Thông tư 95/2025/TT-BNNMT Hướng dẫn đánh giá khả năng chịu tải môi trường nước mặt

Hướng dẫn đánh giá khả năng chịu tải của môi trường nước mặt đối với sông, hồ

Căn cứ Luật Bảo vệ môi trường số 72/2020/QH14 được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 11/2022/QH15, Luật số 16/2023/QH15, Luật số 18/2023/QH15, Luật số 47/2024/QH15, Luật số 54/2024/QH15 và Luật số 146/2025/QH15;

Căn cứ Nghị định số 08/2022/NĐ-CP ngày 10 tháng 01 năm 2022 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 05/2025/NĐ-CP ngày 06 tháng 01 năm 2025 của Chính phủ;

Căn cứ Nghị định số 35/2025/NĐ-CP ngày 25 tháng 02 năm 2025 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Nông nghiệp và Môi trường;

Theo đề nghị của Cục trưởng Cục Môi trường;

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành Thông tư hướng dẫn đánh giá khả năng chịu tải của môi trường nước mặt đối với sông, hồ.

Thông tư này hướng dẫn đánh giá khả năng chịu tải của môi trường nước mặt đối với sông (bao gồm: sông, suối, kênh, mương, khe, rạch) và hồ (bao gồm: hồ, ao, đầm), sau đây gọi chung là đánh giá khả năng chịu tải của sông, hồ.

Thông tư này áp dụng đối với cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan đến việc đánh giá khả năng chịu tải của sông, hồ.

a) Có sự điều chỉnh quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội liên quan đến hoạt động xả nước thải vào nguồn nước;

b) Có dự án, công trình khai thác, sử dụng nước, xả nước thải vào nguồn nước mà làm thay đổi lớn đến chế độ dòng chảy, chất lượng nước sông, hồ;

c) Theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền công bố khả năng chịu tải theo quy định tại khoản 1 Điều 15 Thông tư này.

a) Vị trí nhập lưu, phân lưu trên sông; điều kiện địa hình của lưu vực sông;

b) Chức năng nguồn nước, mục đích sử dụng nước của sông; vị trí các công trình khai thác, sử dụng nước, xả nước thải; vị trí công trình hồ chứa, công trình điều tiết nước trên sông;

c) Chiều dài đoạn sông bị xâm nhập mặn lớn nhất ứng với độ mặn từ 4,0‰ trở lên đối với các đoạn sông bị ảnh hưởng của thủy triều;

d) Hiện trạng chất lượng nước và các yêu cầu nhằm bảo vệ, cải thiện, phục hồi nguồn nước; yêu cầu về bảo vệ, bảo tồn hoạt động tôn giáo, tín ngưỡng, giá trị văn hóa, đa dạng sinh học và phát triển du lịch;

đ) Đối với các sông liên tỉnh, sông có tính chất liên quốc gia, ngoài việc căn cứ quy định tại các điểm a, b, c và d khoản này, còn phải căn cứ vào địa giới hành chính cấp tỉnh, đường biên giới quốc gia.

a) Một đoạn sông được xác định bởi hai mặt cắt liền kề trên cơ sở mức độ biến đổi lưu lượng dòng chảy, mục đích sử dụng nước, chức năng nguồn nước, các yêu cầu nhằm bảo vệ, cải thiện, phục hồi nguồn nước và có chiều dài từ 10 km trở lên, trừ trường hợp quy định tại các điểm b, c và d khoản này;

b) Đối với đoạn sông bị ảnh hưởng của thủy triều mà có chiều dài xâm nhập mặn lớn nhất ứng với độ mặn từ 4,0‰ trở lên thì được phân thành một đoạn;

c) Trường hợp đoạn sông chảy qua các khu vực: khu đô thị, khu dân cư tập trung; khu, cụm công nghiệp; làng nghề; khu vực tiếp nhận nhiều nguồn nước thải; khu vực nguồn nước bị ô nhiễm; khu bảo tồn đa dạng sinh học, khu bảo tồn giá trị văn hóa, lịch sử có liên quan đến nguồn nước thì được xem xét phân thành một đoạn;

d) Trường hợp đoạn sông có chiều dài dưới 10 km và không thuộc trường hợp quy định tại điểm b và điểm c khoản này thì xem xét ghép chung với đoạn liền kề hoặc phân thành một đoạn.

a) Phương pháp đánh giá trực tiếp: Đánh giá khả năng chịu tải của sông được thực hiện trên cơ sở giới hạn tối đa của từng thông số theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt, lưu lượng và kết quả phân tích chất lượng nguồn nước của đoạn sông, được quy định tại khoản 3 Điều 9 Thông tư này; phương pháp đánh giá trực tiếp được áp dụng đối với đoạn sông sau khi điều tra mà không có nguồn nước thải xả trực tiếp vào đoạn sông đó;

b) Phương pháp đánh giá gián tiếp: Đánh giá khả năng chịu tải của sông được thực hiện trên cơ sở giới hạn tối đa của từng thông số đánh giá theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt, lưu lượng và kết quả phân tích chất lượng nguồn nước của đoạn sông, lưu lượng và kết quả phân tích của các nguồn nước thải xả vào đoạn sông, được quy định tại khoản 4 Điều 9 Thông tư này;

c) Phương pháp đánh giá bằng mô hình: Đánh giá khả năng chịu tải của sông được thực hiện trên cơ sở giới hạn tối đa của từng thông số đánh giá theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt, lưu lượng và kết quả phân tích chất lượng nguồn nước của đoạn sông, lưu lượng và kết quả phân tích của các nguồn nước thải xả vào đoạn sông và quá trình gia nhập dòng chảy, biến đổi của các chất gây ô nhiễm;

d) Việc đánh giá khả năng chịu tải của sông được thực hiện theo quy định tại Điều 9 Thông tư này.

Khả năng chịu tải của đoạn sông phụ thuộc vào chất ô nhiễm cần quan tâm, lưu lượng và tải lượng chất ô nhiễm đi qua đoạn sông. Phương pháp đánh giá khả năng chịu tải của đoạn sông được dựa trên mối liên hệ giữa các nguồn thải điểm, nguồn thải diện, tải lượng của từng thông số chất lượng nước hiện có trong nguồn nước, lưu lượng chất ô nhiễm mất đi do các quá trình biến đổi xảy ra trong đoạn sông.

a) Kịch bản cơ sở: Là kịch bản được xây dựng để tính toán khả năng chịu tải trên cơ sở lưu lượng dòng chảy trung bình mùa cạn và tải lượng tối đa của thông số chất lượng nước mặt khi tính theo giá trị giới hạn quy định trong quy chuẩn kỹ thuật về chất lượng nước mặt tương ứng với mức phân loại theo hiện trạng chất lượng nước tại thời điểm đánh giá, được quy định chi tiết tại khoản 1 Điều 10 Thông tư này;

b) Kịch bản theo mục đích sử dụng nước: Là kịch bản được xây dựng để tính toán sức chịu tải dựa trên lưu lượng dòng chảy trung bình mùa cạn và tải lượng tối đa của thông số chất lượng nước mặt khi tính theo giá trị giới hạn của mức phân loại tương ứng phù hợp với mục đích sử dụng nước trong quy chuẩn kỹ thuật về chất lượng nước mặt.

Công thức đánh giá: L_tn = L_tđ - L_nn

Trong đó:

L_tn là khả năng chịu tải đối với từng thông số ô nhiễm, đơn vị tính là kg/ngày;

L_tđ là tải lượng tối đa của từng thông số chất lượng nước mặt đối với đoạn sông và được xác định theo quy định tại Điều 10 Thông tư này, đơn vị tính là kg/ngày;

L_nn là tải lượng của từng thông số chất lượng nước hiện có trong nguồn nước của đoạn sông và được xác định theo quy định tại Điều 11 Thông tư này, đơn vị tính là kg/ngày.

Công thức đánh giá: L_tn = L_tđ - L_nn - L_tt + NP_tđ

Trong đó:

L_tn là khả năng chịu tải đối với từng thông số ô nhiễm, đơn vị tính là kg/ngày;

L_tđ là tải lượng tối đa của từng thông số chất lượng nước mặt đối với đoạn sông và được xác định theo quy định tại Điều 10 Thông tư này, đơn vị tính là kg/ngày;

L_nn là tải lượng của thông số chất lượng nước hiện có trong nguồn nước của đoạn sông và được xác định theo quy định tại Điều 11 Thông tư này, đơn vị tính là kg/ngày;

L_tt là tải lượng thông số ô nhiễm có trong nguồn nước thải và được xác định theo quy định tại Điều 12 Thông tư này, đơn vị tính là kg/ngày;

NP_tđ là tải lượng cực đại của thông số ô nhiễm mất đi do các quá trình biến đổi xảy ra trong đoạn sông, đơn vị tính là kg/ngày. Giá trị NP_tđ phụ thuộc vào từng chất ô nhiễm, đặc điểm của từng nguồn nước, điều kiện địa hình và được xác định căn cứ điều kiện thực tế, hoặc có thể không tính đến trong trường hợp không đủ dữ liệu tin cậy để đánh giá.

a) Căn cứ đặc điểm về dòng chảy của đoạn sông, dòng sông hoặc của cả hệ thống sông, thông tin số liệu về dòng chảy, chất lượng nước và các nguồn thải thì cơ quan có thẩm quyền công bố khả năng chịu tải theo quy định tại khoản 1 Điều 15 Thông tư này xem xét, quyết định lựa chọn mô hình phù hợp để đánh giá;

b) Mô hình sử dụng để đánh giá khả năng chịu tải của sông phải có tính năng mô phỏng chế độ thủy lực và mô phỏng chất lượng nước phù hợp với các tính toán chất lượng nước, tính toán khả năng tự làm sạch khi mà các phản ứng sinh hóa có ảnh hưởng rất lớn đến kết quả tính;

c) Mô hình sử dụng để đánh giá khả năng chịu tải của sông phải được hiệu chỉnh, kiểm chứng trước khi sử dụng;

d) Việc mô phỏng chế độ thủy lực phải thiết lập được mạng lưới tính toán và mặt cắt, thiết lập điều kiện biên;

đ) Việc mô phỏng chất lượng nước phải thiết lập dữ liệu đầu vào bao gồm: hệ thống mạng lưới sông; điều kiện biên; dữ liệu nguồn ô nhiễm điểm và nguồn ô nhiễm diện;

e) Việc mô phỏng chất lượng nước phải mô phỏng được quá trình khuếch tán, biến đổi của các chất ô nhiễm trong môi trường nước;

g) Kết quả mô phỏng chất lượng nước của mô hình được sử dụng để đánh giá khả năng chịu tải của sông theo công thức tính toán quy định tại khoản 3 Điều này.

Trong đó:

C_qc là giá trị giới hạn của thông số chất lượng nước mặt theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt, đơn vị tính là mg/l; đối với các thông số có nhiều giá trị giới hạn theo mức phân loại chất lượng nước quy định trong quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt, C_qc được xác định theo hai trường hợp sau:

- Trong trường hợp tính toán theo kịch bản cơ sở quy định tại điểm a khoản 2 Điều 9 Thông tư này, áp dụng C_qc theo giá trị giới hạn của mức tương ứng với hiện trạng chất lượng nước tại thời điểm đánh giá, cụ thể: nếu chất lượng nước hiện tại đang ở mức A thì chọn Cqc theo ngưỡng của mức A; nếu chất lượng nước hiện tại đang ở mức B thì chọn C_qc theo ngưỡng của mức B; nếu chất lượng nước hiện tại đang ở mức C hoặc D thì chọn C_qc theo ngưỡng của mức C; trường hợp có biện pháp xử lý nước phù hợp đối với từng thông số ô nhiễm đảm bảo đạt tiêu chuẩn chất lượng nước theo mục đích sử dụng, có thể áp dụng C_qc theo mức thấp hơn mức hiện trạng chất lượng nước tại thời điểm đánh giá nhưng không thấp hơn mức C;

- Trong trường hợp tính toán theo kịch bản theo mục đích sử dụng nước quy định tại điểm b khoản 2 Điều 9 Thông tư này, áp dụng C_qc theo giá trị giới hạn của mức tương ứng phù hợp với mục đích sử dụng nước được quy hoạch cho đoạn sông đó (A hoặc B hoặc C); trường hợp có biện pháp xử lý nước phù hợp đối với từng thông số ô nhiễm đảm bảo đạt tiêu chuẩn chất lượng nước theo mục đích sử dụng, có thể áp dụng C_qc theo mức thấp hơn mức quy định theo mục đích sử dụng nhưng không thấp hơn mức C;

Q_s là lưu lượng dòng chảy của đoạn sông đánh giá và được xác định theo quy định tại khoản 2 Điều này, đơn vị tính là m ³ /s;

Giá trị 86,4 là hệ số chuyển đổi thứ nguyên (được chuyển đổi từ đơn vị tính là mg/l, m ³ /s thành đơn vị tính là kg/ngày).

Trong đó:

C_nn là kết quả phân tích thông số chất lượng nước mặt và được xác định theo quy định tại khoản 2 Điều này, đơn vị tính là mg/l;

Q_s là lưu lượng dòng chảy của đoạn sông đánh giá và được xác định theo quy định tại khoản 2 Điều 10 Thông tư này, đơn vị tính là m ³ /s;

Giá trị 86,4 là hệ số chuyển đổi thứ nguyên (được chuyển đổi từ đơn vị tính là mg/l, m ³ /s thành đơn vị tính là kg/ngày).

a) Tại vị trí mặt cắt cuối của đoạn sông đánh giá đối với trường hợp áp dụng phương pháp trực tiếp;

b) Tại vị trí mặt cắt đầu của đoạn sông đánh giá đối với trường hợp áp dụng phương pháp gián tiếp.

L_tt = L_t + L_d

Trong đó:

L_tt là tổng tải lượng thông số ô nhiễm có trong nguồn nước thải;

L_t là tải lượng thông số ô nhiễm từ nguồn ô nhiễm điểm;

L_d là tải lượng thông số ô nhiễm từ nguồn ô nhiễm diện.

L_t = C_t x Q_t x 86,4

Trong đó:

C_t là kết quả phân tích thông số ô nhiễm có trong nguồn nước thải xả vào đoạn sông và được xác định theo quy định tại khoản 3 Điều này, đơn vị tính là mg/l;

Q_t là lưu lượng lớn nhất của nguồn nước thải xả vào đoạn sông và được xác định theo quy định tại khoản 4 Điều này, đơn vị tính là m³/s;

Giá trị 86,4 là hệ số chuyển đổi thứ nguyên (được chuyển đổi từ đơn vị tính là mg/l, m³/s thành đơn vị tính là kg/ngày).

a) Trường hợp hồ chứa được vận hành theo chế độ hằng ngày thì khả năng chịu tải của hồ chứa được đánh giá trên cơ sở đánh giá khả năng chịu tải của đoạn sông có hồ chứa theo các phương pháp, công thức đánh giá quy định tại Điều 9 Thông tư này;

b) Trường hợp hồ chứa không vận hành theo chế độ hằng ngày thì khả năng chịu tải của hồ chứa được đánh giá theo công thức:

M_tn = (C_qc - Cⁿⁿ) x V_h x 10^-3

Trong đó:

M_tn là khả năng chịu tải đối với từng thông số ô nhiễm của hồ, đơn vị tính là kg;

C_qc là giá trị giới hạn của thông số chất lượng nước mặt theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt phù hợp với mục đích sử dụng nước của hồ, đơn vị tính là mg/l;

C_nn là kết quả phân tích thông số chất lượng nước hồ và được xác định theo quy định tại khoản 2 Điều này, đơn vị tính là mg/l;

V_h là dung tích của hồ và được xác định trên cơ sở dung tích trung bình mùa cạn của hồ, đơn vị tính là m³.

a) Tên của đoạn sông, tên của sông, tên lưu vực sông;

b) Chiều dài đoạn sông, địa giới hành chính nơi đoạn sông đánh giá;

c) Kết quả đánh giá khả năng chịu tải của đoạn sông đối với từng thông số đánh giá theo từng kịch bản quy định tại khoản 2 Điều 9 Thông tư này, được thể hiện trên bản đồ phân vùng ứng với từng thông số.

a) Thông tư số 76/2017/TT-BTNMT ngày 29 tháng 12 năm 2017 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định về đánh giá khả năng tiếp nhận nước thải, sức chịu tải của nguồn nước sông, hồ;

b) Điều 4 và Điều 82 Thông tư số 02/2022/TT-BTNMT ngày 10 tháng 01 năm 2022 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư số 07/2025/TT-BTNMT ngày 28 tháng 02 năm 2025 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường và Thông tư số 07/2025/TT-BNNMT ngày 16 tháng 6 năm 2025 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường.