Phân loại bệnh truyền nhiễm thay đổi bằng phương pháp tính điểm từ tháng 7/2026

Từ ngày 01 tháng 7 năm 2026, Thông tư 15/2026/TT-BYT của Bộ Y tế chính thức ban hành quy định chi tiết về phân loại bệnh truyền nhiễm với một cơ chế hoàn toàn mới. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử quy định pháp luật, phân loại các bệnh truyền nhiễm nhóm A, B, C được thực hiện theo phương pháp tính điểm dựa trên các nhóm tiêu chí cụ thể, thay vì áp dụng các tiêu chí định tính trước đây. Sự thay đổi này mang ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao tính khoa học và minh bạch của việc phân loại bệnh truyền nhiễm ở Việt Nam.

Hệ thống 4 nhóm tiêu chí mới

Theo Thông tư 15/2026/TT-BYT, các bệnh truyền nhiễm được xác định phân loại dựa trên 04 nhóm tiêu chí cụ thể. Thứ nhất là mức độ nghiêm trọng của bệnh, tiêu chí này đánh giá tác động sức khỏe trực tiếp của từng bệnh lên cơ thể người mắc. Thứ hai là khả năng lây lan, phản ánh mức độ dễ lây truyền bệnh từ người này sang người khác. Thứ ba là các biện pháp can thiệp đặc hiệu bằng vắc xin và thuốc điều trị, cho thấy khả năng kiểm soát bệnh thông qua những công cụ y tế hiện có. Thứ tư là mức độ lưu hành và tiềm năng gây dịch, đại dịch, đánh giá tính chất thời gian và phạm vi của bệnh.

Phương pháp tính điểm áp dụng

Phương pháp tính điểm là bước tiến đáng kể trong việc khoa học hóa quyết định phân loại bệnh. Mỗi nhóm tiêu chí được gán những mức điểm cụ thể tùy theo mức độ nghiêm trọng. Ví dụ, trong tiêu chí mức độ nghiêm trọng của bệnh, khi tỷ lệ chết/mắc thấp dưới 1%, bệnh được tính 01 điểm. Hệ thống này cho phép các chuyên gia y tế và cơ quan chức năng có cơ sở định lượng rõ ràng để đưa ra quyết định phân loại, từ đó giảm tính chủ quan và tăng cường tính công khai, minh bạch trong quy trình ra quyết định.

Ý nghĩa của sự thay đổi

Sự chuyển đổi từ phương pháp định tính sang định lượng mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Thứ nhất, nó giúp chuẩn hóa quy trình phân loại bệnh trên toàn quốc, đảm bảo nhất quán trong công tác quản lý bệnh truyền nhiễm. Thứ hai, cơ chế tính điểm cho phép điều chỉnh nhanh chóng khi có thông tin mới về bệnh hoặc khi tình hình dịch bệnh thay đổi. Thứ ba, phương pháp này tạo nền tảng khoa học vững chắc để các bên liên quan hiểu rõ lý do tại sao một bệnh được phân loại vào nhóm A, B hay C.

Ví dụ thực tế

Khi một bệnh truyền nhiễm mới nổi được phát hiện, cơ quan y tế sẽ đánh giá nó theo 4 nhóm tiêu chí trên. Nếu bệnh có tỷ lệ chết/mắc dưới 1% (1 điểm), khả năng lây lan trung bình (2 điểm), hiện có vắc xin (2 điểm), và mức độ lưu hành thấp (1 điểm), tổng cộng 6 điểm sẽ quyết định xem bệnh được phân vào nhóm B hay C. Hệ thống này mang tính khách quan cao hơn so với việc dựa vào quyết định chủ quan của các chuyên gia.

Lưu ý quan trọng

Từ 01/7/2026, các cơ sở y tế, chi cục y tế địa phương và các tổ chức liên quan cần cập nhật quy định mới này để áp dụng trong công tác phòng, chống bệnh truyền nhiễm. Deadline này là thời điểm bắt buộc chuyển đổi sang hệ thống phân loại mới theo Thông tư 15/2026/TT-BYT.