [2.2.1]. Xét về hàng thừa kế:

Căn cứ vào tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ cũng như lời trình bày và xác nhận của các đương sự trong vụ án xác định là cụ Phạm Ngọc M (đã chết ngày 03/12/1981), cụ Nguyễn Thị B (chết ngày 24/4/1995) có những người con gồm: bà Phạm Thị L; bà Phạm Thị Lệ X; ông Phạm Ngọc Đ; bà Phạm Thị Ngọc T, bà Phạm Thị Lệ T1. Cụ M, cụ B không có con nuôi, cha mẹ cụ M, cụ B đều đã chết nên theo quy định tại Điều 651 Bộ luật dân sự năm 2015 những người này là hàng thừa kế thứ nhất của ông M, bà B. [2.2.2].

Căn cứ vào tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ cũng như lời trình bày và xác nhận của các đương sự xác định cha mẹ của bà Phạm Thị L là ông Phạm Ngọc M (đã chết ngày 03/12/1981), bà Nguyễn Thị B (chết ngày 24/4/1995), có thửa đất số 78 tờ bản đồ số 37, tổng diện tích: 507,6m2 tại xã T, huyện V, tỉnh Đồng Nai (nay là phường T, tỉnh Đồng Nai) được thể hiện tại bản Trích lục và đo vẽ hiện trạng bản đồ địa chính số: 1171/2025 ngày 17/04/2025 của Văn phòng đăng ký đất đai tỉnh Đ - Chi nhánh V. Thửa đất này hiện nay chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tuy nhiên việc cụ M, cụ B sử dụng thửa đất này năm 1975, việc sử dụng đất không trái với quy hoạch của địa phương và từ trước đến giờ ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền không có ý kiến gì về việc sử dụng đất này nên có căn cứ xác định thửa đất số 78 tờ bản đồ số 37, tại xã T, huyện V, tỉnh Đồng Nai (nay là phường T, tỉnh Đồng Nai) là di sản của cụ M, cụ B chết để lại. Cụ M, cụ B chết không để lại di chúc đối với phần tài sản này nên bà L yêu cầu chia di sản thừa kế này của cụ M, cụ B là có căn cứ. [2.2.3]. Theo chứng thư thẩm định giá số 317/2025/150/1/CT ngày 02/6/2025 của Công ty cổ phần T4 thể hiện diện tích đất: 507,6m2 thuộc thửa đất số 78 tờ bản đồ số 37 tại xã T, huyện V, tỉnh Đồng Nai (nay là phường T, tỉnh 8 Đồng Nai) có trị giá là 6.040.440.000 đồng. Chia thừa kế theo pháp luật, mỗi kỷ phần thừa kế được hưởng có diện tích là 507,6m2/5 = 101.52 m2 tương ứng số tiền là 6.040.440.000 đồng/5 = 1.208.088.000 đồng. Do đó Phạm Thị L; Phạm Thị Lệ X; Phạm Ngọc Đ; bà Phạm Thị Ngọc T, bà Phạm Thị Lệ T1 mỗi người được hưởng diện tích đất là 101.52 m2 tương ứng số tiền là 1.208.088.000 đồng. Phạm Thị Lệ T1 chết ngày 17/01/2021, bà T1 có chồng là ông Trần Thanh H1 và các con là bà Trần Kim N, bà Trần Thị H3, ông Trần Minh H4, ông Trần Thanh H2, bà T1 không có con nuôi nên căn cứ Điều 651 Bộ luật dân sự năm 2015 những người này thuộc hàng thừa kế thứ nhất của bà T1. Bà T1 chết không để lại di chúc nên hàng thừa kế thứ nhất của bà T1 được hưởng 01 kỷ phần thừa kế mà bà T1 được chia. [2.2.4]. Tài sản trên thửa đất hiện nay gồm: Nhà ở gia đình có diện tích 44,8 m2, có kết cấu móng, cột gạch, tường xây gạch, tô vữa, sơn nước, bên ngoài không tô, mái lợp tôn, xà gồ sắt hộp, nền lát gạch ceramic, nhà này hiện nay do bà Phạm Thị Lệ X đang sinh sống, quản lý cùng với hai người con là ông Phạm Ngọc H5, sinh năm 1987 và ông Phạm Hoàng S, sinh năm 2002. Nhà kho có diện tích 12 m2 có kết cấu vách lợp tôn, khung gỗ cây, mái lợp tôn, xà gồ gỗ, trụ bê tông, trụ gỗ cây, nền đất nhà kho này ông Phạm Ngọc Đ đang sinh sống. Trên thửa đất còn có một giếng đào sâu 25m, một số cây trồng như Chuối, Ổ, M1, T2, N1, Mãng Cầu T, X1, K. [2.2.5]. Phần đất thứ nhất: Diện tích là 197,7m2 được giới hạn bởi các mốc (1, 2, 8, 7) theo bản Trích lục và đo vẽ hiện trạng bản đồ địa chính số: 1171/2025 ngày 17/04/2025 của Văn phòng đăng ký đất đai tỉnh Đ - Chi nhánh V có giá trị là (6.040.440.000: 507,6m2) x 197,7m2 = 2.352.630.000 đồng. Hiện nay phần đất này do bà X, ông Đ đang sinh sống, quản lý nên bà L yêu cầu Tòa án chia diện tích đất này cho bà Phạm Thị Lệ X và ông Phạm Ngọc Đ là phù hợp và có căn cứ chấp nhận. [2.2.6]. Phần đất thứ hai: Diện tích là: 309,9m2 được giới hạn bởi các mốc (2, 3, 6, 7), theo bản Trích lục và đo vẽ hiện trạng bản đồ địa chính số: 1171/2025 ngày 17/04/2025 của Văn phòng đăng ký đất đai tỉnh Đ - Chi nhánh V có giá trị tương đương là (6.040.440.000: 507,6m²) x 309,9m² = 3.687.810.000 đồng. Phần đất này bà L đề nghị chia cho bà Phạm Thị L và bà L đồng ý thanh toán giá trị theo kỷ phần thừa kế mà bà Phạm Thị Ngọc T, bà Phạm Thị Lệ T1 (đã mất) hàng thừa kế thứ nhất của bà T1 bao gồm: ông Trần Thanh H1, bà Trần Thị Kim N, ông Trần Thanh H2, bà Trần Thị H3 và ông Trần Minh H4 được nhận. Xét thấy hiện nay phần đất này không có công trình xây dựng của ai và bà L cũng có nguyện vọng được nhận hiện vật là đất nên yêu cầu của bà L đối với phần diện tích đất này là có căn cứ chấp nhận. Do đó bà L được nhận đất thì bà L có nghĩa vụ thanh toán cho bà Phạm Thị Ngọc T giá trị của một kỷ phần là 1.208.088.000 đồng và những người thuộc hàng thứ kế thứ nhất của bà T1 giá trị của một kỷ phần là 1.208.088.000 đồng. 9 Trên phần đất này có trồng một số cây gồm 02 cây tràm, 04 bụi chuối, 01 cây mãng cầu ta, 01 cây nhãn, 01 cây xoài, 01 cây khế trị giá tổng số cây trồng này theo chứng thự thẩm định giá số 317/2025/150/1/CT ngày 02/6/2025 của Công ty cổ phần T4 là 6.890.000 đồng. Cây trồng này do cha mẹ bà L trồng và một số cây trồng tự mọc tuy nhiên bà L đồng ý thanh toán cây trồng cho bà X, ông Đ nên cần buộc bà L có nghĩa vụ thanh toán số tiền 6.890.000 đồng cho bà X, ông Đ. [2.2.7] Về công sức đóng góp cho việc bảo quản di sản: Hội đồng xét xử xét thấy, hiện nay di sản do cụ M, cụ B chết để lại do bà X, ông Đ, ông S, ông H5 đang quản lý, sử dụng. Tuy bà X, ông Đ không có yêu cầu xem xét về công sức đóng góp vì bà X, ông Đ không đồng ý chia thừa kế nhưng Tòa án cũng cần phải xem xét đến công sức tôn tạo và quản lý di sản của bà X, ông Đ. Đối với công sức tôn tạo di sản và công sức về quản lý di sản: Trong quá trình thu thập tài liệu, chứng cứ Tòa án xác minh tại địa phương thể hiện căn nhà tình thương trên đất là do chính quyền địa phương xã T, huyện V, tỉnh Đồng Nai (nay là phường T, tỉnh Đồng Nai) cấp cho bà Phạm Thị Lệ X. Qua đó thể hiện bà X, ông Đ không xây dựng thêm bất cứ tài sản gì. Bà X, ông Đ có hoàn cảnh khó khăn, không có nơi ở nào khác nên các hàng thừa kế khác đã cho ông, bà sinh sống trên căn nhà và phần đất do bố mẹ để lại, đồng thời bà L chia cho bà X, ông Đ phần đất được cấp nhà tình thương và trên đất có một số cây trồng thì do cụ M, cụ B trồng từ trước và một số cây trồng tự mọc. Bà L đồng ý thanh toán số cây trồng trên phần đất mà bà L đã nhận cho bà X, ông Đ là đảm bảo quyền lợi đã xem xét đến công sức của bà X, ông Đ. Trường hợp bà X, ông Đ không quản lý di sản thì sẽ có bà L hoặc các hàng thừa kế khác sẽ trông coi vì sinh sống gần đó.

Vì vậy, Hội đồng xét xử không có cơ sở xem xét tính công sức tôn tạo di sản và công sức về quản lý di sản cho bà X, ông Đ. Đối với quyền lợi của ông S, ông H5 hiện nay cũng đang sinh sống trên đất nhưng ông S, ông H5 không lên Tòa án làm việc và không có đơn yêu cầu xem xét công sức tôn tạo, quản lý di sản nên sẽ được tách ra giải quyết bằng vụ án khác khi có yêu cầu. [2.2.8]. Về trách nhiệm thanh toán giá trị chệnh lệch: Như phân tích nêu mục [2.2.3] mỗi kỷ phần thừa kế là 1.208.088.000 đồng. Phần di sản của bà Phạm Thị Lệ N2 sau khi trừ đi kỷ phần phải thanh toán cho bà T, hàng thừa kế thứ nhất của bà T1 thì còn lại là: 3.687.810.000 đồng – (1.208.088.000 đồng x 2) = 1.271.634.000 đồng, dư so với một kỷ phần được chia là: 1.271.634.000 đồng - 1.208.088.000 đồng = 63.546.000 đồng. Phần thửa đất bà X, ông Đ nhận có giá trị là 2.352.630.000 đồng, tương ứng giá trị mỗi người được nhận là 2.352.630.00 đồng : 2 = 1.176.315.000 đồng, so mỗi một kỷ phần thừa kế được chia thì bà X, ông Đ mỗi người còn thiếu số tiền 31.773.000 đồng.

Vì vậy, bà Phạm Thị L có nghĩa vụ thanh toán cho bà X, ông Đ mỗi người số tiền 31.773.000 đồng (ba mươi mốt triệu bảy trăm bảy mươi ba ngàn đồng). 10

[3]. Về chi phí tố tụng: - Về tiền tạm ứng chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ; chi phí thẩm định giá tài sản do bà Phạm Thị L tự nguyện chịu nên Hội đồng xét xử không xem xét.

[4]. Về án phí dân sự sơ thẩm: - Bà Phạm Thị L phải chịu án phí trên giá trị phần thừa kế được hưởng nhưng bà L thuộc trường hợp được miễn án phí và có đơn xin miễn án phí nên căn cứ Điều 12 của Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc Hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án thì bà L được miễn án phí. - Bà Phạm Thị Lệ X, ông Phạm Ngọc Đ, bà Phạm Thị Ngọc T, mỗi người được chia kỷ phần có giá trị là 1.208.088.000 đồng nên mỗi người phải chịu án phí dân sự sơ thẩm là 48.242.640 đồng. - Bà Phạm Thị Lệ T1 (đã mất) hàng thừa kế của bà T1 bao gồm: ông Trần Thanh H1, bà Trần Thị Kim N, ông Trần Thanh H2, bà Trần Thị H3 và ông Trần Minh H4 được chia kỷ phần có giá trị là 1.208.088.000 đồng nên phải có nghĩa vụ liên đơn chịu án phí dân sự sơ thẩm là 48.242.640 đồng. Nghĩa vụ liên đới là bằng nhau.

[5] Từ những nhận định trên, xét thấy quan điểm và đề nghị của Kiểm sát viên là phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử, có cơ sở chấp nhận.