Tòa án có quyền từ chối cung cấp thông tin: 4 trường hợp áp dụng từ tháng 10/2026

Từ ngày 01 tháng 10 năm 2026, Thông tư 16/2026/TT-TANDTC sẽ chính thức có hiệu lực, mang đến những thay đổi quan trọng về quy định công khai hoạt động của Tòa án nhân dân. Đặc biệt, Thông tư lần này quy định chi tiết 4 trường hợp mà Tòa án có quyền từ chối cung cấp thông tin khi nhận được yêu cầu từ cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân. Những quy định này nhằm cân bằng giữa nguyên tắc minh bạch hoạt động Tòa án và bảo vệ lợi ích quốc gia, bí mật cá nhân cũng như khả năng vận hành bình thường của cơ quan tư pháp.

Từ chối do vi phạm nguyên tắc hoặc quy định về công khai

Trường hợp đầu tiên cho phép Tòa án từ chối cung cấp thông tin là khi thông tin yêu cầu vi phạm các nguyên tắc quy định tại Điều 3 hoặc không thuộc nội dung được phép công khai theo Điều 5 của Thông tư. Điều này có nghĩa là Tòa án sẽ tiến hành kiểm tra kỹ càng toàn bộ yêu cầu để đảm bảo tuân thủ các nguyên tắc pháp lý cơ bản. Cơ chế này bảo vệ những thông tin nhạy cảm như bí mật nhà nước, thông tin cá nhân hoặc những dữ liệu mà luật pháp không cho phép công bộ, đồng thời duy trì độ tin cậy của hệ thống tòa án trước công chúng.

Từ chối khi thông tin nằm ngoài trách nhiệm Tòa án

Trường hợp thứ hai cho phép Tòa án từ chối cung cấp thông tin khi thông tin đó không thuộc trách nhiệm cung cấp của Tòa án. Trong tình huống này, người yêu cầu cần phải liên hệ với cơ quan có thẩm quyền thích hợp để lấy thông tin mà họ cần. Quy định này giúp rõ ràng ranh giới trách nhiệm giữa các cơ quan nhà nước, tránh tình trạng Tòa án phải chịu trách nhiệm cung cấp thông tin nằm ngoài phạm vi hoạt động của mình, từ đó đảm bảo hiệu quả quản lý và sử dụng nguồn lực công.

Từ chối do yêu cầu lặp lại hoặc khó khăn trong thực hiện

Thông tư còn quy định hai trường hợp từ chối khác: khi thông tin đã được cung cấp hai lần cho chính người yêu cầu (trừ trường hợp có lý do chính đáng), hoặc khi cung cấp thông tin vượt quá khả năng đáp ứng hoặc làm ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của Tòa án. Những quy định này nhằm tránh lãng phí nguồn lực và đảm bảo Tòa án có thể duy trì hiệu quả hoạt động xét xử bình thường, đồng thời bảo vệ quyền lợi chính danh những người yêu cầu thực sự cần thông tin.

Ví dụ thực tế

Giả sử một công dân yêu cầu Tòa án cấp nhân dân ở thành phố cung cấp thông tin về tất cả các vụ án đã xử lý trong 10 năm trở lại để viết luận văn. Nếu yêu cầu này vượt quá khả năng của Tòa án xử lý hoặc sẽ làm gián đoạn hoạt động xét xử, Tòa án có quyền từ chối. Hoặc nếu thông tin mà công dân yêu cầu thuộc về trách nhiệm của cơ quan công an, Tòa án cũng có quyền từ chối và hướng dẫn công dân liên hệ cơ quan phù hợp.

Lưu ý quan trọng

Nếu bạn dự định yêu cầu cung cấp thông tin từ Tòa án, hãy chuẩn bị yêu cầu rõ ràng, cụ thể và nằm trong phạm vi công khai. Thông tư 16/2026/TT-TANDTC có hiệu lực từ 01/10/2026. Trao đổi với Tòa án trước khi yêu cầu để tránh bị từ chối hoặc lãng phí thời gian.