Bản án 10/2025/KDTM-PTTranh chấp về xây dựng

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa, căn cứ kết quả trZh luận tại phiên tòa và ý kiến của đại diện Viện Kiểm sát nhân dân, Hội đồng xét xử nhận định: - Về tố tụng:

[1]. Xét việc vắng mặt của đương sự: Tại phiên tòa, bị đơn và người đại diện theo ủy quyền của bị đơn vắng mặt mặc dù đã được Tòa án triệu tập hợp lệ nhiều lần. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quZ là bà Phạm Thị Y vắng mặt nhưng có mặt 10 người đại diện theo ủy quyền. Căn cứ Điều 228 và khoản 3 Điều 296 Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án vẫn tiến hành xét xử vụ án theo thủ tục chung.

[2]. Xét kháng nghị của Viện Kiểm sát đối với việc Tòa án cấp sơ thẩm không đình chỉ yêu cầu của đương sự đã rút: Theo Đơn yêu cầu độc lập ngày 10/12/2022, ông Z yêu cầu Tòa án buộc bà NG phải trả thêm cho ông Z số tiền 2,5 tỷ đồng và sau đó ông Z chỉ yêu cầu bà NG trả số tiền 02 tỷ đồng. Ngày 15/7/2024, ông Z có đơn xin rút yêu cầu này. Tòa án cấp phúc thẩm xét thấy tại phần

[6] của Bản án sơ thẩm đã xem xét đình chỉ đối với yêu cầu này của ông Z nhưng tại phần quyết định không tuyên là có thiếu sót.

Tuy nhiên, Tòa án cấp sơ thẩm đã bổ sung phần quyết định này tại Quyết định sửa chữa, bổ sung bản án số 38/QĐ-SCBSBA ngày 17/4/2025; mặc dù nội dung bổ sung của Tòa án cấp sơ thẩm chưa đúng với quy định tại khoản 1 Điều 268 Bộ luật tố tụng dân sự (đã bổ sung về nội dung) nên Tòa án cấp sơ thẩm cần rút kinh nghiệm.

[3]. Xét thẩm quyền giải quyết vụ án; tư cách của người tham gia tố tụng: [3.1]. Ngày 27/10/2009, UBND huyện TN bZ hành Quyết định số 4966/QĐ- UBND về việc cho hộ bà Nguyễn Thị H1 thuê đất để đầu tư xây dựng cơ sở kinh doZh dịch vụ ăn nghỉ, vui chơi giải trí thể thao tại khu vực Đầm cạn chân núi HZg Lương, xã Gia M, huyện TN, thành phố Hải Phòng. Căn cứ theo Quyết định 4966/QĐ-UBND ngày 27/10/2009, Phòng TN&MT huyện TN và bà Nguyễn Thị H1 ký Hợp đồng thuê đất số 54/HĐ-TĐ Ngày 29/10/2009. Theo khoản 2 Điều 4 của Hợp đồng thuê đất quy định: “Trong thời giZ thực hiện hợp đồng, bên thuê đất không được chuyển quyền sử dụng đất thuê…”. [3.2]. Ngày 29/01/2011, bà Nguyễn Thị H1 với chức dZh Giám đốc Công ty TNHH TM Cửu Long và ông Bùi Đức M với chức dZh Phó Giám đốc Xí nghiệp TTTB Đoàn Sao Vàng ký kết Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất. [3.3]. Tại Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất thể hiện bà Nguyễn Thị H1 có 50% giá trị tài sản và ông Nguyễn Văn Z có 50% giá trị tài sản. Bà H1 đồng ý chuyển nhượng phần của bà H1 cho ông M và ông T với giá trị 07 tỷ đồng. Bà H1 đã nhận đủ 07 tỷ đồng của ông M và ông T; trong đó bà H1 nhận của ông M số tiền 4,550 tỷ đồng (5,15 tỷ đồng – 600 triệu đồng) và nhận của ông T số tiền 2,45 tỷ đồng (theo Biên bản giao tiền ngày 29/01/2011 giữa bà H1 với ông M, ông T). [3.4]. Trong quá trình giải quyết vụ án, bà H1, ông Z, ông M và ông T cùng thừa nhận ông Z và bà H1 cùng đóng góp chung về tài sản, công sức vào dự án. Nội dung các đương sự thừa nhận phù hợp với nội dung tại Hợp đồng hợp tác kinh doZh ngày 20/7/2011 và Biên bản góp vốn ngày 20/6/2011 giữa bà Nguyễn Thị H1 với ông Nguyễn Văn Z. [3.5]. Do Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất giữa bà H1 với ông M vi phạm điều cấm, vi phạm về mặt chủ thể nên Tòa án cấp 11 sơ thẩm xác định Hợp đồng vô hiệu là có căn cứ, phù hợp với quy định của pháp luật (Điều 122 BLDS năm 2005; khoản 1 Điều 114 Luật Đất đai năm 2003). [3.6]. Người khởi kiện (ông T) yêu cầu Tòa án nếu trường hợp tuyên Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất ngày 29/01/2011 vô hiệu thì giải quyết hậu quả của Hợp đồng vô hiệu. Căn cứ Điều 137 BLDS năm 2005; (Điều 131 BLDS năm 2015) quy định: “Giao dịch dân sự vô hiệu không làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự của các bên kể từ thời điểm xác lập. Khi giao dịch dân sự vô hiệu thì các bên khôi phục lại tình trạng bZ đầu, hoàn trả cho nhau những gì đã nhận…”. Các bên tham gia giao dịch hoàn toàn tự nguyện, đều biết quyền sử dụng đất thuê không được chuyển nhượng, tài sản chuyển nhượng là tài sản chung với ông Z, bên ký Hợp đồng là tổ chức nhưng tài sản không phải là của tổ chức nên Tòa án cấp sơ thẩm tuyên buộc bà H1 phải trả lại cho ông T số tiền đã nhận 2,45 tỷ đồng và không chấp nhận yêu cầu của nguyền đơn để buộc bà NG, bà H1 phải trả nợ lãi là có căn cứ và phù hợp với quy định của pháp luật. [3.7]. Tòa án cấp phúc thẩm xét thấy: Tòa án cấp sơ thẩm tuyên Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất ngày 29/01/2011 vô hiệu và buộc bà H1 phải trả ông T số tiền 2,45 tỷ đồng là đã bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của ông T. Do vậy, việc ký kết Hợp đồng thuê đất số 07/HĐ-TĐ ngày 19/6/2019 giữa bà NG với UBND huyện TN và việc cấp GCNQSDĐ số CS132505 ngày 26/6/2019 cho bà NG không làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của ông T nên không chấp nhận yêu cầu hủy Hợp đồng thuê đất giữa bà NG với UBND huyện TN, hủy GCN đã cấp cho bà NG năm 2019 của ông T. Và không cần thiết phải đưa UBND huyện TN (nay là UBND phường Bạch Đằng kế thừa quyền, nghĩa vụ) tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quZ. Mặt khác, kể từ ngày 01/7/2025 Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền giải quyết theo thủ tục sơ thẩm vụ án dân sự; kinh doZh, thương mại. Do vậy, Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết vụ án là đúng thẩm quyền theo quy định của pháp luật (theo Điều 34, khoản 4 Điều 68 và 186 BLTTDS; Điều 32 Luật Tố tụng hành chính; phần II của Giải đáp số 02/GĐ- TZDTC ngày 19/9/2016 và mục 2 phần IV của Giải đáp số 01/2017/GĐ-TZDTC ngày 07/4/2017 của Tòa án nhân dân tối cao; khoản 2, 4 Điều 1 của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2025). [3.8]. Theo tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án và lời khai của các đương sự thể hiện: Ông Z, bà Y và bà H1 vay ông Nguyễn Văn H số tiền 03 tỷ đồng. Ông H là người cầm giữ GCNQSDĐ của thửa đất thuê đứng tên bà H1.

Tuy nhiên, trong quá trình giải quyết vụ án các đương sự không ai yêu cầu khởi kiện liên quZ đến khoản tiền đã vay của ông H, ông H không đề nghị tham gia tố tụng và không ai đề nghị đưa ông H vào tham gia tố tụng. Do vậy, Tòa án cấp sơ thẩm không đưa ông Nguyễn Văn H tham gia tố tụng là có căn cứ, phù hợp với quy định của pháp luật (theo Điều 34, khoản 4 Điều 68 BLTTDS). 12

[4]. Xét nội dung kháng nghị về việc Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết vượt quá yêu cầu của đương sự: Tại các đơn khởi kiện của nguyên đơn và đơn yêu cầu của những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quZ không thể hiện đương sự yêu cầu Tòa án tuyên bố Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng ½ diện tích đất thuê vào ngày 29/01/2011 giữa bà H1, ông T và ông M vô hiệu. Nhưng người khởi kiện (ông T) có yêu cầu Tòa án buộc bà NG phải trả lại quyền sử dụng 4000m2 đất hoặc trả lại số tiền 2,45 tỷ đồng. Trường hợp nếu tuyên Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất thuê ngày 29/01/2011 giữa bà H1, ông T và ông M vô hiệu thì giải quyết hậu quả của hợp đồng vô hiệu. Do vậy, để giải quyết được các yêu cầu của người khởi kiện thì Tòa án cấp sơ thẩm phải xem xét đánh giá tính hợp pháp của Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất thuê ngày 29/01/2011.

Tuy nhiên, tại phần quyết định của Bản án sơ thẩm ghi nhận nội dung tuyên Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng ½ diện tích đất thuê vào ngày 29/01/2011 giữa bà H1, ông T và ông M vô hiệu là có sai sót, việc này Tòa án cấp sơ thẩm cần rút kinh nghiệm. - Về nội dung:

[5]. Xét Bản thỏa thuận và cam kết ngày 28/01/2019, Giấy nhận tiền lúc 10 giờ ngày 29/01/2019 và Biên bản giao nhận tiền lúc 11 giờ ngày 29/01/2019: Tại thời điểm ký kết các văn bản, các bên hoàn toàn tự nguyện, có năng lực pháp luật dân sự, có năng lực hành vi dân sự, mục đích và nội dung của giao dịch không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội nên có hiệu lực pháp luật và buộc các bên phải thực hiện (Điều 117, 275 BLDS). Do vậy, việc Tòa án cấp sơ thẩm không chấp nhận tuyên hủy các văn bản trên của bà Y là có căn cứ, phù hợp với quy định của pháp luật.

[6]. Xét yêu cầu kiện đòi tiền của ông Nguyễn Văn Z, bà Phạm Thị Y, ông Bùi Đức M và bà Nguyễn Thị H1: [6.1]. Theo Biên bản thỏa thuận và cam kết ngày 27/01/2019 giữa ông Nguyễn Văn Z, bà Phạm Thị Y, ông Bùi Đức M, bà Lê Thị Bích NG và ông Nguyễn Văn B thể hiện:“…các bên chúng tôi đã trao đổi, bàn bạc, thỏa thuận và cùng nhau thống nhất cách giải quyết về việc thZh lý hợp đồng thế chấp GCNQSDĐ ngày 20/5/2012 do ông Nguyễn Văn H đã ký và giấy nhận nợ ngày 27/9/2012 do bà Nguyễn Thị H1, ông Nguyễn Văn Z, bà Phạm Thị Y và ông Nguyễn Văn H đã ký. Chúng tôi đồng thống nhất quZ điểm thực hiện quyền và nghĩa vụ của các bên như sau: Ông Nguyễn Văn Z chi trả cho ông H số tiền là 1.800.000.000đ…số tiền này do ông Z trích ra từ số tổng số tiền ông Z nhận được từ bà NG…khi bà NG nhận lại quyền sử dụng đất…Ông Bùi Đức M chi trả cho ông Nguyễn Văn H số tiền là 1.700.000đ…số tiền này là do ông M nhận được và trích ra từ tổng số tiền bà NG trả cho ong M khi nhận lại quyền sử dụng đất do ông Z và bà H1 chuyển nhượng…các bên cam kết rằng việc cùng nhau trao đổi, bàn bạc và thỏa thuận, các điều khoản với nội dung trên là hoàn toàn tự nguyện, không bị ép buộc và phù hợp với quy định của 13 pháp luật…Biên bản thỏa thuận và cam kết này có giá trị khi có đầy đủ chữ ký của các bên cam kết. Chúng tôi cam đoZ sẽ thực hiện đúng và đầy đủ các thỏa thuận và cam kết trên…”. [6.2]. Theo Bản thỏa thuận và cam kết ngày 28/01/2019 giữa bà Lê Thị Bích NG, ông Nguyễn Văn Z, bà Phạm Thị Y, ông Bùi Đức M thể hiện: “…Nội dung thỏa thuận và cam kết như sau: Bà NG là người chi trả cho ông Nguyễn Văn Z và bà Phạm Thị Y tổng số tiền là 6.500.000.000đ…. Trong đó ông Z và bà Y phải có trách nhiệm trả cho ông Nguyễn Văn H số tiền là 1.800.000.000đ…và ông Z, bà Y phải chi số tiền nộp thuế là 400.000.000đ…còn lại số tiền mặt ông Z và bà Y được nhận là 4.300.000.000đ…Ông Z và bà Y có trách nhiệm cùng với ông M lấy lại giấy CNQSDĐ từ ông H và giao trả lại Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện TN, thành phố Hải Phòng. Bà NG chi trả cho ông Bùi Đức M…tổng số tiền là 6.500.000.000đ. Trong đó ông M phải trả cho ông H số tiền 1.700.000.000đ…và chi tiên nộp thuế là 400.000.000đ… Số tiền thực tế ông M nhận về là 4.400.000.000đ…Ông M phải có trách nhiệm cùng với ông Z và bà Y lấy lại GCNQSDĐ từ chỗ ông H và giao trả lại cho Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện TN, thành phố Hải Phòng. Các bên chúng tôi rằng đã cùng nhau thỏa thuận với nội dung trên và cùng nhau thực hiện nghĩa vụ và trách nhiệm của mình. Sau khi ông Z, bà Y và ông M nhận đủ số tiền đã nêu trên từ bà NG (Số tiền này là do bà NG chi trả khi nhận quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền trên khu đất đã nêu trên) thì ông Z, bà Y và ông M cam kết tự nguyên rút khỏi dự án đã đầu tư trên khu đất và cam kết tra lại mặt bằng của khu đất cho bà NG. Ông Z, bà Y và ông M cam kết từ nay không còn trZh chấp quyền lợi với nhau về dân sự. Ông Bùi Đức M có trách nhiệm tự thỏa thuận và chi trả cho ông Bùi Huy T…số tiền mà ông T đã cùng ông M hợp tác nhận chuyển nhượng thửa đất nêu trên từ bà Nguyễn Thị H1…theo Hợp đồng…ngày 29 tháng 01 năm 2011…Chúng tôi cam kết từ nay không có bất cứ khiếu nại, kiến nghị, phản ánh, khởi kiện nào liên quZ đến việc sử dụng diện tích đất thuê nêu trên của bà Lê Thị Bích NG nhận chuyển nhượng từ bà Nguyễn Thị H1…”. [6.3]. Theo Giấy nhận tiền lúc 10 giờ ngày 29/01/2019 giữa ông Bùi Đức M, ông Nguyễn Văn Z, bà Phạm Thị Y và bà Lê Thị Bích NG thể hiện: “…Tại thời điểm này bên B tức bà Lê Thị Bích NG đã trả cho bà Nguyễn Thị H1…số tiền là 15.000.000.000 đồng…. Bà H1 đã nhận đủ số tiền trên và bà H1 đã trả lại cho các phần góp vốn như sau: Ông Nguyễn Văn Z đã nhận đủ số là 5.000.000.000…(trong đó có cả quyền lợi của bà Phạm Thị Y vợ ông Z). Ông Bùi Đức M đã nhận đủ số tiền là 5.000.000.000…trong đó có cả quyền lợi của ông Bùi Huy T…Căn cứ giấy nhận tiền này các thành phần ký tên trong đây sẽ không còn quyền lợi gì liên quZ đến khu đất…các thành phần ký tên trong đây cùng nhau có trách nhiệm bàn giao khu đất trên cho bà Lê Thị Bích NG trước ngày 01/02/2019…”. tiền 14 [6.4]. Theo Biên bản nhận tiền lúc 10 giờ 30 phút ngày 29/01/2019 giữa bà Lê Thị Bích NG, ông Nguyễn Văn Z và bà Phạm Thị Y thể hiện: “…Căn cứ biên bản thỏa thuận và cam kết ngày 28/01/2019…Bà Lê Thi Bích NG chi trả cho ông Nguyễn Văn Z, bà Phạm Thị Y số tiền là 6.500.000.000đ…Ông Nguyễn Văn Z và bà Phạm Thị Y đã nhận đủ số tiền trên và có trách nhiệm GPMB bàn giao diện tích 23.088,9m2 đất…để UBND huyện TN ra quyết định cho bà Lê Thị Bích NG…”. [6.5]. Theo Biên bản giao nhận tiền lúc 11 giờ ngày 29/01/2019 giữa bà Lê Thị Bích NG, ông Nguyễn Văn Z, bà Nguyễn Thị H1, ông Bùi Đức M và bà Phạm Thị Y thể hiện: “…Các bên cùng nhau nhận đủ số tiền như sau: Bà Nguyễn Thị H1…nhận đủ số tiền 2.000.000.000 (…). Ông Nguyễn Văn Z (vợ bà Phạm Thị Y) đã nhận đủ số tiền 5.000.000.000…ông Bùi Đức M: 5.000.000.000 (…) trong đó có phần của ông Bùi Huy T. Các bên đã nhận đủ số tiên trên và không còn quyền lợi gì liên quZ đến dự án tại Đàm Cạn…Chúng tôi cam kết không có khiếu kiện gì liên quZ đến nhau nữa.”. [6.6]. Tại khoản 2.2 Điều 2 của Hợp đồng mua bán tài sản gắn liền với đất thuê ngày 29/01/2019 giữa bà Nguyễn Thị H1 với bà Lê Thị Bích NG thể hiện: “ - Tại thời điểm ký kết hợp đồng này, bên B đã thZh toán đầy đủ số tiền mua bán và nhận bàn giao toàn bộ giấy tờ chứng M quyền sở hữu, sử dụng; bên A đã nhận đủ số tiền mua bán tại mục 2.1 và đã bàn giao toàn bộ giấy tờ chứng M quyền sở hữu, sử dụng.”. [6.7]. Tại phiên tòa, ông Z thừa nhận đã nhận đủ số tiền 4,3 tỷ đồng của bà NG. Ông M thừa nhận đã nhận đủ số tiền 4,4 tỷ đồng của bà NG. [6.8]. Căn cứ nội dung tại [6.1], [6.2], [6.3], [6.4], [6.5], [6.6] và [6.7] có đủ cơ sở khẳng định các bên (bà H1, ông Z, bà Y, ông M và bà NG) đã có sự thỏa thuận chuyển nhượng dự án (đất thuê và tài sản trên diện tích đất thuê tại chân núi HZg Lương, xã Gia M, huyện TN, thành phố Hải Phòng), thỏa thuận giải quyết nội dung liên quZ đến việc lấy lại GCNQSDĐ do ông H cầm giữ, thỏa thuận trả tiền thuê đất hàng năm, các bên đã giao nhận tiền chuyển nhượng cho nhau và cùng cam kết không còn quyền lợi gì liên quZ đến thửa đất, không có khiếu kiện, trZh chấp gì với nhau. Do các bên đã có sự thống nhất nên UBND huyện TN đã thực hiện việc thu hồi diện tích đất thuê từ bà H1 và ký hợp đồng thuê đất, cấp GCNQSDĐ cho bà NG.

Vì vậy, các yêu cầu kiện đòi tiền của ông Z, bà Y, bà H1 và ông M không có cơ sở chấp nhận.

[7]. Tại phiên tòa phúc thẩm, ông M đồng ý trả cho ông T số tiền 01 tỷ đồng do đã nhận trách nhiệm thZh toán với ông T. Hội đồng xét xét thấy việc ông M đồng ý trả cho ông T số tiền 01 tỷ đồng là tự nguyện, đúng với nội dung đã cam kết tại Bản thỏa thuận và cam kết ngày 28/01/2019 và Biên bản giao nhận tiền lúc 11 giờ ngày 29/01/2019; nội dung không vi phạm điều cấm của pháp luật và không trái đạo đức xã hội nên Hội đồng ghi nhận sự tự nguyện này của ông M. 15

[8].

Từ những phân tích nêu trên, Tòa án cấp phúc thẩm xét thấy mặc dù Tòa án cấp sơ thẩm có một số thiếu sót. Nhưng nhận thấy quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự vẫn được bảo đảm nên không cần thiết phải hủy bản án sơ thẩm theo kháng cáo của nguyên đơn và kháng nghị của Viện Kiểm sát mà chỉ cần sửa bản án sơ thẩm.

[9]. Về án phí: [9.1]. Về án phí sơ thẩm: Do yêu cầu của ông Z, bà Y, bà H1 và ông M không được Tòa án chấp nhận nên các đương sự phải chịu án phí theo quy định của pháp luật.

Tuy nhiên, các đương sự là người cao tuổi và có đề nghị miễn án phí nên các đương sự được miễn theo quy định của pháp luật. Tòa án chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của ông T buộc bà H1 phải trả số tiền 2,45 tỷ đồng nên bà H1 phải chịu án phí sơ thẩm.

Tuy nhiên, bà H1 là người cao tuổi và có đề nghị miễn án phí nên được miễn án phí theo quy định. [9.2]. Về án phí phúc thẩm: Do Tòa án cấp phúc thẩm sửa bản án sơ thẩm nên người kháng cáo không phải chịu án phí phúc thẩm theo quy định của pháp luật.