Tòa án được quyền từ chối cung cấp thông tin: 4 tình huống cụ thể từ tháng 10/2026

Từ ngày 01 tháng 10 năm 2026, Thông tư 16/2026/TT-TANDTC về công khai hoạt động Tòa án nhân dân chính thức có hiệu lực. Đây là bước thay đổi quan trọng trong quy định về cung cấp thông tin từ các Tòa án, khi lần đầu tiên quy định rõ ràng 4 trường hợp cụ thể mà Tòa án được phép từ chối yêu cầu cung cấp thông tin. Sự thay đổi này tác động trực tiếp đến quyền tiếp cận thông tin của cá nhân và các tổ chức khi giao dịch với Tòa án nhân dân.

Thông tin vi phạm nguyên tắc công khai không được cung cấp

Trường hợp đầu tiên cho phép Tòa án từ chối cung cấp thông tin là khi thông tin đó vi phạm nguyên tắc công khai hoặc không thuộc nội dung được phép công khai theo quy định pháp luật. Điều này bao gồm những thông tin có tính chất nhạy cảm, liên quan đến bí mật nhà nước, bí mật kinh doanh, hoặc những thông tin cá nhân mà công khai sẽ gây hại cho cá nhân đó. Tòa án sẽ có quyền từ chối nếu cung cấp thông tin sẽ vi phạm các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân hoặc các luật khác liên quan.

Thông tin ngoài trách nhiệm của Tòa án

Trường hợp thứ hai cho phép từ chối là khi thông tin yêu cầu không thuộc trách nhiệm cung cấp của Tòa án nhân dân. Mỗi tổ chức nhà nước có lĩnh vực và trách nhiệm quản lý thông tin khác nhau. Nếu yêu cầu cung cấp thông tin mà Tòa án không có, hoặc thông tin đó thuộc lĩnh vực quản lý của cơ quan khác, Tòa án sẽ có cơ sở pháp lý để từ chối. Điều này giúp rõ ràng ranh giới trách nhiệm và tránh gây khó dễ cho các cá nhân khi họ không biết cần liên hệ với cơ quan nào.

Giới hạn cung cấp lần thứ ba và trường hợp vượt quá khả năng

Trường hợp thứ ba quy định rằng Tòa án được từ chối cung cấp thông tin nếu đã cung cấp hai lần cho cùng người yêu cầu, trừ khi có lý do chính đáng. Điều này nhằm tránh lạm dụng quyền yêu cầu thông tin. Trường hợp thứ tư cho phép từ chối khi yêu cầu vượt quá khả năng đáp ứng của Tòa án hoặc sẽ ảnh hưởng đến hoạt động bình thường. Tòa án không thể để hoạt động xét xử bị gián đoạn vì các yêu cầu cung cấp thông tin quá khối lượng lớn.

Ví dụ thực tế

Ông A yêu cầu Tòa án cung cấp hồ sơ vụ án còn đang xét xử để tìm hiểu chi tiết. Tòa án có thể từ chối vì hồ sơ chưa được công khai (vi phạm nguyên tắc công khai). Nếu ông A đã yêu cầu và nhận thông tin về cùng vụ án hai lần rồi, mà lần thứ ba yêu cầu lại, Tòa án cũng có quyền từ chối trừ khi ông A có lý do chính đáng.

Lưu ý quan trọng

Từ 01/10/2026, khi yêu cầu cung cấp thông tin từ Tòa án, cá nhân cần đảm bảo yêu cầu không vi phạm các quy định nêu trên. Nếu Tòa án từ chối, hãy yêu cầu giải thích lý do cụ thể. Bạn có thể khiếu nại nếu cho rằng từ chối là không chính đáng.