Bản án 12/2025/DS-STTranh chấp về thừa kế tài sản

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa, ý kiến phát biểu của Kiểm sát viên tham gia phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về tố tụng: Tại phiên tòa những người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan là các ông bà Nguyễn Văn C1, Nguyễn Văn Đ, Nguyễn Thị T2, Nguyễn Thị T, Nguyễn Thị Phương D, đại diện UBND xã BP - vắng mặt nhưng đều có đơn yêu cầu xét xử vắng mặt.

Căn cứ vào Điều 227, khoản 3 Điều 228 của Bộ luật tố tụng dân sự, Tòa án vẫn tiến hành xét xử vụ án.

[2] Về thời hiệu khởi kiện: Cụ Lê Thị C chết năm 2022; ngày 03/6/2024 bà Nguyễn Thị P khởi kiện yêu cầu chia thừa kế di sản của cụ C là quyền sử dụng đất tại thôn H, xã BT, huyện TS (cũ) - theo quy định tại điểm d khoản 1 Điều 688, khoản 1 Điều 623 Bộ luật Dân sự năm 2015 thì thời hiệu khởi kiện chia thừa kế vẫn còn.

[3] Về những người thừa kế của cụ Lê Thị C: Căn cứ quy định tại Điều 613, Khoản 1 Điều 651, Điều 652 BLDS có cơ sở để xác định người thừa kế thuộc hàng thừa kế thứ nhất theo pháp luật của cụ C gồm: các ông bà Nguyễn Văn C1, Nguyễn Văn C, Nguyễn Văn Đ, Nguyễn Thị T2 và Nguyễn Thị P (05 người con ruột).

[4] Về di sản thừa kế: 4.1. Theo UBND huyện Tây Sơn (cơ quan cấp đất) đã xác định: Thực hiện theo Nghị định số 64/CP của Chính phủ, hộ cụ Lê Thị C đã được xem xét cân đối giao quyền sử dụng các thửa đất gồm: - Thửa số: 162 (cũ 328), tờ bản đồ số: 22 (cũ 11), diện tích: 2.652,0m2 (cũ 1.740m2), đất ở nông thôn: 300,0m2, đất trồng cây hàng năm khác: 2.352.0m2. (Giấy chứng nhận QSD đất số: AL370792 do UBND huyện Tây Sơn cấp ngày 16/10/2007 cho hộ bà Lê Thị C). - Thửa đất số: 349 (cũ 390), tờ bản đồ số: 22 (cũ 11), diện tích: 403,0m2 (cũ 380m2) đất lúa. (Giấy chứng nhận QSD đất số: AL370793 do UBND huyện Tây Sơn cấp ngày 16/10/2007 cho hộ bà Lê Thị C). 8 - Thửa đất số: 413 (cũ 405), Tờ bản đồ số: 22 (cũ 13), Diện tích: 677,0m2 (cũ 670m2) đất lúa. (Giấy chứng nhận QSD đất số: AL370794 do UBND huyện Tây Sơn cấp ngày 16/10/2007 cho hộ bà Lê Thị C). - Thửa đất số: 119 (cũ 28A), Tờ bản đồ số: 22 (cũ 13), Diện tích: 452,0m2 (cũ 330m2) - đất trồng cây hàng năm khác. (Giấy chứng nhận QSD đất số: AL370790 do UBND huyện Tây Sơn cấp ngày 16/10/2007 cho hộ bà Lê Thị C). - Thửa đất số: 133 (cũ 119), Tờ bản đồ số: 22 (cũ 11), Diện tích: 1.136,0m2 (cũ 760m2) - đất lúa. (Giấy chứng nhận QSD đất số: AL370791 do UBND huyện Tây Sơn cấp ngày 16/10/2007 cho hộ bà Lê Thị C). - Thửa 126, tờ bản đồ số 11, diện tích 980m2 (đất lúa). Đã được UBND huyện Tây Sơn cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số L 912870 ngày 09/5/1998 (cấp lần đầu). Tại thời điểm cấp đất hộ cụ Lê Thị C gồm có 05 nhân khẩu: cụ Lê Thị C, ông Nguyễn Văn Đ, bà Nguyễn Thị T2, bà Nguyễn Thị P và ông Nguyễn Văn C1. Đến năm 2007, thực hiện việc cấp đổi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo đăng ký thống kê (theo bản đồ hệ tọa độ Ch quy VN2000) được Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bình Định ký duyệt ngày 20/8/2009, cụ C đã làm thủ tục và được cấp đổi lại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Diện tích tăng là do sai số đo đạc. 4.2. Căn cứ quy định tại các Điều 212, 219 BLDS; Điều 73 Luật Đất đai năm 1993 thì: 300,0m2 đất ở nông thôn thuộc thửa đất số 162, tờ bản đồ số 22, diện tích: 2.652,0m2 nói trên là tài sản riêng của cụ Lê Thị C. Còn diện tích 5.020m2 đất nông nghiệp (trong đó có 2.352m2 đất trồng cây hàng năm khác thuộc thửa đất số 162 và các thửa đất còn lại) là tài sản chung của cụ Lê Thị C, ông Nguyễn Văn Đ, bà Nguyễn Thị T2, bà Nguyễn Thị P và ông Nguyễn Văn C1. Mỗi nhân khẩu trong hộ được cân đối giao quyền: 1.004m2 đất nông nghiệp, có giá trị: 96.864.000đ. Các đương sự không yêu cầu phân chia đối với thửa 126, tờ bản đồ số 11, diện tích 980m2 (đất lúa) nên HĐXX không xem xét. 4.3. Như vậy, di sản của cụ Lê Thị C các bên yêu cầu phân chia gồm: 300,0m2 đất ở nông thôn thuộc thửa đất số 162, tờ bản đồ số 22 (trị giá: 150.000.000đ đã được định đoạt bằng di chúc) và 1.004m2 đất nông nghiệp được cấp trong hộ (trị giá: 96.864.000đ). Tổng giá trị di sản tính phân chia theo quy định pháp luật là 96.864.000đ.

[5] Về di chúc ngày 05/4/2005: Ngày 05/4/2005 cụ Lê Thị C đã lập di chúc với nội D: giao lại diện tích 300m2 đất ở được cấp quyền sở hữu theo Quyết định số: 01840 ngày 09/05/1998 của UBND huyện Tây Sơn cho bà Nguyễn Thị P; UBND xã BT chứng thực di chúc ngày 05/04/2005. Việc lập di chúc là tự nguyện, nội D, hình thức di chúc là phù hợp với các qui định tại 612, 624, 625, 626, 630 BLDS, các Điều 26, 31 Luật Đất đai năm 2024 nên được công nhận có hiệu lực. Do vậy, bà P yêu cầu công nhận di chúc là có căn cứ, nghị nên chấp nhận; việc ông C không thừa nhận di chúc trên, không đồng ý chia di sản theo di chúc là 9 không có căn cứ, không phù hợp với quy định của pháp luật nên HĐXX không chấp nhận.

[6] Phân chia quyền sử dụng đất bằng hiện vật: Những người được cấp đất trong hộ gồm: ông C1, ông Đ, bà T2 đều thống nhất tặng cho phần đất được cấp trong hộ và kỷ phần thừa kế được hưởng từ di sản của cụ Lê Thị C cho bà Nguyễn Thị P. Đây là sự tự nguyện của các đương sự, phù hợp với quy định tại các Điều 212, 219 BLDS nên HĐXX công nhận. Riêng ông C yêu cầu giải quyết theo quy định pháp luật. Vì diện tích đất một kỷ phần thừa kế nhỏ, không đủ điều kiện tách thửa nghị nên giao toàn bộ các thửa đất trên cho bà P toàn quyền sử dụng, buộc bà P thối lại phần ông C bằng tiền (19.372.800đ). Như vậy phần tài sản bà P được nhận có tổng giá trị là: 614.947.200đ. Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất các thửa đất trên bà P đang quản lý, buộc ông Nguyễn Văn C có nghĩa vụ thu hoạch toàn bộ cây keo trồng trên đất để giao lại thửa đất số 162, tờ bản đồ 22, diện tích 2.652m2; thửa đất số 349, tờ bản đồ số 22, diện tích 403,0m2 và thửa đất số 413, tờ bản đồ số 22, diện tích 677,0m2 cho bà P toàn quyền sử dụng. Ông C còn nại rằng thửa đất 162 có nguồn gốc đất ông bà nhưng cha ông là Nguyễn Xuân Nghị đã chết từ năm 1979. UBND xã BP xác nhận thửa đất này do bà C quản lý, sử dụng từ năm 1979 đến nay. Từ đó đến khi được cấp đất thửa đất do bà C và các con quản lý, sử dụng rồi được xét giao đất. Do vậy, yêu cầu của ông C là không có căn cứ để chấp nhận.

[7] Về án phí dân sự sơ thẩm: Căn cứ Khoản 1 Điều 147 Bộ luật tố tụng dân sự, Nghị Quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội, cần buộc: - Bà P được nhận phần tài sản có giá trị 614.947.200đ; nên phải chịu án phí với số tiền: 20.000.000đ + (214.947.200đ x 4%) = 28.597.800đ; - Ông C phải chịu án phí với số tiền: 19.372.800đ x 5% = 968.640đ.

[8] Về chi phí định giá, đo vẽ: Chi phí định giá, đo vẽ là 7.000.000đ do bà P tự nguyện chịu (đã nộp xong).

[9] Lời phát biểu của đại diện Viện kiểm sát nhân dân Khu vực 4- Gia Lai tại phiên tòa là phù hợp với nhận định của HĐXX.