Thông tư 94/2026/TT-BTC: Người nộp thuế không giải trình sẽ đối mặt giám sát trọng điểm

Thông tư 94/2026/TT-BTC đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong cách tiếp cận quản lý tuân thủ thuế tại Việt Nam. Văn bản này tập trung vào hai trụ cột chính: hoàn thiện hệ thống quản lý tuân thủ và quản lý rủi ro trong hoạt động thuế, đồng thời xác định rõ ràng những trường hợp người nộp thuế sẽ bị đưa vào danh sách giám sát trọng điểm. Điều này có ý nghĩa sâu sắc đối với cộng đồng doanh nghiệp, yêu cầu các tổ chức và cá nhân phải chủ động hơn trong việc giải trình và cung cấp tài liệu chứng minh liên quan đến khoản thuế của mình.

Quản lý rủi ro: Từ phòng chống sang chủ động kiểm soát

Quy định về quản lý rủi ro trong quản lý thuế theo Thông tư 94/2026/TT-BTC là sự phát triển tự nhiên từ Thông tư 31/2021/TT-BTC. Nếu trước đây chỉ áp dụng nguyên tắc quản lý rủi ro cơ bản, thì nay hệ thống được hoàn thiện và mở rộng. Cơ quan thuế sẽ phân tích, đánh giá các yếu tố rủi ro tiềm ẩn trong hoạt động kinh doanh và nộp thuế của người nộp thuế. Mục tiêu không chỉ là phát hiện vi phạm sau khi xảy ra mà còn dự báo, ngăn chặn những hành vi có nguy cơ cao không tuân thủ quy định thuế từ sớm.

Giám sát trọng điểm: Tiêu chí mới và hệ quả pháp lý

Thông tư 94/2026/TT-BTC đặt ra những trường hợp cụ thể khiến người nộp thuế thuộc diện giám sát trọng điểm. Điều đáng chú ý là không giải trình thuế, tức là không cung cấp được chứng cứ, tài liệu hợp lệ giải thích nguồn gốc và tính chính xác của các khoản thuế khai báo, là một trong những tiêu chí quan trọng. Khi bị xếp vào danh sách giám sát trọng điểm, người nộp thuế sẽ phải đối mặt với mức độ kiểm tra, thanh tra cao hơn, thậm chí nguy cơ phát sinh các quyết định xử phạt, xử lý hành chính theo pháp luật.

Tuân thủ và trách nhiệm người nộp thuế

Quy định về quản lý tuân thủ trong Thông tư 94/2026/TT-BTC nhấn mạnh rõ ràng trách nhiệm chính của người nộp thuế trong việc duy trì hệ thống tài liệu đầy đủ, hợp lệ. Mỗi chi tiêu khoản thuế phải có cơ sở pháp lý và tài liệu chứng minh rõ ràng. Nhà nước không chỉ kiểm tra tính chính xác của số liệu mà còn đánh giá toàn bộ quy trình quản lý, kiểm soát nội bộ của doanh nghiệp. Điều này buộc các tổ chức phải đầu tư vào hệ thống kế toán hiện đại, đào tạo nhân sự và xây dựng quy trình kiểm soát nội bộ chặt chẽ.

Ví dụ thực tế

Một công ty sản xuất khai báo chi phí nguyên vật liệu cao trong năm nhưng không thể cung cấp hóa đơn, chứng từ hợp pháp từ nhà cung cấp hoặc không có hợp đồng mua bán rõ ràng. Theo Thông tư 94/2026/TT-BTC, công ty sẽ bị xếp vào danh sách giám sát trọng điểm vì không giải trình được khoản chi phí này. Cơ quan thuế sẽ tiến hành kiểm tra chi tiết, yêu cầu bổ sung chứng cứ hoặc điều chỉnh khai báo thuế.

Lưu ý quan trọng

Người nộp thuế cần kiểm tra, rà soát ngay các khoản chi, khoản thuế khai báo để đảm bảo có đủ chứng cứ giải trình. Tập trung lưu giữ hóa đơn, chứng từ gốc, hợp đồng và tài liệu liên quan. Nếu phát hiện vấn đề, chủ động liên hệ cơ quan thuế để được hướng dẫn điều chỉnh, tránh bị đưa vào danh sách giám sát trọng điểm.