Nghị quyết 07/2008/NQ-HĐND Về giải pháp đẩy mạnh công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn thành phố Hải Phòng đến năm 2010, định hướng đến năm 2020

Sau khi xem xét Tờ trình số 23/TTr-UBND ngày 27/6/2008 và Đề án số 3535/ĐA-UBND ngày 27/6/2008 của Uỷ ban nhân dân thành phố về giải pháp đẩy mạnh công tác giải phóng mặt bằng để thu hút đầu tư xây dựng và phát triển thành phố thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đến năm 2010, định hướng đến năm 2020; Báo cáo thẩm tra của Ban Kinh tế và Ngân sách Hội đồng nhân dân thành phố; ý kiến thảo luận của đại biểu Hội đồng nhân dân thành phố,

1. Mục tiêu tổng quát

Công tác giải phóng mặt bằng phải đảm bảo cung cấp đủ quỹ đất đúng pháp luật, kịp về tiến độ, đáp ứng yêu cầu đầu tư phát triển, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu đầu tư, cơ cấu lao động hợp lý, nâng cao hiệu quả và sử dụng tiết kiệm quỹ đất; tạo điều kiện tái định cư, việc làm theo quy định của pháp luật, đảm bảo cuộc sống của các hộ dân có đất bị thu hồi; giữ vững ổn định chính trị và trật tự an toàn xã hội, góp phần thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế của thành phố.

Đến năm 2010, tạo sự chuyển biến cơ bản công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng trở thành yếu tố quan trọng thúc đẩy quá trình đầu tư, tạo nền tảng vững chắc để thực hiện thắng lợi mục tiêu xây dựng và phát triển thành phố Hải Phòng cơ bản trở thành thành phố công nghiệp, văn minh, hiện đại trước năm 2020 từ 3 đến 5 năm.

2. Mục tiêu cụ thể

Đảm bảo bàn giao đủ mặt bằng sạch, kịp tiến độ triển khai các dự án đầu tư, đặc biệt là các công trình xây dựng kết cấu hạ tầng kỹ thuật trọng điểm, dự án xây dựng các khu công nghiệp, khu đô thị, du lịch lớn trên địa bàn thành phố.

Xây dựng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật thuộc thẩm quyền của thành phố về chính sách, cơ chế bồi thường, hỗ trợ, tái định cư sát với thực tiễn, đi vào đời sống, được nhân dân ủng hộ, chấp hành; đặc biệt là chính sách về giá bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải quyết việc làm cho người lao động bị thu hồi đất; quan tâm đầy đủ hơn nhu cầu chuyển đổi việc làm, tái định cư của người có đất bị thu hồi, phải di chuyển chỗ ở, thay đổi việc làm.

Củng cố và tăng cường tổ chức làm công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giải phóng mặt bằng trên địa bàn thành phố tinh, gọn, chuyên nghiệp và ý thức trách nhiệm, hoạt động có hiệu quả. Đảm bảo kiểm kê, lập phương án bồi thường đầy đủ, đúng quy trình, công khai, minh bạch, công bằng; hạn chế sai sót, giảm tối đa kiến nghị, khiếu nại, khiếu kiện của công dân trong bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

1. Đổi mới và tăng cường công tác tuyên truyền và phổ biến, giáo dục về chính sách, pháp luật đất đai, yêu cầu, ý nghĩa của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng

Các cấp chính quyền, các chủ dự án có trách nhiệm thông tin kịp thời về dự án và yêu cầu của việc giải phóng mặt bằng thực hiện dự án đến các cấp ủy đảng, hệ thống chính trị và các cơ quan thông tin đại chúng trên địa bàn có dự án để phối hợp tuyên truyền, vận động, tổ chức thực hiện. Các cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị xã hội, tổ chức kinh tế chủ động sử dụng các biện pháp để tuyên truyền về ý nghĩa, sự cần thiết, tầm quan trọng của việc huy động quỹ đất phục vụ cho chuyển dịch cơ cấu kinh tế, công nghiệp hóa thành phố và đất nước; về chủ trương, quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của nhà nước trong việc thu hồi đất, bồi thường giải phóng mặt bằng để thực hiện các dự án phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh; tạo sự chuyển biến rõ nét về nhận thức trong các cấp, các ngành, các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là những người có đất bị thu hồi, tạo sự đồng thuận, ủng hộ việc thu hồi đất thực hiện các dự án.

Đổi mới hình thức và phương pháp tuyên truyền vận động, sử dụng tổng hợp, đồng bộ các biện pháp tuyên truyền, phát huy sức mạnh của các cơ quan thông tin đại chúng, ưu thế vận động trực tiếp của các tổ chức chính trị - xã hội để tuyên truyền về công tác bồi thường giải phóng mặt bằng, kết hợp giữa tuyên truyền, vận động và đối thoại trực tiếp. Báo Hải Phòng, Báo An ninh Hải Phòng tổ chức chuyên mục, Đài Phát thanh và Truyền hình Hải Phòng dành thời lượng phát sóng tuyên truyền về công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Chính quyền các cấp, các cơ quan, ban, ngành, đoàn thể có trách nhiệm xây dựng kế hoạch, phân công, phân nhiệm cụ thể trong việc tổ chức thực hiện; xây dựng đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên có đủ kiến thức cần thiết về pháp luật, làm nòng cốt trong công tác tuyên truyền, thực hiện việc bồi thường, giải phóng mặt bằng. Thực hiện hiệu quả quy chế dân chủ cơ sở trong các quy trình giải phóng mặt bằng đảm bảo công khai, minh bạch, công bằng.

2. Tăng cường công tác quản lý nhà nước về đất đai

Đầu tư cho công tác đo vẽ bản đồ, lập, quản lý và chỉnh lý hồ sơ địa chính theo hướng chính quy, hiện đại, đầu tư thiết bị tin học đồng bộ cho công tác quản lý hồ sơ địa chính từ cấp cơ sở. Trước mắt tập trung nâng cấp hồ sơ địa chính tại các xã, phường, thị trấn đã có bản đồ địa chính và hoàn thiện việc lập bản đồ địa chính ở các xã, phường, thị trấn còn lại trước năm 2010.

Tập trung đổi mới và nâng cao chất lượng công tác lập và quản lý quy hoạch sử dụng đất, nhất là tại các vùng có khả năng thu hút đầu tư phát triển. Công bố công khai quy hoạch các dự án, các mốc giới và hành lang bảo vệ công trình để chính quyền cơ sở thực hiện việc quản lý; để nhân dân giám sát, thực hiện nghĩa vụ và bảo vệ lợi ích hợp pháp của mình.

Quy hoạch phát triển ngành, lĩnh vực, quy hoạch phát triển không gian đô thị phải gắn với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; đảm bảo đất thu hồi phải là đất trong quy hoạch được công bố. Tập trung phát triển các dự án kinh tế vào các khu, cụm công nghiệp, các đô thị; không thu hồi đất giao cho dự án riêng lẻ ở những khu vực không đủ điều kiện về kết cấu hạ tầng và tiêu chuẩn về môi trường. Trong quỹ đất quy hoạch phải thu hồi để chuyển mục đích sử dụng, tập trung cao cho công tác quy hoạch và xây dựng các khu tái định cư.

Các địa phương chủ động rà soát, xác định nguồn gốc đất, xử lý các trường hợp không rõ nguồn gốc hoặc giao đất trái thẩm quyền theo quy định của pháp luật; làm rõ trách nhiệm, xử lý nghiêm đối với các tổ chức và cá nhân để xảy ra tình trạng xây dựng trái phép và các hành vi vi phạm khác trên đất đã quy hoạch nhằm trục lợi trong việc bồi thường; kiên quyết đình chỉ, cưỡng chế phá dỡ, di chuyển các công trình xây dựng và xử lý nghiêm các vi phạm trên đất thu hồi trước khi tiến hành kiểm kê.

3. Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện các cơ chế, chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đảm bảo yêu cầu pháp luật và phù hợp với tình hình thực tế

Tổ chức rà soát các cơ chế, chính sách đã ban hành để bổ sung, điều chỉnh cho phù hợp. Các cơ chế chính sách ban hành mới phải đảm bảo thống nhất, đồng bộ, đúng thẩm quyền. Việc xây dựng văn bản bồi thường, hỗ trợ phải quy định rõ tình tiết áp dụng khung chính sách, bảo đảm không áp dụng tùy tiện. Cụ thể hóa cơ chế chính sách bồi thường, hỗ trợ thuộc thẩm quyền của thành phố, tập trung vào một số vấn đề sau:

- Về đơn giá bồi thường: Nghiên cứu cơ chế xác định và điều chỉnh giá đất ở, đất chuyên dùng, đất nông nghiệp bảo đảm kịp thời, đúng nguyên tắc đơn giá bồi thường, hỗ trợ, đảm bảo tính hợp lý, công bằng và sát giá thị trường, phù hợp với khung giá đất theo quy định của Chính phủ.

Điều chỉnh, bổ sung để hoàn thiện bộ đơn giá bồi thường, hỗ trợ về cây trồng, hoa màu, vật kiến trúc theo nguyên tắc đầy đủ về danh mục, đơn giá, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân được bồi thường, hỗ trợ có tính đến yếu tố giá cả thị trường biến động.

- Về chính sách hỗ trợ: Tiếp tục hoàn chỉnh, bổ sung, ban hành chính sách hỗ trợ đào tạo nghề và hướng nghiệp, giải quyết việc làm cho lao động bị thu hồi đất. Kết hợp giải quyết việc làm theo cả ba hướng: Tận dụng khả năng sử dụng lao động trực tiếp cho dự án; khai thác các tiềm năng giải quyết việc làm liên quan do dự án tạo nên; đào tạo chuyển đổi nghề bằng tiền hỗ trợ của các dự án.

Nghiên cứu cho phép Uỷ ban nhân dân xã, phường, chủ động lập kế hoạch sử dụng kinh phí hỗ trợ về đất do địa phương quản lý để đầu tư xây dựng các công trình hạ tầng (chợ, đất sản xuất kinh doanh dịch vụ, tăng cường hạ tầng xã hội), sử dụng vào mục đích cộng đồng dân cư.

Khuyến khích các doanh nghiệp, các tổ chức có các dự án đầu tư thực hiện chính sách xã hội, nhân đạo đối với người dân ở địa bàn thực hiện dự án gặp khó khăn về việc làm và nhà ở.

- Về quy định tái định cư: Khuyến khích các hộ nhận tiền bồi thường về đất, nhận khoản hỗ trợ tự lo chỗ ở, sau đó tự mua nhà, đất; hạn chế việc bố trí tái định cư bằng đất; đẩy mạnh việc xây dựng các khu chung cư cao tầng để bố trí tái định cư, tiến tới việc chỉ bố trí tái định cư bằng đất đối với các khu vực ngoài đô thị; trước mắt điều chỉnh giá đất tái định cư sát với giá thị trường nhằm hạn chế nhu cầu tái định cư ảo.

Lập quy hoạch, kế hoạch xây dựng quỹ nhà, quỹ đất tái định cư đảm bảo đủ nhu cầu giải phóng mặt bằng, đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật và xã hội; ứng trước từ ngân sách để giải phóng mặt bằng, đầu tư xây dựng các khu tái định cư tập trung của thành phố có vị trí địa lý thuận lợi tại các quận, khu công nghiệp, khu đô thị lớn, các thị trấn có công trình, dự án lớn và đầu tư xây dựng các khu tái định cư ở vị trí có khả năng sinh lợi cao để bố trí tái định cư cho các hộ có đất ở mặt các trục đường chính trong nội thành bị thu hồi đất; nghiên cứu hình thành quỹ nhà ở phục vụ cho công tác tái định cư để giải phóng mặt bằng.

Hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất ở được tái định cư phải gắn với tạo việc làm hoặc chuyển đổi nghề nghiệp theo hướng:

+ Đối với hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp mà không được bồi thường bằng đất nông nghiệp thì việc bố trí tái định cư được gắn với giao đất làm mặt bằng sản xuất, dịch vụ phi nông nghiệp.

+ Đối với hộ gia đình, cá nhân sản xuất, dịch vụ phi nông nghiệp thì việc tái định cư phải gắn với tạo việc làm từ sản xuất, dịch vụ phi nông nghiệp; trường hợp đặc biệt không có điều kiện để tái định cư gắn với tạo việc làm từ sản xuất, dịch vụ phi nông nghiệp thì hộ gia đình, cá nhân được hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề nghiệp.

Cho phép hộ có đất bị thu hồi, phải di chuyển chỗ ở được ghi nợ hoặc trả góp tiền sử dụng đất, tiền mua nhà, quyền thuê nhà; được từ chối vào các khu tái định cư nếu khu tái định cư không đảm bảo các điều kiện như đã thông báo và niêm yết công khai; được cung cấp mẫu thiết kế nhà miễn phí.

4. Tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính trong lĩnh vực bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất

Kiện toàn lại tổ chức Hội đồng thẩm định bồi thường, hỗ trợ và tái định cư thành phố, quy định rõ nhiệm vụ, trách nhiệm cụ thể của từng sở, ngành; rà soát và đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Kiện toàn, ổn định và nâng cao chất lượng bộ máy, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức làm công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; bổ sung cán bộ, công chức, viên chức đủ năng lực, phẩm chất chính trị; tập trung bồi dưỡng nâng cao kiến thức nghiệp vụ, luật pháp, bố trí ổn định và nâng cao tính chuyên nghiệp cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức này từ thành phố đến quận, huyện.

Tiếp tục duy trì và nâng cao năng lực của Trung tâm Phát triển quỹ đất thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường để tập trung cho các dự án lớn, công trình trọng điểm, phát triển quỹ đất, tạo mặt bằng, làm chủ đầu tư dự án xây dựng các khu tái định cư, khu nhà tái định cư luân chuyển; quản lý quỹ đất dự trữ để điều tiết cho các nhu cầu sử dụng đất; được bố trí vốn (hoặc được hỗ trợ lãi suất vay vốn tại các tổ chức tài chính) để bồi thường, giải phóng mặt bằng các khu đất thu hồi theo quy hoạch, kế hoạch, nhưng chưa có chủ đầu tư, chưa có dự án đầu tư.

Cho phép Uỷ ban nhân dân các quận, huyện thí điểm thành lập Ban đền bù hoặc Bộ phận thường trực, chuyên trách giúp cho Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư làm công tác kiểm kê, lập phương án bồi thường, giải phóng mặt bằng.

Có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng kiến thức quản lý, nhất là kiến thức về quản lý quy hoạch, quản lý dự án và xây dựng chế độ đãi ngộ đối với đội ngũ cán bộ làm công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cấp thành phố và cấp huyện để đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức làm công tác bồi thường giải phóng mặt bằng an tâm, gắn bó, làm việc có hiệu quả.

Điều chỉnh, bổ sung kịp thời quy trình thực hiện bồi thường, giải phóng mặt bằng trên địa bàn thành phố đúng các quy định của nhà nước, cụ thể hoá các khâu trong mỗi bước phù hợp với điều kiện của thành phố. Quy trình bồi thường, giải phóng mặt bằng phải gắn liền với quy trình công bố và quản lý quy hoạch, quy trình thu hồi đất và thực hiện các thủ tục đầu tư. Trong mỗi bước của quy trình cần quy định rõ các khâu, thời gian thực hiện, trách nhiệm thực hiện, chủ động dự báo các khả năng xảy ra để có quy định giải quyết cụ thể.

Triệt để cải cách các thủ tục hành chính trong bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, thu hồi đất, đảm bảo đúng quy trình, thủ tục, thời gian giải quyết; nghiêm túc thực hiện việc công khai, minh bạch kết quả kiểm kê, phương án, cơ chế, chính sách, đơn giá áp dụng, chủ trương thu hồi đất, quyết định thu hồi đất, quy hoạch chi tiết và lập bản đồ địa chính. khu vực thu hồi đất. Cho phép các tổ chức tư vấn, định giá, thẩm định giá độc lập hoạt động hỗ trợ công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng đảm bảo khách quan, công khai, minh bạch, kịp thời.

5. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát

Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát trong việc thực hiện công tác bồi thường giải phóng mặt bằng nhằm kịp thời phát hiện, bổ sung và điều chỉnh các cơ chế chính sách còn bất cập, không phù hợp với thực tiễn; phát huy dân chủ ở cơ sở, giải quyết kịp thời các kiến nghị, khiếu nại của người dân; biểu dương, khen thưởng đơn vị, cá nhân có thành tích trong việc thực hiện. Kiên quyết xử lý nghiêm, dứt điểm đối với các tổ chức, cá nhân có biểu hiện tiêu cực, thiếu tinh thần trách nhiệm trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng. Tăng cường sự tham gia của các cơ quan tư pháp, nhất là cơ quan công an tiếp cận dự án ngay từ khi công bố chủ trương thu hồi đất cho đến khi bàn giao mặt bằng cho nhà đầu tư. Phát huy vai trò giám sát của các cơ quan dân cử, Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên các cấp đối với công tác giải phóng mặt bằng.

Đẩy mạnh phân cấp cho cấp huyện gắn với việc tăng cường hướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra của các ngành chức năng nhằm phát huy được tính chủ động của cấp huyện, đồng thời đảm bảo cơ chế, chính sách được áp dụng thống nhất trên địa bàn thành phố.

1. Giao Uỷ ban nhân dân thành phố chỉ đạo thực hiện Nghị quyết bằng các chương trình, kế hoạch cụ thể, chỉ đạo các sở, ban, ngành và các cấp chính quyền triển khai thực hiện có hiệu quả Nghị quyết này.

2. Giao Thường trực Hội đồng nhân dân thành phố, các Ban của Hội đồng nhân dân thành phố và các đại biểu Hội đồng nhân dân thành phố đôn đốc, kiểm tra, giám sát việc thực hiện Nghị quyết.

3. Đề nghị Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố và các tổ chức thành viên tích cực tham gia tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện tốt trách nhiệm của mình; đồng thời giám sát việc tổ chức thực hiện các quy định của pháp luật và Nghị quyết này về công tác giải phóng mặt bằng.