Bản án 32/2026/DS-PTTranh chấp về thừa kế tài sản

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong vụ án đã được thâm tra tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về thủ tục tố tụng: Đây là vụ án về tranh chấp yêu cầu chia tài sản chung của vợ chồng và chia thừa kế theo pháp luật đối với di sản của ông Lô Văn B2 (chồng bà H, đã chết năm 2010) là thửa đất số 48, tờ bản đồ số 55 tại thôn T, xã Y, huyện C (nay là xã C), tỉnh Nghệ An, đã được Ủy ban nhân dân huyện C cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất năm 1996, thuộc thẩm quyền giải quyết của Toà án nhân dân Khu vực 9 - Nghệ An theo quy định tại khoản 5 Điều 26, khoản 1 Điều 35 và Điều 39 của Bộ luật tố tụng dân sự. Sau khi xét xử sơ thâm, anh Lô Văn P kháng cáo trong thời hạn luật định, nộp tạm ứng án phí phúc thâm nên được xem xét theo thủ tục phúc thâm. Tại phiên tòa phúc thẩm, các đương sự không thoa thuận được với nhau về việc giải quyết vụ án nên Hội đồng xét xử tiếp tục giải quyết vụ án theo thủ tục chung. Chị Lô Thị P1 là người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan trong vụ án vắng mặt nhưng có đơn đề nghị xét xử vắng mặt nên Hội đồng xét xử tiếp tục xét xử vụ án theo quy định tại khoản 1 Điều 227 và Điều 228 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

[2] Xét kháng cáo của bị đơn - anh Lô Văn P, Hội đồng xét xử thấy rằng: [2.1] Ông Lô Văn B2 (đã chết) và bà Lô Thị H là vợ chồng; có 04 con chung gồm các anh chị: Lô Thị B, sinh năm 1982; Lô Văn P, sinh năm 1984; Lô Thị P1, sinh năm 1990; Lô Thị Á, sinh năm 1994; không ai có con nuôi, con riêng. Năm 2010, ông Lô Văn B2 chết, không để lại di chúc hoặc văn bản tặng cho đối với phần di sản của mình. 4 [2.2] Về phân chia tài sản chung của vợ chồng bà Lô Thị H, ông Lô Văn B2 và chia di sản thừa kế là giá trị quyền sử dụng đất, gô: Toà án cấp sơ thẩm đã xác định thửa số 48, tờ bản đồ số 55, diện tích 972,7 m' (trong đó 400m2 đất ở, 572,7m? đất vườn), bản đồ địa chính xã Y năm 2014 là tài sản chung của vợ chồng ông Lô Văn B2 và bà Lô Thị H là có căn cứ, phù hợp thừa nhận của các đồng thừa kế. Theo quy định của pháp luật về việc phân chia tài sản chung của vọ chồng. Theo đó, ông B2 và bà H mỗi người được quyền sử dụng ½ diện tích thửa đất trên, tương ứng 486,35m?, trị giá: 82.679.500 đồng; mỗi người được sở hữu ½ giá trị 04 tấm gỗ dong và 34 thanh gỗ (tổng trị giá 33.120.000 đồng) là 16.560.000 đồng. Giá trị tài sản mà ông B2, bà H mỗi người được sử dung, sở hữu là 99.239.500 đồng. Do ông B2 chết không để lại di chúc, chưa phân chia tài sản cho ai nên phần tài sản trong khối tài sản chung mà ông B2 được hưởng trở thành di sản thừa kế của các đồng thừa kế là bà H, anh P, chị B, chị P1, chị Á. Việc phân chia tài sản chung của ông B2, bà H cũng như chia di sản thừa kế của ông B2 như Toà án cấp sơ thẩm đã nhận định và quyết định là có căn cứ, phù hợp, đảm bảo quy định tại các Điều 609, 610, 611, 612, 613, 623, 649, 650, 651 Bộ luật dân sự năm 2015. Theo đó, bà H, anh P, chị B, chị P1, chị Á mỗi người được hưởng kỷ phần bằng nhau, cụ thể: 99.239.500 đồng : 5 người thừa kế = 19.847.900 đồng/người thừa kế. [2.4] Đối với tài sản là 01 ngôi nhà sàn và một số tài sản khác được làm mới cùng với việc sửa ngôi nhà sàn này: Anh P cho răng việc xây dựng lại nhà sàn và các công trình trên đất nêu trên do vợ chồng anh P, chị B1 xây dựng nên, trong đó ngôi nhà sàn có sự đóng góp vật tư (gỗ từ nhà sàn cũ của vợ chồng bà H), nhưng chủ yếu từ nguồn vốn vay từ ngân hàng và người thân, chưa trả hết nợ. Bà H không đồng ý nhưng không có tài liệu, chứng cứ phản bác. Quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa, anh P, chị B1 cung cấp Giấy đề nghị Ủy ban nhân dân xã Y xác nhận các ngày 01/12/2009 và 09/10/2017 thể hiện anh P xin được xẻ gỗ làm nhà và việc anh P vay vốn tại Ngân hàng C đế làm nhà sàn.

Tuy nhiên, vợ chồng anh P không cung cấp được tài liệu, chứng cứ hợp pháp chứng minh các khoản vay và chi phí thực tế cho việc làm nhà sàn cùng các bất động sản gắn liền với đất trên. Trên cơ sở nguồn gốc tài sản, quá trình chung sống, làm ăn chung, tạo lập tài sản của gia đình bà H cùng vợ chồng anh P, Tòa án cấp sơ thấm đã phân chia các tài sản là nhà sàn cùng các bất động sản gắn liền với đất trên cho bà H và anh P, mỗi bên được hưởng ½ giá trị với số tiền 103.116.653 đồng là phù hợp, 5 đều bảo quyền lợi theo quy định pháp luật.

Do đó, không có căn cứ chấp nhận nội dung kháng cáo của anh Lô Văn B2. [2.5] Chị Lô Thị B, chị Lô Thị P1, chị Lô Thị Á tự nguyện tặng cho bà H được nhận phần di sản mà các chị được hưởng, không phải trả giá trị tài sản cho ai trong các chị. Sự tự nguyện thỏa thuận của các chị không trái pháp luật, đạo đức xã hội, cần ghi nhận như cấp sơ thấm đã nhận định. [2.6] Ghi nhận tự nguyện thỏa thuận của bà Lô Thị Hiện T3 phiên tòa phúc thấm, do không trái pháp luật, , đạo đức xã hội. Theo đó, bà Lô Thị H còn phải trích trả giá trị tài sản anh Lô Văn P và chị Phây Thị B1 50.000.000 đồng (ngoài số tiền bà H phải bù chênh lệch tài sản cho anh P 187.978.875 đồng theo quyết định của bản án sơ thẩm). [2.7] Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, không bị kháng nghị, có hiệu lực thi hành kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.

[3] Về án phí: Án phí dân sự sơ thẩm: Bà Lô Thị H là người cao tuổi, anh Lô Văn P là đồng bào dân tộc thiểu số ở các xã có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, đều có đơn xin miễn án phí nên được miễn án phí dân sự sơ thấm theo quy định tại Điều 12 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Quyết định 64/QĐ-UBND ngày 09/01/2026 của Ủy ban nhân dân tỉnh N phê duyệt danh sách thôn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, thôn đặc biệt khó khăn; xã, phường vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, xã, phường khu vực I, II, III giai đoạn 2026 - 2030 trên địa bàn tỉnh Nghệ An. Bản án sơ thẩm không xem xét án phí dân sự sơ thẩm của chị Lô Thị B, chị Lô Thị P1, chị Lô Thị Á là thiếu sót; Toà án cấp sơ thẩm cần rút kinh nghiệm.

Tuy nhiên, chị Lô Thị B, chị Lô Thị P1 là đồng bào dân tộc thiểu số ở các xã có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, chị Lô Thị Á thuộc hộ cận nghèo, đều có đơn xin miễn án phí nên được miễn án phí dân sự sơ thấm. Án phí dân sự phúc thẩm: Anh Lô Văn P được miễn án phí dân sự phúc thẩm.