Quyết định 118/QĐ-TTg 2026 phê duyệt Đề án tăng cường năng lực giám định pháp y và chữa bệnh tâm thần
Phê duyệt Đề án “Tăng cường năng lực hệ thống giám định pháp y,
pháp y tâm thần và bắt buộc chữa bệnh tâm thần giai đoạn 2026-2030”
__________
THỦ TƯỚNG CHÍNH PHỦ
Căn cứ Bộ luật Hình sự ngày 27 tháng 11 năm 2015; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự ngày 20 tháng 6 năm 2017; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự ngày 25 tháng 6 năm 2025;
Căn cứ Bộ luật Tố tụng hình sự ngày 27 tháng 11 năm 2015; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Tố tụng hình sự ngày 12 tháng 11 năm 2021; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Tố tụng hình sự ngày 27 tháng 6 năm 2025;
Căn cứ Luật Khám bệnh, chữa bệnh ngày 09 tháng 01 năm 2023;
Căn cứ Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú ngày 10 tháng 12 năm 2025;
Căn cứ Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 09 tháng 9 năm 2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân; Nghị quyết số 282/NQ-CP ngày 15 tháng 9 năm 2025 của Chính phủ về Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân;
Căn cứ Nghị quyết số 261/2025/QH15 ngày 11 tháng 12 năm 2025 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá cho công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân;
Căn cứ Nghị định số 111/2017/NĐ-CP ngày 05 tháng 10 năm 2017 của Chính phủ quy định về tổ chức đào tạo thực hành trong đào tạo khối ngành sức khỏe;
Căn cứ Nghị định số 238/2025/NĐ-CP ngày 03 tháng 9 năm 2025 của Chính phủ quy định về chính sách học phí, miễn, giảm, hỗ trợ học phí, hỗ trợ chi phí học tập và giá dịch vụ trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo;
Căn cứ Chỉ thị số 54-CT/TW ngày 30 tháng 11 năm 2025 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giám định tư pháp và định giá tài sản;
Theo đề nghị của Bộ trưởng Bộ Y tế tại Tờ trình số 2014/TTr-BYT ngày 31 tháng 12 năm 2025; Tờ trình số 1745/TTr-BYT ngày 01 tháng 12 năm 2025; Tờ trình số 1452/TTr-BYT ngày 14 tháng 10 năm 2025; Tờ trình số 785/TTr-BYT ngày 09 tháng 6 năm 2025; Tờ trình số 371/TTr-BYT ngày 31 tháng 3 năm 2025 và Tờ trình số 1304/TTr-BYT ngày 14 tháng 10 năm 2024,
Điều 1. Phê duyệt Đề án “Tăng cường năng lực hệ thống giám định pháp y, pháp y tâm thần và bắt buộc chữa bệnh tâm thần giai đoạn 2026-2030”, với các nội dung như sau:
I. QUAN ĐIỂM
Nhà nước đóng vai trò chủ đạo trong lĩnh vực pháp y, pháp y tâm thần và bắt buộc chữa bệnh tâm thần; có cơ chế, chính sách ưu tiên để bảo đảm cơ sở vật chất, nhân lực, điều kiện hoạt động của hệ thống giám định pháp y, pháp y tâm thần và bắt buộc chữa bệnh tâm thần; đảm bảo an ninh, an toàn, khả thi, phù hợp với thực tiễn theo đúng chủ trương, đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước về giám định pháp y, pháp y tâm thần và bắt buộc chữa bệnh tâm thần.
II. ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, THỜI GIAN THỰC HIỆN
1. Đối tượng áp dụng
- Các tổ chức giám định tư pháp công lập về pháp y; các đơn vị thực hiện giám định pháp y thuộc ngành: Y tế, Công an, Quân đội; các tổ chức giám định tư pháp công lập về pháp y tâm thần; các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có triển khai thực hiện điều trị tư pháp bắt buộc chữa bệnh tâm thần;
- Các bộ, cơ quan liên quan và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.
2. Phạm vi thực hiện: Trên toàn quốc.
3. Thời gian thực hiện: Giai đoạn 2026 - 2030.
III. MỤC TIÊU
Tăng cường năng lực, hiệu quả hệ thống giám định pháp y, pháp y tâm thần và bắt buộc chữa bệnh tâm thần để đáp ứng nhu cầu giám định trong lĩnh vực pháp y, pháp y tâm thần và nhu cầu quản lý, điều trị người chấp hành biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh tâm thần, bảo đảm công bằng, khách quan, khoa học, góp phần đảm bảo an ninh, an toàn xã hội, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội.
2. Mục tiêu cụ thể và các chỉ tiêu cơ bản đến năm 2030
2.1. Hoàn thiện mô hình tổ chức hệ thống pháp y, pháp y tâm thần, bắt buộc chữa bệnh tâm thần theo hướng tinh, gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, phù hợp với hệ thống tổ chức cơ quan nhà nước hiện nay và đáp ứng tốt yêu cầu nhiệm vụ.
2.2. Bảo đảm điều kiện cơ sở vật chất, nhân lực trong lĩnh vực pháp y, pháp y tâm thần, bắt buộc chữa bệnh tâm thần:
- 100% các tổ chức pháp y, pháp y tâm thần có trụ sở làm việc độc lập, đáp ứng yêu cầu thực hiện nhiệm vụ được giao;
- 90% tổ chức pháp y, pháp y tâm thần, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có triển khai thực hiện điều trị tư pháp bắt buộc chữa bệnh tâm thần được đầu tư đủ thiết bị, phương tiện đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ; tổ chức pháp y, pháp y tâm thần, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có triển khai thực hiện điều trị tư pháp bắt buộc chữa bệnh tâm thần được cơ quan công an hỗ trợ bảo đảm an ninh, an toàn khi thực hiện nhiệm vụ trong trường hợp cần thiết;
- 85% tổ chức pháp y có ít nhất 07 giám định viên trở lên; đến năm 2030, toàn quốc có ít nhất 100 giám định viên pháp y tâm thần;
- 100% cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có triển khai thực hiện điều trị tư pháp bắt buộc chữa bệnh tâm thần bố trí bộ phận, nhân lực riêng cho việc tiếp nhận, quản lý và điều trị bắt buộc chữa bệnh tâm thần.
2.3. Tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực pháp y, pháp y tâm thần, bắt buộc chữa bệnh tâm thần:
- 100% tổ chức pháp y, pháp y tâm thần, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có triển khai thực hiện điều trị tư pháp bắt buộc chữa bệnh tâm thần ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong công tác pháp y, pháp y tâm thần và bắt buộc chữa bệnh tâm thần.
- Xây dựng cơ sở dữ liệu về công tác pháp y, pháp y tâm thần và bắt buộc chữa bệnh tâm thần; chia sẻ, kết nối giữa các cơ quan, đơn vị và đồng bộ với cơ sở dữ liệu dân cư và các cơ sở dữ liệu khác theo yêu cầu, bảo đảm thống nhất, khai thác, sử dụng hiệu quả, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.
IV. NHIỆM VỤ, GIẢI PHÁP
1. Hoàn thiện thể chế, quy định pháp luật, mô hình tổ chức pháp y, pháp y tâm thần, bắt buộc chữa bệnh tâm thần theo hướng tinh, gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, phù hợp với hệ thống tổ chức cơ quan nhà nước
- Khẩn trương nghiên cứu xây dựng, trình cấp có thẩm quyền ban hành các văn bản pháp luật quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành Luật Giám định tư pháp năm 2025, Luật Thi hành án hình sự năm 2025 và các quy định pháp luật liên quan trong lĩnh vực pháp y, pháp y tâm thần, bắt buộc chữa bệnh tâm thần, bảo đảm có hiệu lực thi hành đồng thời với các luật.
- Hoàn thiện mô hình tổ chức, trình cấp có thẩm quyền ban hành văn bản hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức của tổ chức pháp y, pháp y tâm thần, bắt buộc chữa bệnh tâm thần, bảo đảm phù hợp với các quy định pháp luật liên quan và yêu cầu thực tiễn.
2. Bảo đảm điều kiện cơ sở vật chất, nhân lực cho công tác pháp y, pháp y tâm thần, bắt buộc chữa bệnh tâm thần
- Ưu tiên dành trụ sở cơ quan nhà nước dôi dư sau sắp xếp tổ chức; bố trí quỹ đất, đầu tư hạ tầng cơ sở làm việc (trường hợp không bố trí được trụ sở) đối với các tổ chức pháp y, pháp y tâm thần, bắt buộc chữa bệnh tâm thần chưa có trụ sở làm việc để cải thiện môi trường làm việc, đảm bảo an ninh, an toàn cho cán bộ y tế.
- Ưu tiên bố trí ngân sách nhà nước cho đầu tư cơ sở vật chất, nâng cấp thiết bị, phương tiện kỹ thuật hiện đại, đồng bộ phục vụ giám định pháp y, pháp y tâm thần, quản lý và điều trị bắt buộc chữa bệnh tâm thần đáp ứng yêu cầu chuyên môn, đảm bảo an ninh, an toàn cho cán bộ y tế và các đối tượng liên quan trong các tổ chức pháp y, pháp y tâm thần và cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có triển khai thực hiện điều trị tư pháp bắt buộc chữa bệnh tâm thần.
- Ưu tiên bố trí nguồn lực đầu tư xây mới hoặc nâng cấp trụ sở làm việc của các tổ chức pháp y, pháp y tâm thần, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có triển khai thực hiện điều trị tư pháp bắt buộc chữa bệnh tâm thần, bảo đảm mục tiêu tất cả các tổ chức pháp y, pháp y tâm thần, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có triển khai thực hiện điều trị tư pháp bắt buộc chữa bệnh tâm đáp ứng yêu cầu thực hiện nhiệm vụ được giao.
- Tập trung, chủ động thực hiện kịp thời, linh hoạt, hiệu quả các cơ chế, chính sách đãi ngộ, thu hút nhân lực y tế cho tất cả các đối tượng theo quy định trong lĩnh vực pháp y, pháp y tâm thần, bắt buộc chữa bệnh tâm thần với lộ trình phù hợp theo thực tế triển khai và khả năng ngân sách nhà nước đồng bộ với các cơ chế, chính sách và quy định pháp luật liên quan, trong đó có Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 09 tháng 9 năm 2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân; Nghị quyết số 282/NQ-CP ngày 15 tháng 9 năm 2025 của Chính phủ ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân; Nghị quyết số 261/2025/QH15 của Quốc hội ngày 11 tháng 12 năm 2025 về một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá cho công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân; Nghị định số 238/2025/NĐ-CP ngày 03 tháng 9 năm 2025 quy định về chính sách học phí, miễn, giảm, hỗ trợ học phí, hỗ trợ chi phí học tập và giá dịch vụ trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo; Nghị định số 111/2017/NĐ-CP ngày 05 tháng 10 năm 2017 của Chính phủ quy định về tổ chức đào tạo thực hành trong đào tạo khối ngành sức khỏe; Chỉ thị số 54-CT/TW ngày 30 tháng 11 năm 2025 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giám định tư pháp và định giá tài sản.
- Nghiên cứu, xây dựng, trình cấp có thẩm quyền và tổ chức triển khai thực hiện các cơ chế, chính sách ưu đãi đặc thù đối với người theo học, tham gia đào tạo, giảng dạy, cán bộ thường xuyên và trực tiếp làm chuyên môn lĩnh vực tâm thần, pháp y, pháp y tâm thần, bắt buộc chữa bệnh tâm thần.
3. Tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, đẩy mạnh chuyển đổi số
- Ưu tiên đầu tư, tăng cường triển khai ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong lĩnh vực pháp y, pháp y tâm thần, bắt buộc chữa bệnh tâm thần, đáp ứng yêu cầu thực hiện nhiệm vụ của từng lĩnh vực.
- Xây dựng cơ sở dữ liệu về công tác pháp y, pháp y tâm thần và bắt buộc chữa bệnh tâm thần. Kết nối, chia sẻ, cập nhật dữ liệu giữa các bộ, ngành liên quan làm cơ sở tham khảo, thông tin và đối chiếu giữa các cơ quan chức năng.
4. Đẩy mạnh công tác truyền thông
- Đẩy mạnh công tác quán triệt, tuyên truyền, phổ biến chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của nhà nước nhằm nâng cao nhận thức của các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền và toàn xã hội về công tác giám định pháp y, pháp y tâm thần, bắt buộc chữa bệnh tâm thần, xác định là nhiệm vụ chính trị quan trọng, gắn với kiểm soát quyền lực trong thực thi công vụ, bảo vệ công lý, kỷ cương, trật tự xã hội, góp phần xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa trong giai đoạn mới.
- Tổ chức các hội nghị, hội thảo, các diễn đàn, mạng lưới để cập nhật kiến thức chuyên môn nghiệp vụ, các quy định pháp luật liên quan và các thông tin về cơ chế, chính sách trong lĩnh vực pháp y, pháp y tâm thần, bắt buộc chữa bệnh tâm thần cho tất cả các đối tượng liên quan theo quy định.
5. Nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, chú trọng công tác kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm
- Tăng cường nhận thức, nâng cao trách nhiệm, phát huy vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền và cá nhân có liên quan, nhất là trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, tổ chức trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo công tác giám định pháp y, pháp y tâm thần, bắt buộc chữa bệnh tâm thần; kiên quyết chấn chỉnh, khắc phục và tăng cường phòng, chống các hành vi tiêu cực, vi phạm pháp luật trong lĩnh vực pháp y, pháp y tâm thần, bắt buộc chữa bệnh tâm thần.
- Tăng cường kiểm tra, giám sát công tác giám định pháp y, pháp y tâm thần, bắt buộc chữa bệnh tâm thần, xác định là nhiệm vụ trọng tâm và thường xuyên của cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền từ Trung ương tới địa phương, gắn với trách nhiệm của người đứng đầu. Kịp thời phát hiện, xử lý những tồn tại, hạn chế, khó khăn, vướng mắc nhằm nâng cao hiệu quả công tác giám định pháp y, pháp y tâm thần, bắt buộc chữa bệnh tâm thần; thường xuyên theo dõi, đôn đốc thực hiện kết luận kiểm tra, giám sát đối với giám định pháp y, pháp y tâm thần, bắt buộc chữa bệnh tâm thần.
- Có cơ chế, xử lý nghiêm minh hành vi chậm trễ, đùn đẩy, thiếu trách nhiệm, không khách quan trong giám định.
- Xây dựng kế hoạch, tổ chức triển khai thực hiện hiệu quả Đề án; triển khai ứng dụng công nghệ thông tin trong chỉ đạo, quản lý, kiểm tra, giám sát, đánh giá việc thực hiện Đề án và tổ chức sơ kết, tổng kết đánh giá việc triển khai Đề án.
6. Thúc đẩy hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp y, pháp y tâm thần, bắt buộc chữa bệnh tâm thần
- Tích cực, chủ động tham gia các hội nghị, hội thảo, diễn đàn, mạng lưới trong khu vực và thế giới để cập nhật, chia sẻ thông tin, kiến thức, kinh nghiệm về giám định pháp y, pháp y tâm thần và bắt buộc chữa bệnh tâm thần.
- Nghiên cứu, đề xuất xây dựng các cơ chế, chính sách, các hình thức hợp tác với các cá nhân, tổ chức quốc tế để thu hút, huy động nguồn lực nhằm nâng cao chất lượng, năng lực hệ thống giám định pháp y, pháp y tâm thần và bắt buộc chữa bệnh tâm thần của Việt Nam. Thúc đẩy, triển khai hiệu quả các thỏa thuận hợp tác giữa Việt Nam và các cá nhân, tổ chức quốc tế trong lĩnh vực pháp y, pháp y tâm thần và bắt buộc chữa bệnh tâm thần.
V. KINH PHÍ THỰC HIỆN
Kinh phí thực hiện Đề án do ngân sách nhà nước bảo đảm theo phân cấp ngân sách hiện hành và các nguồn kinh phí hợp pháp khác, cụ thể:
1. Kinh phí thực hiện được bố trí trong dự toán chi ngân sách nhà nước hằng năm của các bộ, cơ quan, địa phương theo phân cấp hiện hành và khả năng cân đối hằng năm, bảo đảm đúng quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước. Các bộ, ngành, địa phương căn cứ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền chủ động cân đối, bố trí kinh phí để thực hiện các nhiệm vụ được giao tại Đề án theo đúng quy định của pháp luật.
2. Tăng cường lồng ghép với các đề án, chương trình, kế hoạch liên quan đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt theo đúng quy định của pháp luật.
3. Huy động nguồn lực tài trợ từ các cá nhân, tổ chức trong và ngoài nước và các nguồn vốn hợp pháp khác (nếu có) để thực hiện các nhiệm vụ trong Đề án theo đúng quy định của pháp luật.
VI. TỔ CHỨC THỰC HIỆN
1. Trên cơ sở Đề án được phê duyệt, các bộ, cơ quan liên quan, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương theo chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch triển khai Đề án theo tinh thần 06 rõ: “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả”.
2. Các bộ, cơ quan: Y tế, Quốc phòng, Công an và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan tập trung triển khai thực hiện các nhiệm vụ được giao trong Đề án tại Phụ lục kèm theo, bảo đảm chất lượng, thời hạn theo quy định; căn cứ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền chủ động cân đối, bố trí kinh phí, nguồn lực và tổ chức triển khai thực hiện các nhiệm vụ được giao theo thẩm quyền; báo cáo cấp có thẩm quyền đối với những vấn đề vượt thẩm quyền; tăng cường kiểm tra, đôn đốc việc tổ chức triển khai thực hiện Đề án, định kỳ hằng năm báo cáo kết quả thực hiện về Bộ Y tế trước ngày 01 tháng 12 để tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ.
Đề nghị Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao phối hợp với Bộ Y tế, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và các bộ, cơ quan liên quan tổ chức triển khai thực hiện các nhiệm vụ được giao trong Đề án tại Phụ lục kèm theo, bảo đảm chất lượng, thời hạn theo quy định.
3. Bộ Y tế chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương theo dõi, đôn đốc việc triển khai thực hiện Đề án, kịp thời báo cáo và kiến nghị Thủ tướng Chính phủ các biện pháp cần thiết để bảo đảm thực hiện đồng bộ, hiệu quả Đề án trên cơ sở bám sát các chủ trương, chính sách và tinh thần chỉ đạo của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ. Định kỳ hằng năm, tổng hợp kết quả triển khai thực hiện, báo cáo Thủ tướng Chính phủ.
4. Bộ Tài chính chủ trì, tổng hợp nhu cầu kinh phí thực hiện Đề án, trình các cấp có thẩm quyền quyết định theo quy định của pháp luật về ngân sách, phù hợp khả năng cân đối ngân sách nhà nước hằng năm.
5. Trong quá trình tổ chức thực hiện, trường hợp cần sửa đổi, bổ sung những nội dung cụ thể thuộc Đề án, các bộ, ngành, địa phương chủ động đề xuất và gửi Bộ Y tế để tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định.
Bộ Y tế chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, điạ phương tổ chức rà soát, tổng kết, đánh giá việc triển khai thực hiện Đề án; trên cơ sở kết quả tổng kết, đánh giá, tổ chức nghiên cứu, đề xuất các nhiệm vụ, giải pháp để tiếp tục tăng cường năng lực hệ thống giám định pháp y, pháp y tâm thần và bắt buộc chữa bệnh tâm thần trong giai đoạn tiếp theo.
Điều 2. Quyết định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký, ban hành.
Điều 3. Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, các cơ quan, đơn vị có liên quan chịu trách nhiệm thi hành Quyết đị
nh này./.
KT. THỦ TƯỚNG PHÓ THỦ TƯỚNG Lê Thành Long |