HĐND Cấp Xã Được Tự Quyết Định Thành Lập và Sắp Xếp Thôn, Tổ Dân Phố Từ Tháng 5/2026

Một bước tiến quan trọng trong phân cấp quyền hành chính địa phương sắp diễn ra khi Nghị định 185/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 26 tháng 5 năm 2026. Theo đó, HĐND cấp xã sẽ được giao trách nhiệm quyết định các nội dung quan trọng liên quan đến tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố. Đây là sự thay đổi đáng kể trong cơ chế quản lý cấp cơ sở, trao quyền quyết định trực tiếp cho cộng đồng thôn xã thay vì phải chờ phê duyệt từ cấp trên.

Thôn, Tổ Dân Phố Có Thể Được Thành Lập, Giải Thể Hoặc Đổi Tên

Quyền hạn mới của HĐND cấp xã bao gồm việc quyết định thành lập các thôn và tổ dân phố mới. Điều này cho phép các đơn vị hành chính cơ sở linh hoạt trong việc tổ chức lại cấu trúc địa phương phù hợp với nhu cầu phát triển kinh tế xã hội. Bên cạnh đó, HĐND cấp xã cũng được phép quyết định giải thể thôn, tổ dân phố khi không còn cần thiết hoặc khi có sự thay đổi về điều kiện địa lý, dân số. Ngoài ra, quyền đặt tên mới hoặc đổi tên thôn, tổ dân phố cũng được giao cho HĐND cấp xã, giúp thay đổi danh gọi phù hợp với lịch sử hoặc yêu cầu công tác hành chính.

Sắp Xếp, Tổ Chức Lại và Ghép Cụm Dân Cư Theo Quyết Định Địa Phương

Ngoài việc thành lập và giải thể, HĐND cấp xã còn có quyền quyết định sắp xếp lại thôn, tổ dân phố khi cảm thấy cần thiết. Điều này có thể giúp tối ưu hóa cấu trúc hành chính cấp thôn, nâng cao hiệu quả quản lý và phục vụ nhân dân. Một quyền hạn khác là quyết định ghép cụm dân cư vào các thôn, tổ dân phố hiện có, giải pháp này thường áp dụng khi có những cụm dân cư nhỏ cần được tổ chức lại để tăng cường quản lý hiệu quả hơn.

UBND Cấp Xã Phải Xây Dựng Đề Án Trước Khi Thực Hiện

Dù HĐND cấp xã có quyền quyết định, UBND cấp xã lại có trách nhiệm xây dựng Đề án khi thực hiện thành lập, sắp xếp hoặc tổ chức lại thôn, tổ dân phố. Đề án này cần phải khoa học, chi tiết, có căn cứ thực tiễn và phù hợp với quy định của pháp luật. Điều này đảm bảo rằng những quyết định của HĐND cấp xã không phải là quyết định tùy tiện mà phải dựa trên nền tảng lập kế hoạch cụ thể, đã cân nhắc các yếu tố địa lý, dân số, kinh tế và xã hội.

Ví Dụ Thực Tế

Giả sử một huyện có một xã với ba thôn nhỏ, mỗi thôn chỉ vài chục hộ gia đình. Từ ngày 26/5/2026, HĐND cấp xã có thể quyết định ghép ba thôn này lại thành một, hoặc sắp xếp lại cấu trúc dân cư để tối ưu hóa quản lý. Trước khi đưa ra quyết định, UBND cấp xã sẽ phải xây dựng Đề án chi tiết, tính toán những lợi ích và thách thức của việc sắp xếp lại này.

Lưu Ý Quan Trọng

Từ ngày 26/5/2026, các HĐND cấp xã cần chuẩn bị các thủ tục, quy định nội bộ để sẵn sàng thực hiện các quyền hạn mới theo Nghị định 185/2026/NĐ-CP. UBND cấp xã phải đảm bảo xây dựng Đề án đầy đủ trước mỗi quyết định quan trọng.