Thông báo 68-TB/VPTW

1. Đặt phát triển y học cổ truyền trong tổng thể chiến lược phát triển đất nước giai đoạn mới, nhất là chiến lược phát triển con người Việt Nam, chiến lược bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khoẻ Nhân dân; chiến lược phát triển công nghệ sinh học, công nghiệp dược liệu và kinh tế sức khoẻ. Chuyển mạnh tư duy quản lý từ "quản lý chuyên môn y tế" sang "phát triển hệ sinh thái y học cổ truyền quốc gia" gắn với chiến lược phát triển kinh tế sức khoẻ và sức mạnh mềm quốc gia.

Phát huy lợi thế về điều kiện tự nhiên, đa dạng sinh học, nguồn dược liệu, tri thức dân gian và văn hoá dưỡng sinh để phát triển y học cổ truyền thành ngành kinh tế có giá trị tăng cao, góp phần tạo sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, vùng sâu, vùng xa. Nghiên cứu xây dựng và nhân rộng một số mô hình trung tâm du lịch chăm sóc sức khoẻ, khu dưỡng sinh, làng dược liệu, vùng phát triển dược liệu gắn với giảm nghèo bền vững và du lịch sinh thái và bảo tồn văn hoá dân gian.

2. Chuyển mạnh từ tư duy "chữa bệnh" sang "chăm sóc sức khoẻ toàn diện", trong đó phát huy lợi thế của y học cổ truyền và phù hợp với xu hướng y học hiện đại trong phòng bệnh, dưỡng sinh, nâng cao thể trạng, phục hồi chức năng, chăm sóc người cao tuổi, điều trị bệnh mạn tính, chăm sóc sức khoẻ tinh thần. Chính sách tài chính y tế cần có những đột phá để đưa y học cổ truyền thực sự đến với cộng đồng; chuẩn hoá các mô hình chăm sóc sức khoẻ không dùng thuốc như châm cứu, xoa bóp, bấm huyệt ngay tại xã, phường; khuyến khích và lan tỏa các biện pháp chăm sóc sức khoẻ hiệu quả mà không cần dùng thuốc3.

3. Đẩy mạnh phát triển khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và bảo hộ sở hữu trí tuệ để chuẩn hoá, hiện đại hoá y học cổ truyền Việt Nam. Khẩn trương số hoá kho tàng bài thuốc gia truyền, tri thức y học dân tộc; xây dựng và hoàn thiện Cơ sở dữ liệu quốc gia về y học cổ truyền; tăng cường nghiên cứu, thử nghiệm lâm sàng, chuẩn hoá bài thuốc, vị thuốc, phương pháp điều trị, kiểm soát chặt chẽ chất lượng dược liệu và thuốc cổ truyền. Hỗ trợ bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, phát triển thương hiệu quốc gia đối với các bài thuốc, sản phẩm có giá trị để đủ năng lực tham gia thị trường quốc tế. Tập trung xây dựng các chương trình khoa học, công nghệ trọng điểm quốc gia và củng cố một số trung tâm y học cổ truyền mạnh tầm quốc gia, khu vực, thực sự trở thành "đầu tàu" về nghiên cứu, đào tạo, chuyển giao công nghệ và quảng bá y học Việt Nam ra thế giới4.

4. Phát triển công nghiệp dược liệu trở thành ngành kinh tế chiến lược quốc gia; bảo tồn, khai thác hiệu quả đa dạng sinh học và nguồn dược liệu quý của Việt Nam, coi đây là lợi thế cạnh tranh quan trọng của đất nước. Phát triển đồng bộ chuỗi giá trị dược liệu từ giống, vùng trồng, tiêu chuẩn, truy xuất nguồn gốc đến chiết xuất, bào chế, sản xuất, xây dựng thương hiệu và xuất khẩu. Khẩn trương quy hoạch các vùng trồng dược liệu trọng điểm theo tiêu chuẩn GAP, đẩy mạnh chế biến sâu theo tiêu chuẩn GMP quốc tế5; kiểm soát chặt chẽ chất lượng, khắc phục tình trạng dược liệu giả, kém chất lượng và phụ thuộc nhập khẩu. Tập trung phát triển các dược liệu có giá trị cao, xây dựng thương hiệu quốc gia cho dược liệu và sản phẩm y học cổ truyền Việt Nam, đưa công nghiệp dược liệu trở thành ngành kinh tế có giá trị gia tăng cao và năng lực cạnh tranh quốc tế.

5. Tạo đột phá trong phát triển mô hình y học tích hợp Đông - Tây y theo hướng y học thực chứng. Đông y và Tây y không đối lập mà bổ trợ, hỗ trợ lẫn nhau nhằm mục tiêu cao nhất là nâng cao hiệu quả chăm sóc, bảo vệ sức khoẻ Nhân dân; khắc phục tư duy hình thức, máy móc; tập trung xây dựng các phác đồ điều trị tích hợp Đông - Tây y được chuẩn hoá trên cơ sở khoa học và thực tiễn lâm sàng, áp dụng thống nhất trong hệ thống khám, chữa bệnh. Đẩy mạnh nghiên cứu, kiểm chứng hiệu quả điều trị bằng các bằng chứng khoa học, tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế phù hợp với điều kiện Việt Nam; xây dựng đội ngũ thầy thuốc có khả năng kết hợp hài hòa y lý cổ truyền với thành tựu y học hiện đại.

6. Phát triển đồng bộ hệ sinh thái y dược cổ truyền, nguồn nhân lực chất lượng cao và giữ gìn y đức. Nhà nước giữ vai trò định hướng, hoàn thiện thể chế, kiểm soát chất lượng; đồng thời đẩy mạnh xã hội hoá, huy động các nguồn lực đầu tư phát triển y học cổ truyền. Khuyến khích doanh nghiệp, cơ sở y dược tư nhân tham gia nghiên cứu, chế biến sâu, phát triển hệ thống khám, chữa bệnh và chuỗi cung ứng dược liệu, thuốc cổ truyền chất lượng cao. Có cơ chế phát hiện, bảo tồn, phát huy các bài thuốc gia truyền, phương pháp chữa bệnh quý trong Nhân dân. Tăng cường quản lý nhà nước, kiểm soát chặt chẽ hoạt động hành nghề, chất lượng dược liệu, thuốc và quảng cáo; xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, trục lợi trên sức khoẻ Nhân dân. Đồng thời, nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực y học cổ truyền, xây dựng đội ngũ thầy thuốc vừa giỏi chuyên môn, am hiểu y học hiện đại, vừa giữ vững y đức, thực hiện đúng lời dạy của Bác Hồ: "Lương y phải như từ mẫu".

7. Đẩy mạnh xây dựng thương hiệu quốc gia về y học cổ truyền Việt Nam, gắn với kinh tế sức khoẻ, du lịch chữa bệnh, xuất khẩu sản phẩm và kết hợp sức mạnh mềm của văn hoá Việt Nam6.

8. Về kiến nghị, đề xuất của Đảng uỷ Bộ Y tế nêu trong báo cáo, cơ bản thuộc thẩm quyền giải quyết của Chính phủ, Quốc hội và các bộ, ngành, địa phương; giao Đảng uỷ Bộ Y tế chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan tham mưu trình Chính phủ, Quốc hội hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách về y học cổ truyền; xây dựng trình Chính phủ ban hành Chiến lược phát triển y học cổ truyền Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 (hoàn thành trong năm 2026); đồng thời rà soát, nghiên cứu, đề xuất sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới các văn bản chỉ đạo của Ban Bí thư về lĩnh vực y học cổ truyền.

Văn phòng Trung ương Đảng xin thông báo để các cơ quan có liên quan biết, thực hiện.