Quyết định 08/2026/QĐST-HNGĐCác yêu cầu khác

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ việc dân sự, ý kiến của đại diện Viện kiểm sát nhân dân khu vực 8 – Hải Phòng tại phiên họp, Tòa án nhân dân khu vực 8 – Hải Phòng nhận định:

[1] Về tố tụng: [1.1] Về quan hệ pháp luật, thẩm quyền giải quyết: Ông Nguyễn Đức Q yêu cầu Tòa án công nhận ông là con nuôi thực tế của bà Đỗ Thị K. Ông Q hiện cư trú tại xã N, thành phố Hải Phòng. Do vậy, căn cứ khoản 11 Điều 29, điểm b khoản 2 Điều 35, điểm t khoản 2 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự; khoản 2 Điều 1 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Tố tụng dân sự, Luật Tố tụng hành chính, Luật Tư pháp người chưa thành niên, Luật Phá sản và Luật Hoà giải, đối thoại tại Toà án; Nghị quyết số 81/2025/UBTVQH15 ngày 27/6/2025 của Uỷ ban thường vụ Quốc hội về thành lập Toà án nhân dân cấp tỉnh, Toà án nhân dân khu vực, quy định phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ của Toà án nhân dân cấp tỉnh, Toà án nhân dân khu vực thì việc dân sự thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân khu vực 8 - Hải Phòng; đồng thời xác định quan hệ pháp luật là yêu cầu công nhận con nuôi thực tế. [1.2] Về sự vắng mặt của các đương sự: Ông T có đề nghị giải quyết vắng mặt. Căn cứ khoản 1 Điều 227, khoản 1 Điều 228, Điều 361, Điều 367 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án tiến hành mở phiên họp vắng mặt đương sự.

[2] Về nội dung: Xét yêu cầu của ông Nguyễn Đức Q về công nhận ông là con nuôi thực tế của bà Đỗ Thị K: Căn cứ đơn yêu cầu giải quyết việc dân sự của ông Q, lời khai 4 của những người làm chứng và các chứng cứ có trong hồ sơ thể hiện: Bà Đỗ Thị K trước đây là vợ của ông Nguyễn Đức X (bố đẻ ông Q); giữa bà K và ông X không có con chung, sau đó ông X kết hôn cùng bà Nguyễn Thị R sinh được 4 người con là bà Nguyễn Thị X1, ông Nguyễn Đức X2, ông Nguyễn Đức Q và bà Nguyễn Thị X3. Do bà K không có con nên bà K và ông Q xưng hô là mẹ, con, bà K nuôi dưỡng ông Q từ nhỏ. Khoảng năm 1985, ông Q sang ở cùng bà K để chăm sóc bà K khi tuổi già. Giữa ông Q và bà K có mối quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng, yêu thương nhau như mẹ con. Năm 1994, ông Q kết hôn cùng bà Đặng Thị V, bà K cùng mẹ đẻ ông Q đã đứng ra tổ chức đám cưới cho ông; sau khi kết hôn, vợ chồng ông ở cùng chăm sóc bà K. Năm 1996 ông làm hộ khẩu, chính quyền địa phương đã xác nhận trong hộ khẩu ông là chủ hộ, bà Đỗ Thị K có quan hệ với chủ hộ là “mẹ”. Đến năm 2001, bà K chết, ông Q đứng ra lo mai táng cho bà K theo phong tục địa phương, đến nay ông Q vẫn là người thờ cúng bà K. Quá trình giải quyết việc dân sự, Toà án nhân dân khu vực 8 - Hải Phòng đã đăng thông tin yêu cầu công nhận con nuôi thực tế của ông Nguyễn Đức Q tại 03 số Báo Nhân dân liên tiếp, 03 lần phát thanh tại VOV, đăng trên cổng thông tin điện tử Toà án nhân dân thành phố Hải Phòng, Cổng thông tin điện tử của UBND thành phố Hải Phòng cho những người thừa kế theo pháp luật của bà Đỗ Thị K (nếu có) biết để đến Toà án giải quyết nhưng đến nay không có thông tin.

Căn cứ vào Điều 24 Luật Hôn nhân và gia đình năm 1959: “Con nuôi có quyền lợi và nghĩa vụ như con đẻ. Việc nhận nuôi con nuôi phải được Uỷ ban hành chính cơ sở nơi trú quán của người nuôi hoặc của đứa trẻ công nhận và ghi vào sổ hộ tịch. Toà án nhân dân có thể huỷ bỏ việc công nhận ấy, khi bản thân người con nuôi hoặc bất cứ người nào, tổ chức nào yêu cầu, vì lợi ích của người con nuôi”; điểm 1 tiểu mục A Thông tư số 81/TANDTC ngày 24/7/1981 của TAND Tối cao hướng dẫn giải quyết các tranh chấp về thừa kế: “ Con nuôi được thừa kế phải là con nuôi hợp pháp, tức là việc nuôi con nuôi phải được Ủy ban nhân dân cơ sở nơi trú quán của người nuôi hoặc của đứa trẻ công nhận và ghi vào sổ hộ tịch (Điều 24 Luật hôn nhân và gia đình).

Tuy nhiên, trong thực tế có những trường hợp nhân dân chưa hiểu pháp luật cho nên chưa xin chính quyền công nhận và đăng ký vào sổ hộ tích việc nuôi con nuôi. Trong trường hợp này, nếu việc nhận con nuôi là ngay thẳng, cha mẹ đẻ của đứa trẻ hoàn toàn tự nguyện, việc nuôi dưỡng đứa trẻ được bảo đảm, thì coi là con nuôi thực tế.”. Căn cứ điểm a mục 6 Nghị Quyết số 01/NQ0HĐTP ngày 20/01/1988 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân Tối cao: “Những điều kiện về nuôi con nuôi đã được quy định trong các Điều 34, 35, 36 và 37 nhưng trước khi Luật này được ban hành thì những điều kiện đó chưa được quy định đầy đủ.

Vì vậy, những việc nuôi con nuôi 5 trước khi ban hành Luật mới vẫn có giá trị pháp lý, trừ những trường hợp nuôi con nuôi trái với mục đích xã hội của việc nuôi con nuôi (như: nuôi con nuôi để bóc lột sức lao động hoặc để dùng con nuôi vào những hoạt động xấu xa, phạm pháp). Nếu việc nuôi con nuôi trước đây chưa được ghi vào sổ hộ tịch nhưng việc nuôi con nuôi đã được mọi người công nhận và cha mẹ nuôi đã thực hiện nghĩa vụ với con nuôi thì việc nuôi con nuôi vẫn có những hậu quả pháp lý do luật định”. Mặc dù ông Q và bà K không đăng ký nhận con nuôi, mẹ nuôi nhưng giữa ông Q và bà K có việc chăm sóc nhau, coi nhau như mẹ con từ khi ông Q còn nhỏ đến nay, sự việc trên đều được chính quyền địa phương, bà con hàng xóm biết, xác nhận. Hơn nữa, quá trình sinh sống, làm sổ hộ khẩu gia đình năm 1996, chính quyền địa phương đã xác nhận trong hộ khẩu ông là chủ hộ, bà Đỗ Thị K có quan hệ với chủ hộ là “mẹ”. Như vậy, căn cứ tài liệu, chứng cứ đã phân tích ở trên, yêu cầu công nhận ông Nguyễn Đức Q là con nuôi thực tế của bà Đỗ Thị K có cơ sở để chấp nhận.

[3] Về chi phí đăng tin: Ông Q chịu toàn bộ, không yêu cầu giải quyết nên Toà án không xem xét. Về lệ phí giải quyết việc dân sự: Ông Q chịu toàn bộ lệ phí giải quyết việc dân sự theo quy định tại Điều 149 Bộ luật Tố tụng dân sự và Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án. Vì những lẽ trên,