Quyết định 164/QĐ-TTg 2026 phê duyệt Đề án thí điểm xây dựng cửa khẩu thông minh Móng Cái - Đông Hưng

I. QUAN ĐIỂM

1. Phù hợp với định hướng của Đảng và Nhà nước về xây dựng hệ thống cửa khẩu biên giới trên đất liền hiện đại, thuận lợi hóa thông quan; phù hợp với các điều ước, thỏa thuận quốc tế có liên quan và các quy định của pháp luật, trên cơ sở bảo đảm chủ quyền, an ninh biên giới, bảo đảm sự ổn định, rõ ràng của đường biên giới, mốc quốc giới.

2. Tăng cường trao đổi chính sách và chia sẻ kinh nghiệm về phát triển thương mại điện tử qua biên giới, thúc đẩy hợp tác giữa các doanh nghiệp về logistics, nghiên cứu thúc đẩy hợp tác giữa các ngân hàng, tổ chức chuyển mạch quốc gia hai nước về thanh toán điện tử, nâng cao năng lực cho các doanh nghiệp để mở rộng các kênh thương mại, đầu tư mới thông qua thương mại điện tử, thúc đẩy xuất nhập khẩu nhiều hơn nữa các sản phẩm nông sản, thực phẩm chất lượng cao của cả hai nước...

3. Việc triển khai xây dựng cửa khẩu thông minh sẽ tạo được sự đột phá về lưu thông và thông quan hàng hóa, không tác động, gây ảnh hưởng mô hình thông quan hàng hóa truyền thống, với mô hình thông quan mới, áp dụng khoa học, công nghệ tiên tiến vào quá trình giao nhận hàng hóa nhằm nâng cao hiệu suất thông quan, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu, tiết giảm chi phí cho cộng đồng doanh nghiệp hai bên, chống thất thoát, lãng phí, tiêu cực; bảo đảm chủ quyền, an ninh biên giới, an ninh an toàn mạng, chủ quyền quốc gia trên không gian mạng, hợp tác đôi bên cùng có lợi.

II. MỤC TIÊU

1. Mục tiêu tổng quát

Xây dựng Khu kinh tế cửa khẩu Móng Cái nói riêng và tỉnh Quảng Ninh nói chung sớm trở thành một trong những trung tâm, đầu mối hoạt động xuất nhập khẩu, thương mại, dịch vụ, du lịch và kinh tế cửa khẩu trọng điểm của vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc; đồng thời, là cửa ngõ quan trọng trong thông thương hàng hóa của các nước ASEAN với thị trường Trung Quốc và các nước khác. Xây dựng cửa khẩu quốc tế Móng Cái trở thành một trong những “cửa khẩu kiểu mẫu, thông minh, cửa khẩu tiên tiến” dựa trên ứng dụng công nghệ cao, có hệ thống giao thông đường bộ hiện đại kết nối với cảng biển, sân bay.

2. Mục tiêu cụ thể

- Nâng cao năng lực và hiệu suất thông quan, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục hành chính, giảm thời gian chờ đợi của phương tiện, hàng hóa và hành khách, tiết kiệm chi phí cho người dân, doanh nghiệp; đẩy mạnh cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh thông thoáng, công khai, minh bạch, tạo lập môi trường cạnh tranh công bằng, bình đẳng; góp phần ổn định và nâng cao đời sống cho nhân dân biên giới; giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, chủ quyền biên giới quốc gia, bảo đảm an ninh mạng.

- Phấn đấu thời gian thông quan dự kiến rút ngắn còn khoảng 04 - 06 giờ, giảm khoảng 30 - 40% chi phí thông quan, chi phí bến bãi, vận chuyển và dịch vụ tại cửa khẩu hai bên; bảo đảm dòng chảy hàng hóa thông suốt, hạn chế đứt gãy chuỗi cung ứng khi xảy ra thiên tai, dịch bệnh. Đến năm 2030, nâng cao năng lực thông quan tại cửa khẩu quốc tế Móng Cái lên khoảng 3 lần so với thời điểm hiện tại.

III. NỘI DUNG ĐỀ ÁN

1. Đối tượng của Đề án: Thí điểm xây dựng cửa khẩu thông minh tại cặp cửa khẩu quốc tế Móng Cái (Việt Nam) - Đông Hưng (Trung Quốc).

2. Phạm vi của Đề án: Xây dựng mô hình cửa khẩu Móng Cái (Việt Nam) - Đông Hưng (Trung Quốc) trên cơ sở ứng dụng khoa học, công nghệ hiện đại cho luồng kiểm soát người xuất nhập cảnh tại khu vực cầu Bắc Luân I và luồng kiểm soát phương tiện vận tải, hàng hóa xuất nhập khẩu tại khu vực cầu Bắc Luân II, tạo điều kiện thuận lợi cho việc lưu thông qua lại cửa khẩu biên giới, đồng thời tạo công cụ quản lý hiện đại phục vụ công tác kiểm tra, kiểm soát của các cơ quan chức năng tại cửa khẩu. Mô hình cửa khẩu thông minh thực hiện trong một phạm vi tách biệt, khép kín, áp dụng đối với một số chủng loại mặt hàng cụ thể trong thời gian thí điểm, bên cạnh đó phương thức giao nhận hàng hóa truyền thống vẫn được duy trì hoạt động đồng thời.

3. Các mặt hàng lựa chọn thực hiện thông quan theo mô hình cửa khẩu thông minh: Hàng nông sản (rau, quả), thủy sản đông lạnh, hàng điện tử, linh kiện điện tử của Việt Nam và mặt hàng điện tử, linh kiện điện tử xuất khẩu của Trung Quốc và một số mặt hàng khác để đảm bảo mục tiêu, hiệu quả của Đề án.

4. Lộ trình triển khai thực hiện:

a) Giai đoạn 1: Năm 2026

- Tại khu vực cầu Bắc Luân I: Triển khai tại luồng kiểm soát người xuất nhập cảnh trên cơ sở hạ tầng hiện có, đối tượng phục vụ là cư dân biên giới và hành khách, dự kiến hoàn thành trong quý I năm 2026.

- Tại khu vực cầu Bắc Luân II: Xây dựng cơ sở hạ tầng công trình cửa khẩu thông minh, xây dựng luồng chuyên dụng và lắp đặt trang thiết bị để xe tự hành không người lái IGV hoạt động (mục tiêu hoạt động 24/7), xây dựng Trung tâm điều hành thông minh (IOC).

b) Giai đoạn 2: Giai đoạn 2027 - 2030

- Tại khu vực cầu Bắc Luân I: Mở rộng phạm vi ranh giới cửa khẩu để đầu tư mở rộng không gian, diện tích dành cho xuất nhập cảnh, tăng số luồng kiểm soát tự động.

- Tại khu vực cầu Bắc Luân II: Triển khai mô hình cửa khẩu thông minh, tăng số làn chuyên dụng và nâng cấp năng lực thông quan xuất nhập khẩu theo mô hình xe tự hành IGV hoặc xây dựng mô hình vận chuyển hàng hóa mono-rail (sky-rail) tùy tình hình lưu lượng hàng hóa trên thực tế. Phối hợp với bên Bạn nghiên cứu xây dựng công trình qua biên giới phục vụ hoạt động cửa khẩu thông minh; tiếp tục mở rộng, đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng công trình cửa khẩu thông minh (Công viên logistics Bắc Luân II, Trung tâm thương mại điện tử, hàng xuất nhập khẩu, kho hậu cần...).

5. Thời gian thí điểm: Đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2030.

IV. NHIỆM VỤ, GIẢI PHÁP CHỦ YẾU

1. Xây dựng các quy định, văn bản hướng dẫn về việc triển khai xây dựng và vận hành thí điểm cửa khẩu thông minh

Thống nhất với phía Trung Quốc về quy trình thủ tục xuất nhập cảnh, xuất nhập khẩu hàng hóa của các lực lượng tại cửa khẩu, quy định về quản lý và chia sẻ dữ liệu xuất nhập cảnh, xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và Trung Quốc. Xây dựng quy định về quyền hạn, vai trò và trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức trong việc tham gia vào quy trình xuất nhập cảnh, xuất nhập khẩu và tổ chức triển khai thực hiện.

Cơ quan Chủ trì: Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh

Cơ quan phối hợp: Bộ Ngoại giao, Bộ Tài chính, Bộ Công Thương, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Y tế và các bộ, ngành liên quan thực hiện.

Thời gian thực hiện: Hoàn thành trong quý II năm 2026.

2. Phát triển lực lượng lao động số

Phát triển nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn, kỹ năng công nghệ, khả năng tiếp cận phần mềm quản lý và năng lực giao tiếp quốc tế nhằm mục tiêu không chỉ đảm bảo năng lực vận hành hiệu quả hệ thống cửa khẩu thông minh mà còn tạo nền tảng cho sự chuyển đổi tư duy, nâng cao chất lượng phục vụ, tăng cường hiệu quả kiểm soát biên giới và hội nhập quốc tế sâu rộng trong tương lai.

Tăng cường hội nhập và hợp tác quốc tế để thúc đẩy việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, trao đổi chuyên gia, nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ trong xây dựng cửa khẩu thông minh. Tăng cường đào tạo ở nước ngoài cho các lĩnh vực, chuyên ngành mà Việt Nam chưa có điều kiện đào tạo để phát triển đội ngũ cán bộ, công chức chuyên sâu, chất lượng cao về hạ tầng dữ liệu tự động, thông minh, logistics, phân tích dữ liệu lớn trong thu nhận, cập nhật, xử lý và cung cấp thông tin, dữ liệu...

Cơ quan chủ trì: Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh.

Cơ quan phối hợp: Bộ, ngành trung ương.

Thời gian thực hiện: Bắt đầu từ quý I năm 2026.

3. Tiếp tục phát triển đa dạng các loại hình xuất nhập khẩu hàng hóa

Chủ động phát huy cơ hội các Hiệp định thương mại tự do đã được ký kết để giữ ổn định các hàng hóa truyền thống, mở rộng thêm các hàng hóa mới, thúc đẩy kinh doanh chính ngạch.

Cơ quan chủ trì: Bộ Công Thương.

Cơ quan phối hợp: Bộ, ngành, Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh.

Thời gian thực hiện: Bắt đầu từ quý I năm 2026.

4. Hoàn thiện đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng

Quy hoạch hệ thống các công trình và xây dựng phát triển cơ sở hạ tầng khu vực cửa khẩu đảm bảo đồng bộ theo lộ trình, mục tiêu của đề án; các hạng mục đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng phải xác định được những nội dung như: Thời gian sử dụng, công năng sử dụng và phải dự tính được phát sinh trong quá trình phát triển, đồng thời có phương hướng duy tu, sửa chữa, bảo trì các hạng mục hạ tầng. Mua sắm các thiết bị cần thiết để triển khai xây dựng cửa khẩu thông minh.

Cơ quan chủ trì: Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh.

Cơ quan phối hợp: Bộ, ngành trung ương.

Thời gian thực hiện: Bắt đầu từ quý I năm 2026

5. Tăng cường công tác đối ngoại với phía Trung Quốc

Trao đổi, thống nhất với Chính quyền Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, Trung Quốc về việc xây dựng, ký kết cơ chế gặp gỡ định kỳ, đột xuất để trao đổi về việc xây dựng mô hình cửa khẩu thông minh của hai bên, phối hợp giải quyết các khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình tổ chức thực hiện.

Cơ quan chủ trì: Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh.

Cơ quan phối hợp: Bộ, ngành trung ương.

Thời gian thực hiện: Bắt đầu từ quý I năm 2026.

6. Công tác tuyên truyền, phổ biến đến các doanh nghiệp xuất, nhập khẩu

Tăng cường công tác truyền thông, thông tin tuyên truyền đến các doanh nghiệp xuất nhập khẩu của Việt Nam và Trung Quốc về chủ trương xây dựng và triển khai thực hiện thí điểm mô hình cửa khẩu thông minh tại cặp cửa khẩu Móng Cái (Việt Nam) - Đông Hưng (Trung Quốc) và những lợi ích thiết thực của mô hình này đối với hoạt động kinh doanh xuất, nhập khẩu của các doanh nghiệp.

Xây dựng sổ tay hướng dẫn thực hiện thủ tục, quy trình thông quan theo mô hình cửa khẩu thông minh để cung cấp cho các doanh nghiệp, chủ hàng. Đồng thời đăng tải nội dung này trên các trang thông tin điện tử của tỉnh Quảng Ninh cũng như niêm yết công khai tại các khu vực cửa khẩu quốc tế.

Cơ quan chủ trì: Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh.

Cơ quan phối hợp: Bộ, ngành trung ương.

Thời gian thực hiện: Bắt đầu từ quý I năm 2026.

V. KINH PHÍ THỰC HIỆN ĐỀ ÁN

Kinh phí thực hiện Đề án: Ngân sách tỉnh Quảng Ninh và nguồn kinh phí xã hội hóa, nguồn vốn hợp pháp khác theo quy định.

VI. TỔ CHỨC THỰC HIỆN

1. Bộ Ngoại giao chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành trung ương liên quan triển khai thực hiện trình tự, thủ tục đối ngoại theo quy định tại các điều ước, thỏa thuận quốc tế về biên giới trên đất liền Việt Nam - Trung Quốc; hướng dẫn, hỗ trợ tỉnh Quảng Ninh thực hiện các trình tự, thủ tục xây dựng công trình cắt qua đường biên giới theo quy định.

2. Bộ Quốc phòng chủ trì thống nhất với Trung Quốc về quy chế, thủ tục xuất nhập cảnh, việc chia sẻ dữ liệu liên quan; chủ trì công tác kiểm soát xuất nhập cảnh đối với người, phương tiện; chủ trì đảm bảo an ninh trật tự khu vực biên giới, cửa khẩu và hướng dẫn Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh thực hiện triển khai xây dựng công trình khu vực cửa khẩu biên giới đất liền theo quy định.

3. Bộ Công Thương

a) Chủ động phát huy cơ hội có được từ các Hiệp định thương mại tự do đã ký kết và thực thi để giữ ổn định các hàng hóa truyền thống, mở rộng thêm các hàng hóa mới, thúc đẩy kinh doanh chính ngạch.

b) Phối hợp với các bộ, ngành liên quan nghiên cứu, xây dựng chính sách phù hợp nhằm thúc đẩy phát triển logistics tại các cửa khẩu biên giới, tạo thuận lợi cho hoạt động lưu thông, giao nhận và xuất nhập khẩu hàng hóa với các nước có chung đường biên giới đất liền.

4. Bộ Tài chính

a) Ban hành Thông tư hướng dẫn chung quy định thủ tục, kiểm tra, giám sát và kiểm soát hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua các cặp cửa khẩu thí điểm mô hình cửa khẩu thông minh được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

b) Thống nhất với phía Hải quan Trung Quốc xây dựng thỏa thuận về việc hợp tác, vận hành, trao đổi dữ liệu thông tin tờ khai hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu, phương tiện vận tải qua lại giữa hai bên qua các cặp cửa khẩu giữa tỉnh Quảng Tây và các tỉnh có chung biên giới.

c) Nâng cấp Cổng thông tin một cửa quốc gia để thực hiện việc tiếp nhận, chia sẻ thông tin và cập nhật kết quả giải quyết thủ tục hành chính của các cơ quan quản lý chuyên ngành và liên thông cơ sở dữ liệu quản lý chuyên ngành của các cơ quan quản lý nhà nước tại khu vực cửa khẩu biên giới đất liền; phối hợp với Bộ Công an trong việc: (i) Thẩm định an ninh mạng, an toàn thông tin trong quá trình thiết kế, xây dựng phương án đảm bảo an ninh mạng cho hệ thống thông tin phục vụ triển khai Đề án; (ii) Giám sát bảo đảm an ninh mạng trong quá trình kết nối liên thông dữ liệu với Hải quan Trung Quốc; chia sẻ thông tin, dữ liệu liên quan hoạt động xuất nhập khẩu qua cửa khẩu phục vụ công tác bảo đảm an ninh quốc gia.

5. Bộ Công an chủ trì phối hợp với Bộ Tài chính trong việc: (i) Thẩm định an ninh mạng, an toàn thông tin trong quá trình thiết kế, xây dựng phương án đảm bảo an ninh mạng cho hệ thống thông tin phục vụ triển khai Đề án; (ii) Giám sát đảm bảo an ninh mạng trong quá trình kết nối liên thông dữ liệu với Hải quan Trung Quốc; chia sẻ thông tin, dữ liệu liên quan hoạt động xuất nhập khẩu qua cửa khẩu phục vụ công tác đảm bảo an ninh quốc gia. Chủ trì xây dựng quy định về kết nối trao đổi dữ liệu trực tiếp; xây dựng quy định tạm thời về đăng ký tạm thời phương tiện vận chuyển không người lái (IGV); phối hợp với các bộ, ngành, địa phương nghiên cứu giải pháp, kỹ thuật đảm bảo an ninh an toàn hệ thống.

6. Bộ Khoa học và Công nghệ hướng dẫn các nội dung liên quan đến băng tần điều khiển phương tiện vận chuyển không người lái (IGV); cho ý kiến về công nghệ trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư.

7. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đẩy nhanh việc đàm phán, ký kết Nghị định thư xuất khẩu các mặt hàng nông sản chính ngạch vào thị trường Trung Quốc. Phối hợp với các bộ ngành, địa phương, hiệp hội ngành hàng đẩy mạnh việc đăng ký mã số vùng trồng, cơ sở bao gói gắn với truy xuất nguồn gốc, bao bì nhãn mác hàng nông sản xuất khẩu. Là đầu mối, phối hợp với Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh xây dựng quy trình kiểm tra an toàn thực phẩm đối với thực phẩm nhập khẩu tại cửa khẩu thông minh, đồng thời kết nối dữ liệu với hệ thống kiểm dịch động, thực vật điện tử quốc gia (e-Phyto, e-Vet).

8. Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh có trách nhiệm triển khai thực hiện Đề án theo đúng quy định; duy trì cơ chế hội đàm với phía Trung Quốc về việc thí điểm xây dựng cửa khẩu thông minh của hai bên, phối hợp giải quyết các khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình tổ chức thực hiện. Phối hợp với các bộ, ngành trung ương tiến hành khảo sát và đàm phán về thời điểm mở rộng thêm làn xe của đường chuyên dụng vận chuyển hàng hóa bảo đảm đồng bộ về cơ sở hạ tầng và quy hoạch của phía Trung Quốc; có trách nhiệm huy động nguồn lực xã hội hóa và yêu cầu các doanh nghiệp phối hợp chặt chẽ với các cơ quan quản lý nhà nước xây dựng cửa khẩu thông minh đảm bảo đồng bộ, đáp ứng mục tiêu đề ra.

Các bộ, ngành trung ương theo chức năng, nhiệm vụ được giao chủ động phối hợp với Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh giải quyết các khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai thực hiện Đề án.