Bản án 15/2025/DS-STTranh chấp về quyền sở hữu và các quyền khác đối với tài sản

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định: 4

[1] Về thẩm quyền thủ tục tố tung: [1.1] Về thẩm quyền: Ông Đỗ Tấn L khởi kiện ông Đinh Tấn N hiện đang cư trú và có hộ khẩu thường trú tại: Xóm A, Thôn T, xã T, huyện S, tỉnh Quảng Ngãi nên Tòa án nhân dân huyện Sơn Tịnh thụ lý, giải quyết vụ án là phù hợp với quy định tại Điều 26, Điều 35 và Điều 39 của Bộ luật tố tụng Dân sự. [1.2] Về thủ tục tố tụng: Bị đơn ông Đinh Tấn N, Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan Công ty TNHH Một thành viên T - đại diện theo pháp luật: ông Lương Viết Đ đều vắng mặt nhưng có đơn xin xét xử vắng mặt, căn cứ khoản 1 Điều 227, khoản 1 Điều 228 Bộ luật Tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử vẫn tiến hành xét xử vắng mặt bị đơn, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan. [1.3] Xác định quan hệ tranh chấp trong vụ án: Theo đơn khởi kiện, đơn khởi kiện bổ sung nguyên đơn Đỗ Tấn L yêu cầu Tòa án giải quyết nội dung tranh chấp hợp đồng vay tài sản với bị đơn ông Đinh Tấn N nên Tòa án thụ lý quan hệ “Tranh chấp hợp đồng vay tài sản” là phù hợp theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên trong quá trình giải quyết vụ án nguyên đơn Đỗ Tấn L và bị đơn ông Đinh Tấn N đã thừa nhận, ông Đinh Tấn N đã cầm cố tài sản là xe ô tô biển số 76C-03542 cho ông Đỗ Tấn L1 để vay số tiền 250.000.000đồng (hai trăm năm mươi triệu đồng). Do đó Tòa án xác định thay đổi quan hệ tranh chấp của vụ án là “Tranh chấp hợp đồng cầm cố tài sản” theo quy định tại khoản 3 Điều 26 Bộ luật Tố tụng dân sự là đúng theo quy định của pháp luật.

[2] Về nội dung: [2.1] Ngày 12/10/2022 ông Đinh Tấn N thực hiện việc cầm cố tài sản là xe ô tô biển số 76C-03542 cho ông Đỗ Tấn L để vay số tiền 250.000.000đồng (hai trăm năm mươi triệu đồng) với lãi suất 6%/ tháng, thời gian cầm cố từ ngày 12/10/2022 đến ngày 12/11/2022. Cùng ngày 12/10/2022 ông L và ông N có lập biên bản xác nhận công nợ với nội dung, ông Đinh Tấn N xác nhận còn nợ ông Đỗ Tấn L số tiền 250.000.000đồng (hai trăm năm mươi triệu đồng) và cam kết đến ngày 13/11/2022 sẽ trả xong khoản tiền này. Mặc dù tại biên bản xác nhận công nợ không đề cập đến việc cầm cố xe ô tô biển số 76C-03542, nhưng có thể hiện số tiền vay và ngày vay giống như giấy dịch vụ cầm đồ Hai Lượng. Ông L và ông N đều thừa nhận ông N đã cầm cố xe ô tô biển số 76C-03542 cho ông L để vay số tiền 250.000.000đồng (hai trăm năm mươi triệu đồng). Như vậy khoản nợ của giấy ngày 12/10/2022 dịch vụ cầm đồ Hai Lượng với biên bản xác nhận công nợ ngày 12/10/2022 là cùng nội dung thể hiện việc ông N cầm cố xe ô tô biển số 76C-03542 cho ông Đỗ Tấn L để vay số tiền 250.000.000đồng (hai trăm năm mươi triệu đồng). Tuy nhiên từ lúc vay mượn đến nay ông N vẫn không thực hiện nghĩa vụ trả nợ cho ông L. 5 Ông L yêu cầu Toà án giải quyết, buộc ông Đinh Tấn N phải trả cho ông số tiền nợ gốc 250.000.000đồng (hai trăm năm mươi triệu đồng) và tiền lãi tính từ tháng 12 năm 2022 đến tháng 5 năm 2024 là 18 tháng, lãi suất theo quy định của pháp luật là 0,83%/ tháng số tiền 37.350.000đồng, tổng cộng nợ gốc và lãi là 287.350.000đồng (hai trăm tám mươi bảy triệu ba trăm năm mươi nghìn đồng). Trong vụ án này, phát sinh việc vay mượn tiền từ hợp đồng cầm cố tài sản giữa ông L và ông N, do đó cần phải xem xét hợp đồng cầm cố tài sản có tuân thủ các điều kiện có hiệu lực của hợp đồng theo theo quy định của pháp luật hay không mới có cơ sở buộc ông Đinh Tấn N phải trả nợ gốc và lãi theo yêu cầu của ông Đỗ Tấn L. [2.2] Đối với Hợp đồng cầm cố tài sản xe ô tô biển số 76C-03542 ngày 12/10/2022 giữa ông Đỗ Tấn L và Đinh Tấn N. Xét thấy: Ngày 12/10/2022 ông Đinh Tấn N đã cầm cố xe ô tô biển số 76C-03542 cho ông Đỗ Tấn L để vay số tiền 250.000.000đồng (hai trăm năm mươi triệu đồng) nhưng không cung cấp giấy chứng nhận đăng ký xe ô tô cho người nhận thế chấp là ông Đỗ Tấn L. Toà án đã tiến hành xác minh chủ sở hữu xe, tại phiếu trả lời xác minh xe ngày 11/12/2024 của Công an huyện S xác định xe ô tô biển số 76C-03542 do Công ty TNHH Một thành Viên T đứng tên đăng ký quyền sở hữu. Tại Điều 309 Bộ luật Dân sự quy định cầm cố tài sản là việc bên cầm cố tài giao tài sản thuộc quyền sở hữu của mình cho bên nhận cầm cố để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ. Mặc dù ông Lương Viết Đ là đại diện theo pháp luật của Công ty TNHH Một thành Viên T đã thừa nhận, tiền mua xe ô tô biển số 76C-03542 là của ông Đinh Tấn N, Công ty TNHH Một thành Viên T chỉ đứng tên hộ khi đăng ký sở hữu nhưng không có chứng cứ gì chứng minh về việc này. Việc ông Đinh Tấn N không phải là chủ sở hữu xe ô tô biển số 76C- 03542, nhưng khi thực hiện việc cầm cố xe cho ông Đỗ Tấn L không có văn bản uỷ quyền về việc cầm cố tài sản của chủ sở hữu là Công ty TNHH Một thành Viên T. Ông Đinh Tấn N cũng không thông báo về việc ông không phải là chủ sở hữu tài sản cầm cố cho ông L biết là không đúng theo quy định tại Điều 311 Bộ luật Dân sự và Phần I, mục 3, tiểu mục 3.1 của Thông tư số 13/1999/TT- BTM ngày 19/5/1999 của Bộ T1 về “Hướng dẫn kinh doanh dịch vụ cầm đồ”. Khi thực việc cầm cố tài sản của ông N, ông Đỗ Tấn L không kiểm tra giấy chứng nhận đăng ký xe ô tô nhưng vẫn thực hiện việc cầm cố là không đúng theo quy định của pháp luật. Do đó Hợp đồng cầm cố ngày 12/10/2022 đã vi phạm điều cấm của luật theo quy định tại Điều 123 của Bộ luật Dân sự nên hợp đồng cầm cố không đủ điều kiện để hợp đồng có hiệu lực pháp luật tại Điều 117 của Bộ luật Dân sự. 6

Từ những phân tích trên căn cứ theo quy định tại Điều 122 Bộ luật Dân sự xác định Hợp đồng cầm cố xe ô tô biển số 76C-03542 ngày 12/10/2022 giữa ông Đinh Tấn N và ông Đỗ Tấn L vô hiệu. Trong vụ án này, nguyên đơn ông Đỗ Tấn L, bị đơn ông Đinh Tấn N và người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan Công ty TNHH Một thành Viên T không yêu cầu Toà án giải quyết tuyên hợp đồng vô hiệu. Tuy nhiên để giải quyết triệt để vụ án, Hội đồng xét xử xét thấy phải tuyên Hợp đồng cầm cố tài sản là xe ô tô biển số 76C-03542 ngày 12/10/2022 giữa ông Đỗ Tấn L và Đinh Tấn N vô hiệu mà không phụ thuộc vào việc đương sự có yêu cầu tuyên bố hợp đồng thế chấp vô hiệu hay không. [2.3] Giải quyết hậu quả pháp lý của Hợp đồng cầm cố vô hiệu. Hợp đồng cầm cố tài sản là xe ô tô biển số 76C-03542 ngày 12/10/2022 giữa ông Đinh Tấn N và ông Đỗ Tấn L H đồng xét xử nhận định vô hiệu, do đó cần giải quyết hậu quả pháp lý của Hợp đồng vô hiệu theo quy định của pháp luật. Theo Điều 131 Bộ luật Dân sự quy định về hậu quả pháp lý của Hợp đồng vô hiệu thì các bên phải khôi phục lại tình trạng ban đầu, hoàn trả cho nhau những gì đã nhận. Đối tượng cầm cố trong hợp đồng là xe ô tô biển số 76C- 03542 do Công ty TNHH Một thành Viên T đứng tên đăng ký quyền sở hữu lẽ ra phải được trả lại cho chủ sở hữu. Tuy nhiên trong quá trình giải quyết vụ án, Công ty TNHH Một thành Viên T không có yêu cầu độc lập về việc yêu cầu ông Đỗ Tấn L trả lại xe nên Tòa án không thụ lý nội dung này. Công ty TNHH Một thành Viên T đồng ý nhận lại xe ô tô biển số 76C-03542 nếu ông Đỗ Tấn L giao trả. Tuy nhiên ông Đỗ Tấn L cho rằng ông sẽ đồng ý trả lại xe cho Công ty TNHH Một thành viên T với điều kiện ông Đinh Tấn N phải trả đủ số tiền nợ gốc 250.000.000đồng (hai trăm năm mươi triệu đồng) và tiền lãi cho ông. Đây không phải là ý chí tự nguyện của ông Đỗ Tấn L về việc trả lại xe ô tô biển số 76C-03542, mà việc trả lại xe phải có điều kiện khi ông N trả đủ tiền nợ gốc và lãi cho ông. Tại Biên bản làm việc ngày 22/4/2025 của Tòa án nhân dân huyện Sơn Tịnh, Công ty TNHH Một thành Viên T không yêu cầu nhận lại xe và không yêu cầu Tòa án giải quyết đối với xe nên Hội Đồng xét xử không xem xét giải quyết đối với xe ô tô biển số 76C-03542 trong vụ án này. Sau này nếu có phát sinh tranh chấp về yêu cầu đòi lại xe ô tô biển số 76C-03542 thì Công ty TNHH Một thành Viên T được quyền khởi kiện trong vụ án khác. Nguyên đơn Đỗ Tấn L, bị đơn Đinh Tấn N và người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan Công ty TNHH Một thành Viên T không yêu cầu Toà án giải quyết hậu quả đối với hợp đồng cầm cố xe ô tô biển số 76C-03542 vô hiệu. Toà án cũng đã tiến hành giải thích theo quy định của pháp luật nhưng không ai yêu cầu 7 Tòa án giải quyết hậu quả về hợp đồng vô hiệu nên Hội Đồng xét xử không xem xét giải quyết. Sau này nếu có phát sinh tranh chấp thì các bên đương sự được quyền khởi kiện trong vụ án khác. [2.4] Đối với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Đỗ Tấn L, yêu cầu ông Đinh Tấn N phải trả nợ gốc số tiền 250.000.000đồng (hai trăm năm mươi triệu đồng) và tiền lãi 37.350.000đồng (ba mươi bảy triệu ba trăm năm mươi nghìn đồng), tổng cộng nợ gốc và lãi là 287.350.000đồng (hai trăm tám mươi bảy triệu ba trăm năm mươi nghìn đồng). Ông Đinh Tấn N cầm cố xe ô tô biển số 76C-03542 cho ông Đỗ Tấn L để vay số tiền 250.000.000đồng (hai trăm năm mươi triệu đồng), giữa ông L và ông N phát S quan hệ cầm cố tài sản để thực hiện việc vay mượn tiền. Khi hợp đồng cầm cố vô hiệu thì buộc ông N phải có nghĩa vụ hoàn trả cho ông L tài sản đã nhận là số tiền đã vay 250.000.000đồng (hai trăm năm mươi triệu đồng) là có cơ sở theo Điều 131 Bộ luật Dân sự quy định. Đối với yêu cầu trả tiền lãi của ông Đỗ Tấn L: Biên bản làm việc ngày 12/3/2025 của Tòa án nhân dân huyện Sơn Tịnh, bị đơn ông Đinh Tấn N đồng ý trả số tiền lãi theo yêu cầu của ông L. Tuy nhiêu khi hợp đồng cầm cố vô hiệu không làm phát sinh các nghĩa vụ tiếp theo của việc vay tài sản, nên Hội đồng xét xử không buộc ông N phải có nghĩa vụ trả nợ lãi cho ông L là đúng theo quy định của pháp luật. Do đó Hội đồng xét xử không chấp nhận yêu cầu tính lãi của ông L số tiền 37.350.000đồng (ba mươi bảy triệu ba trăm năm mươi nghìn đồng). Hội đồng xét xử chấp chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Đỗ Tấn L, buộc bị đơn ông Đinh Tấn N phải chịu trách nhiệm trả cho ông Đỗ Tấn L số tiền nợ gốc là 250.000.000đồng (hai trăm năm mươi triệu đồng).

[3] Từ những nhận định trên xét quan điểm đề nghị của Đại diện Viện kiểm sát nhân dân huyện Sơn Tịnh: Hội đồng xét xử chỉ chấp nhận một phần đề nghị của Viện kiểm sát về việc tuyên buộc bị đơn ông Đinh Tấn N phải chịu trách nhiệm trả cho nguyên đơn ông Đỗ Tấn L số tiền nợ gốc là 250.000.000đồng (hai trăm năm mươi triệu đồng). Đối với đề nghị của Đại diện Viện kiểm sát nhân dân huyện Sơn Tịnh về việc buộc bị đơn ông Đinh Tấn N phải có trách nhiệm trả tiền lãi cho nguyên đơn ông Đỗ Tấn L số tiền 37.350.000đồng (ba mươi bảy triệu ba trăm năm mươi nghìn đồng) là không có căn cứ nên Hội đồng xét xử không chấp nhận. Đối với đề nghị của Đại diện Viện kiểm sát nhân dân huyện Sơn Tịnh về việc nguyên đơn ông Đỗ Tấn L có nghĩa vụ hoàn trả lại xe ô tô biển số 76C- 8 03542 cho Đại diện theo pháp luật của Công ty TNHH Một thành viên T là ông Lương Viết Đ nhận là không có căn cứ nên Hội đồng xét xử không chấp nhận.

[4] Về án phí dân sự sơ thẩm: Bị đơn ông Đinh Tấn N phải chịu án phí trả nợ số tiền 12.500.000đồng (250.000.000đồng x 5%). Nguyên đơn ông Đỗ Tấn L phải chịu án phí đối với yêu cầu tính lãi không được Hội đồng xét xử chấp nhận. Tuy nhiên ông Đỗ Tấn L là người khuyết tật và có đơn xin miễn nộp tiền án phí nên được miễn tiền án phí theo quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 12 Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc Hội.

[5] Kháng cáo: Các đương sự có quyền kháng cáo bản án theo quy định của pháp luật.