Bản án 30/2025/KDTM-STTranh chấp về đầu tư tài chính, ngân hàng

[1] Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên tòa, căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa, ý kiến của đại diện Viện kiểm sát, Hội đồng xét xử nhận định:

[2] Về thẩm quyền và thủ tục tố tụng: Ngân hàng TMCP Đ khởi kiện tranh chấp hợp đồng tín dụng đối với chị Mã Ngọc L, chị L đang cư trú trên địa phường B, tỉnh Cà Mau nên căn cứ vào khoản 3 Điều 26, Điều 35, Điều 39 Bộ luật tố tụng dân sự và khoản 2 Điều 1 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật tố tụng dân sự, Luật tố tụng hành chính, Luật tư pháp người chưa thành niên, Luật phá sản và Luật hòa giải, đối thoại tại Tòa án, Tòa án nhân dân khu vực 6 – Cà Mau thụ lý 7 và giải quyết là đúng thẩm quyền. Bị đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đã được Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ hai nhưng vắng mặt, đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn có đơn đề nghị Tòa án giải quyết vắng mặt nên Hội đồng xét xử giải quyết vắng mặt các đương sự này là đúng theo quy định tại khoản 2 Điều 227 và khoản 1 Điều 228 của Bộ luật tố tụng dân sự.

[3] Xét yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn: Vào ngày 12/5/2023, Ngân hàng TMCP Đ, chi nhánh B1 – Phòng G1 chị Mã Ngọc L đã ký hợp đồng tín dụng hạn mức số 414/16862435/HĐTD/2023 để cấp hạn mức tín dụng số tiền gốc là 13.950.000.000 đồng, mục đích bổ sung vốn lưu động kinh doanh mua bán sắt xây dựng, mua bán rau củ, quả, tôm nguyên liệu, thời hạn cấp hạn mức 12 tháng, thời hạn cho vay, lãi suất được xác định theo từng hợp đồng tín dụng cụ thể. Đến ngày 03/5/2024, Ngân hàng TMCP Đ, chi nhánh B1 – Phòng G1 chị Mã Ngọc L đã ký Văn bản sửa đổi, bổ sung hợp đồng tín dụng số 0430/2024/16862435/HĐTD.PL để sửa đổi hạn mức cấp tín dụng với số tiền tối đa là 13.500.000.000 đồng. Chị L đã rút toàn bộ số tiền trong hạn mức là 13.500.000.000 đồng theo từng Hợp đồng tín dụng cụ thể, mục đích bổ sung vốn lưu động kinh doanh, thời hạn vay 05 tháng, lãi suất trong hạn 8,5%/năm, lãi suất quá hạn bằng 150% lãi suất trong hạn, lãi suất chậm trả 10%/năm, lãi suất được trả định kỳ hàng tháng vào ngày 05, gốc trả vào ngày đáo hạn. Quá trình thực hiện hợp đồng, Ngân hàng TMCP Đ xác định do chị L không thực hiện nghĩa vụ trả nợ như đã thỏa thuận nên Ngân hàng TMCP Đ khởi kiện yêu cầu chị L phải thanh toán số tiền gốc và lãi còn nợ. Sau khi Tòa án thụ lý vụ án, Tòa án đã tiến hành tống đạt văn bản tố tụng cho chị L nhiều lần, chị L trực tiếp nhận văn bản nhưng không đến Tòa án và cũng không có ý kiến phản đối với yêu cầu khởi kiện của Ngân hàng TMCP Đ. Từ đó cho thấy, việc chị L có vay tiền và hiện vẫn còn nợ tiền Ngân hàng TMCP Đ là thực tế có xảy ra.

Do đó, Ngân hàng TMCP Đ khởi kiện yêu cầu chị L trả nợ là có căn cứ. Quá trình thực hiện hợp đồng chị L không thanh toán nợ cho Ngân hàng như thỏa thuận nên khoản vay đã chuyển nợ quá hạn. Như vậy, chị L đã vi phạm nghĩa vụ của bên vay nên việc Ngân hàng TMCP Đ khởi kiện yêu cầu chị L phải thanh toán nợ là phù hợp với quy định tại Điều 466 của Bộ luật Dân sự năm 2015, Điều 100, 103 Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024.

[4] Xét yêu cầu trả tiền gốc: Căn cứ theo hợp đồng tín dụng cụ thể đã ký kết thì chị L vay của Ngân hàng TMCP Đ số tiền gốc là 13.500.000.000 đồng. Quá trình thực hiện hợp đồng, chị L không thanh toán được khoản tiền gốc nào cho Ngân hàng, chị L không có ý kiến phản đối gì đối với số tiền Ngân hàng TMCP Đ xác định chị L hiện còn nợ số tiền gốc là 13.500.000.000 đồng nên Hội đồng xét xử có đủ căn cứ xác định chị L còn nợ Ngân hàng TMCP Đ số tiền gốc là 13.500.000.000 đồng nên Ngân hàng yêu cầu chị L phải trả số tiền gốc còn nợ 13.500.000.000 đồng là có căn cứ chấp nhận.

[5] Xét yêu cầu trả tiền lãi: Theo hợp đồng tín dụng hai bên đã ký kết có thỏa thuận lãi suất trong hạn 8,5%/năm, lãi suất quá hạn bằng 150% lãi suất trong hạn, thỏa thuận hoàn toàn tự nguyện và phù hợp quy định pháp luật. Do chị L không thực hiện nghĩa vụ trả nợ như hợp đồng nên Ngân hàng yêu cầu chị L phải trả tiền 8 lãi tính đến ngày 12/9/2025 tiền lãi trong hạn là 1.548.280.822 đồng và tiền lãi quá hạn là 533.456.507 đồng theo thỏa thuận hợp đồng tín dụng là phù hợp nên được chấp nhận.

[6] Xét yêu cầu xử lý tài sản thế chấp: Để bảo đảm cho khoản vay của chị L thì các bên đã ký kết hợp đồng thế chấp, cụ thể như sau: [6.1] Ngân hàng TMCP Đ, chi nhánh B1 – Phòng G1 chị Mã Ngọc L đã ký Hợp đồng thế chấp tài sản số 118/16862435/HĐBĐ/2022 ngày 11/02/2022, để thế chấp quyền sử dụng đất gồm: + Thửa đất số 128, tờ bản đồ số 07-2, diện tích 10000m2 đất nuôi trồng thủy sản toạ lạc ấp G, xã H, thành phố B, tỉnh Bạc Liêu do Ủy ban nhân dân thị xã B cấp ngày 02/5/2007 cho hộ ông Lý Quốc K đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AH 883666 (đã được Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai thành phố B điều chỉnh thay đổi chuyển nhượng cho bà Mã Ngọc L vào ngày 05/7/2021). + Thửa đất số 130, tờ bản đồ số 07-2, diện tích 10000m2 đất nuôi trồng thủy sản toạ lạc ấp G, xã H, thành phố B, tỉnh Bạc Liêu do Ủy ban nhân dân thị xã B cấp ngày 02/5/2007 cho hộ bà Khương Thị P1 đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AH 883667 (đã được Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai thành phố B điều chỉnh thay đổi chuyển nhượng cho bà Mã Ngọc L vào ngày 25/6/2021). [6.2] Ngân hàng TMCP Đ, chi nhánh B1 – Phòng G1 ông Mã Văn B và bà Lâm Thị H đã ký Hợp đồng thế chấp bất động sản số 119/15224848/HĐBĐ/2022 ngày 11/02/2022, để thế chấp quyền sử dụng đất gồm: + Thửa đất số 126, tờ bản đồ số 07-2, diện tích 10000m2 đất nuôi trồng thủy sản tọa lạc xã H, thành phố B, tỉnh Bạc Liêu do Ủy ban nhân dân thành phố B cấp ngày 19/5/2011 cho ông Liên Văn T3 và bà Tô Thị P2 đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BĐ 945510 (đã được Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai thành phố B điều chỉnh thay đổi chuyển nhượng cho ông Mã Văn B ngày 05/7/2021). + Thửa đất số 2, tờ bản đồ số 1, diện tích 9672,9m2 đất nuôi trồng thủy sản toạ lạc ấp G, xã H, thành phố B, tỉnh Bạc Liêu do Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh B cấp ngày 23/6/2021 cho hộ ông Nguyễn Văn M đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số DB 660624 (đã được Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai thành phố B điều chỉnh thay đổi chuyển nhượng cho ông Mã Văn B ngày 28/7/2021). + Thửa đất số 132, tờ bản đồ số 7-2, diện tích 10000m2 đất nuôi trồng thủy sản tọa lạc xã H, thành phố B, tỉnh Bạc Liêu do Ủy ban nhân dân thành phố B cấp ngày 18/01/2011 cho bà Trần Thanh T4 đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BD 933400 (đã được Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai thành phố B điều chỉnh thay đổi chuyển nhượng cho ông Mã Văn B ngày 05/7/2021). + Thửa đất số 204, tờ bản đồ số 1 diện tích 1051,7m2 đất nuôi trồng thủy sản toạ lạc ấp G, xã H, thành phố B, tỉnh Bạc Liêu do Sở Tài nguyên và Môi trường 9 tỉnh B cấp ngày 26/10/2021 cho ông Mã Văn B đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CC 504499. + Thửa đất số 210, tờ bản đồ số 1 diện tích 1078,5m2 đất nuôi trồng thủy sản toạ lạc ấp G, xã H, thành phố B, tỉnh Bạc Liêu do Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh B cấp ngày 23/11/2021 cho ông Mã Văn B đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CC 384448. + Thửa đất số 209, tờ bản đồ số 1 diện tích 1201,2m2 đất nuôi trồng thủy sản toạ lạc ấp G, xã H, thành phố B, tỉnh Bạc Liêu do Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh B cấp ngày 23/11/2021 cho ông Mã Văn B đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CC 384447. + Thửa đất số 208, tờ bản đồ số 1 diện tích 1201,2m2 đất nuôi trồng thủy sản toạ lạc ấp G, xã H, thành phố B, tỉnh Bạc Liêu do Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh B cấp ngày 23/11/2021 cho ông Mã Văn B đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CC 384446. [6.3] Ngân hàng TMCP Đ, chi nhánh B1 – Phòng G1 chị Mã Ngọc L đã ký Hợp đồng thế chấp bất động sản số 283/16862435/HĐBĐ/2022 ngày 20/4/2022, để thế chấp quyền sử dụng đất gồm: + Thửa đất số 834, tờ bản đồ số 1 diện tích 2800,2m2 đất nuôi trồng thủy sản toạ lạc phường B, thành phố B, tỉnh Bạc Liêu do Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh B cấp ngày 25/9/2017 cho bà Mã Ngọc L đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CI 106357. + Thửa đất số 310, tờ bản đồ số 41, diện tích 685,7m2 đất ở tại đô thị tọa lạc khóm D, phường E, thành phố B, tỉnh Bạc Liêu do Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh B cấp ngày 26/01/2022 cho bà Võ Thị T5 đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số DĐ 015582 (đã được Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai thành phố B điều chỉnh thay đổi chuyển nhượng cho bà Mã Ngọc L vào ngày 28/3/2022). + Thửa đất số 311, tờ bản đồ số 41, diện tích 459,5m2 đất trồng cây lâu năm tọa lạc khóm D, phường E, thành phố B, tỉnh Bạc Liêu do Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh B cấp ngày 26/01/2022 cho bà Võ Thị T5 đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số DĐ 015583 (đã được Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai thành phố B điều chỉnh thay đổi chuyển nhượng cho bà Mã Ngọc L vào ngày 28/3/2022). [6.4] Ngân hàng TMCP Đ, chi nhánh B1 – Phòng G1 anh Mã Kiệt V đã ký Hợp đồng thế chấp bất động sản số 282/15224848/HĐBĐ/2022 ngày 20/4/2022, để thế chấp quyền sử dụng đất gồm: + Thửa đất số 288, tờ bản đồ số 15 diện tích 1003,9m2 đất trồng lúa toạ lạc phường B, thành phố B, tỉnh Bạc Liêu do Ủy ban nhân dân thành phố B cấp ngày 29/4/2011 cho ông Quách Văn T6 đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BĐ 945270 (đã được Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai thành phố B điều chỉnh thay đổi chuyển nhượng cho ông Mã Kiệt V vào ngày 24/10/2017). 10 + Thửa đất số 269, tờ bản đồ số 15 diện tích 2986,6m2 đất trồng lúa toạ lạc phường B, thành phố B, tỉnh Bạc Liêu do Ủy ban nhân dân thành phố B cấp ngày 06/4/2012 cho ông Quách Văn T6 đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BI 264774 (đã được Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai thành phố B điều chỉnh thay đổi chuyển nhượng cho ông Mã Kiệt V vào ngày 24/10/2017). + Thửa đất số 310, tờ bản đồ số 15 diện tích 1399,6m2 đất trồng lúa toạ lạc phường B, thành phố B, tỉnh Bạc Liêu do Ủy ban nhân dân thành phố B cấp ngày 25/9/2013 cho ông Quách T7 và vợ Lê Thụy N đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BP 930478 (đã được Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai thành phố B điều chỉnh thay đổi chuyển nhượng cho ông Mã Kiệt V vào ngày 24/10/2017). + Thửa đất số 309, tờ bản đồ số 15 diện tích 1344m2 đất trồng lúa lúa toạ lạc phường B, thành phố B, tỉnh Bạc Liêu do Ủy ban nhân dân thành phố B cấp ngày 25/9/2013 cho ông Quách Tòng T8 đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BP 930479 (đã được Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai thành phố B điều chỉnh thay đổi chuyển nhượng cho ông Mã Kiệt V vào ngày 24/10/2017). + Thửa đất số 805, tờ bản đồ số 1 diện tích 1990,4m2 đất nuôi trồng thủy sản toạ lạc khóm E, phường B, thành phố B, tỉnh Bạc Liêu do Ủy ban nhân dân thị xã B cấp ngày 10/5/2006 cho ông Lý Trí T9 đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AĐ 907015 (đã được Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai thành phố B điều chỉnh thay đổi chuyển nhượng cho ông Mã Kiệt V vào ngày 24/10/2017). [6.5] Việc thế chấp này có chứng thực và đăng ký thế chấp hợp pháp theo quy định tại điểm a, khoản 1 Điều 12 Nghị định số 163/2006/NĐ-CP ngày 29/12/2006 của Chính phủ về giao dịch bảo đảm nên hợp đồng thế chấp có giá trị pháp lý và hiệu lực thi hành. Nay Ngân hàng TMCP Đ yêu cầu xử lý tài sản thế chấp để thu hồi nợ trong trường hợp chị L không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ trả nợ là phù hợp với quy định tại Điều 299 của Bộ luật Dân sự năm 2015 nên được Hội đồng xét xử chấp nhận.

[7] Xét giao dịch liên quan đến các thửa đất thế chấp: Căn cứ kết quả xem xét thẩm định tại chỗ ngày 13/5/2025 thì ông Hồ Hữu H2 hiện đang sử dụng các thửa đất thế chấp gồm: Thửa đất số 834, tờ bản đồ số 1 diện tích 2800,2m2 tọa lạc phường B, thành phố B, tỉnh Bạc Liêu do chị Mã Ngọc L đứng tên; Thửa đất số 288, tờ bản đồ số 15 diện tích 1003,9m2, Thửa đất số 269, tờ bản đồ số 15 diện tích 2986,6m2, Thửa đất số 310, tờ bản đồ số 15 diện tích 1399,6m2, Thửa đất số 309, tờ bản đồ số 15 diện tích 1344m2, Thửa đất số 805, tờ bản đồ số 1 diện tích 1990,4m2 toạ lạc phường B, thành phố B, tỉnh Bạc Liêu do anh Mã Kiệt V đứng tên. Căn cứ kết quả xem xét thẩm định tại chỗ ngày 15/5/2025 thì ông Hồ Hữu H1 hiện đang sử dụng các thửa đất thế chấp gồm: Thửa đất số 128, tờ bản đồ số 07 -2, diện tích 10000m2, Thửa đất số 130, tờ bản đồ số 07-2, diện tích 10000m2, Thửa đất số 126, tờ bản đồ số 07-2, diện tích 10000m2, Thửa đất số 2, tờ bản đồ số 1, diện tích 9672,9m2, Thửa đất số 132, tờ bản đồ số 7-2, diện tích 10000m2 tọa lạc xã H, thành phố B, tỉnh Bạc Liêu do ông Mã Văn B đứng tên, hiện đang thế chấp cho Ngân hàng TMCP Đ để đảm bảo cho khoản vay của chị L. Quá trình giải quyết vụ 11 án, Tòa án đã tiến hành tống đạt văn bản tố tụng cho ông H1 và ông H2 nhiều lần nhưng ông H1 và ông H2 không đến Tòa án và cũng không có ý kiến gì đối với yêu cầu khởi kiện của Ngân hàng TMCP Đ. Do Tòa án không làm việc được với ông H1 và ông H2 nên không xác định được giao dịch liên quan đến quyền sử dụng đất giữa chị L, anh V, ông B và bà H với ông H1, ông H2, do đó Hội đồng xét xử không có căn cứ để xem xét giải quyết giao dịch dân sự giữa chị L, anh V, ông B và bà H với ông H1, ông H2, trường hợp giữa chị L, anh V, ông B và bà H với ông H1, ông H2 có phát sinh tranh chấp thì có quyền khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết bằng một vụ án khác. Do các thửa đất này chị L, anh V, ông B và bà H đã thế chấp cho Ngân hàng TMCP Đ để đảm bảo cho khoản vay của chị L nên buộc ông H1, ông H2 có nghĩa vụ trả lại cho chị L, anh V, ông B và bà H các thửa đất nêu trên trong thời hạn 03 tháng kể từ ngày bản án có hiệu lực pháp luật để Ngân hàng TMCP Đ yêu cầu xử lý tài sản thế chấp theo hợp đồng thế chấp đã ký kết để thu hồi nợ trong trường hợp chị L không thực hiện nghĩa vụ trả nợ. Hiện trạng các thửa đất do ông H1, ông H2 đang nuôi trồng thủy sản.

[8] Tại đơn khởi kiện ngày 20/9/2024, Ngân hàng TMCP Đ yêu cầu chị L phải trả tiền lãi phạt lãi quá hạn. Nay Ngân hàng TMCP Đ xin rút một phần yêu cầu khởi kiện đối với chị L yêu cầu trả tiền lãi phạt lãi quá hạn là 102.723.896 đồng. Xét thấy việc rút một phần yêu cầu khởi kiện của Ngân hàng TMCP Đ là hoàn toàn tự nguyện nên Hội đồng xét xử căn cứ điểm c khoản 1 Điều 217 và khoản 2 Điều 244 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 đình chỉ giải quyết đối với yêu cầu khởi kiện của Ngân hàng TMCP Đ đối với chị L yêu cầu trả tiền lãi phạt lãi quá hạn là 102.723.896 đồng.

[9]

Từ những phân tích nêu trên, Hội đồng xét xử có căn cứ chấp nhận yêu cầu khởi kiện của Ngân hàng TMCP Đ, buộc chị L có nghĩa vụ trả cho Ngân hàng TMCP Đ số tiền tính đến ngày 12/9/2025 tiền nợ gốc là 13.500.000.000 đồng, nợ lãi trong hạn là 1.548.280.822 đồng, nợ lãi quá hạn là 533.456.507 đồng, tổng cộng là 15.581.737.329 đồng. Đồng thời kể từ ngày 13/9/2024, chị L còn phải chịu khoản tiền lãi phát sinh trên số tiền nợ gốc với mức lãi suất mà các bên thỏa thuận tại hợp đồng tín dụng đã ký kết cho đến khi thanh toán xong nợ cho Ngân hàng TMCP Đ. Trường hợp chị L không thực hiện nghĩa vụ trả nợ thì Ngân hàng TMCP Đ có quyền yêu cầu cơ quan thi hành án có thẩm quyền phát mãi tài sản thế chấp theo các hợp đồng thế chấp đã ký kết để thu hồi nợ.

[10] Về chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ: Chị L phải chịu 2.850.000 đồng. Ngân hàng TMCP Đ đã nộp tạm ứng chi phí tố tụng số tiền 5.000.000 đồng tại Phiếu thu số số 301 ngày 03 tháng 12 năm 2024, đã chi số tiền 2.850.000 đồng. Ngân hàng TMCP Đ đã được nhận lại số tiền 2.150.000 đồng tại Tòa án nhân dân khu vực 6 – Cà Mau, tỉnh Cà Mau. Buộc chị L có nghĩa vụ trả lại cho Ngân hàng TMCP Đ số tiền 2.850.000 đồng.

[11] Từ những nhận định trên, xét đề nghị của đại diện Viện kiểm sát là có căn cứ nên được Hội đồng xét xử chấp nhận. 12

[12] Về án phí: Chị L phải chịu án phí kinh doanh thương mại sơ thẩm có giá ngạch trên yêu cầu của Ngân hàng TMCP Đ được chấp nhận là 123.581.000 đồng. Các đương sự khác không phải chịu án phí.