Từ 1/7/2026: Người kê khai tài sản phải chứng minh nguồn gốc thu nhập tăng thêm

Từ ngày 1 tháng 7 năm 2026, Nghị định 164/2026/NĐ-CP sẽ chính thức có hiệu lực, mang lại thay đổi quan trọng trong việc kiểm soát tài sản, thu nhập của người có nghĩa vụ kê khai. Đây là một bước tiến đáng kể trong công tác quản lý, minh bạch hóa nguồn gốc tài sản và thu nhập. Nội dung chính tập trung vào yêu cầu bắt buộc mà người kê khai phải tuân thủ: giải trình, chứng minh và cung cấp tài liệu trong khung thời gian quy định.

Bắt buộc giải trình nguồn gốc tài sản tăng thêm

Theo Nghị định 164/2026/NĐ-CP, người có nghĩa vụ kê khai phải chủ động giải trình nguồn gốc của tài sản, đặc biệt là phần tài sản và thu nhập tăng thêm so với lần kê khai liền trước. Quy định này áp dụng bắt buộc từ 1/7/2026 trở đi. Đây không phải yêu cầu tùy chọn mà là một nghĩa vụ pháp lý mà mọi đối tượng kê khai phải tuân thủ. Việc giải trình phải rõ ràng, cụ thể, đủ để chứng thực tính hợp pháp của nguồn thu nhập hoặc tài sản mới có được.

Cơ quan kiểm soát có quyền yêu cầu cung cấp tài liệu chứng thực

Cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập được trao quyền yêu cầu người được xác minh cung cấp các tài liệu, giấy tờ kiểm chứng liên quan. Quyền này cho phép cơ quan chức năng xác thực tính xác thực của những thông tin được kê khai. Tài liệu yêu cầu có thể bao gồm hóa đơn, chứng chỉ chứng khoán, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, hợp đồng mua bán bất động sản, hoặc các giấy tờ khác có liên quan trực tiếp đến nguồn gốc tài sản, thu nhập.

Thời hạn cung cấp tài liệu: 05 ngày làm việc

Khi nhận được yêu cầu từ cơ quan kiểm soát, người được xác minh phải cung cấp tài liệu trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được yêu cầu. Đây là khung thời gian hợp lý, đủ để người kê khai thu thập, chuẩn bị và nộp các tài liệu cần thiết. Nếu vượt quá thời hạn mà không có lý do chính đáng hoặc không cung cấp tài liệu, có thể dẫn đến những hậu quả pháp lý không mong muốn, từ phạt hành chính đến các biện pháp xử lý khác.

Ví dụ thực tế

Anh B, công chức, kê khai tài sản năm 2025 với tổng tài sản là 500 triệu đồng. Năm 2026, anh kê khai lại và tài sản tăng lên 800 triệu đồng (tăng 300 triệu). Cơ quan kiểm soát sẽ yêu cầu anh B giải trình, cung cấp tài liệu chứng thực nguồn gốc 300 triệu tăng thêm (như hợp đồng bán tài sản, chứng chỉ tiết kiệm, v.v.). Anh B phải cung cấp đầy đủ trong vòng 05 ngày làm việc kể từ khi nhận yêu cầu.

Lưu ý quan trọng

Từ 01/7/2026, người kê khai bắt buộc phải giải trình, chứng minh về hình thành tài sản và thu nhập tăng thêm. Nếu có tài sản, thu nhập mới, hãy chuẩn bị sẵn tài liệu chứng thực. Khi nhận yêu cầu từ cơ quan, tuân thủ thời hạn 05 ngày làm việc để tránh hậu quả pháp lý.