Hà Nội cấm AI tự động ký và ban hành quyết định: Những ràng buộc mới với cơ quan Nhà nước

Hà Nội vừa ban hành Quyết định 102/2026/QĐ-UBND vào ngày 21/7/2026, đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc quản lý rủi ro khi ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động quản lý Nhà nước. Văn bản này áp dụng cho tất cả các cơ quan quản lý Nhà nước trên địa bàn thành phố, với ba hạn chế chính liên quan đến việc sử dụng AI trong xử lý các công vụ quan trọng. Đây là một trong những quy định cụ thể nhất của một địa phương về vấn đề này, phản ánh sự cẩn trọng của Hà Nội trong giai đoạn AI phát triển nhanh chóng.

Cấm AI tự động ký văn bản: Đảm bảo trách nhiệm cá nhân

Quy định cấm để AI tự động ký văn bản là một trong những biện pháp bảo vệ cơ bản nhất. Điều này có nghĩa là bất kỳ tài liệu nào có liên quan đến hoạt động hành chính, từ công văn thông thường đến báo cáo phân tích, đều phải có chữ ký của con người. Quy định này đảm bảo rằng mỗi văn bản được ban hành đều mang trách nhiệm pháp lý rõ ràng của cá nhân. Khi AI thực hiện các công việc như soạn thảo, chỉnh sửa hay kiểm tra, con người vẫn giữ vai trò chính trong quyết định cuối cùng về nội dung và trách nhiệm.

Cấm ban hành văn bản tự động: Kiểm soát thặng dư quyền lực

Hạn chế thứ hai liên quan đến việc cấm AI tự động ban hành văn bản. Điều này ngăn chặn tình huống mà một hệ thống tự động có thể phát hành các tài liệu công vụ mà không có sự giám sát trực tiếp của con người. Quy định này bảo vệ nguyên tắc minh bạch trong hoạt động Nhà nước, vì nó yêu cầu mỗi văn bản phải được phê duyệt bởi một cơ quan hoặc cá nhân có thẩm quyền. Điều này tránh được những tình huống mà các lệnh, thông báo hay quy định được phát hành dựa trên quyết định của thuật toán mà không có con người kiểm tra lại.

Cấm ban hành quyết định hành chính tự động: Bảo vệ quyền lợi công dân

Quy định cấm ban hành quyết định hành chính tự động là hạn chế nghiêm ngặt nhất, nhằm bảo vệ quyền lợi của công dân. Quyết định hành chính - những quyết định ảnh hưởng trực tiếp đến các chế độ, quyền lợi, nghĩa vụ của cá nhân hoặc tổ chức - không thể do AI tự động ban hành. Những quyết định như cấp giấy phép, xử phạt, hay thay đổi chế độ kính hưởng phải có sự xem xét, cân nhắc của các cán bộ Nhà nước có thẩm quyền. Điều này đảm bảo rằng các quyết định ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân không được để cho AI đơn độc quyết định.

Ví dụ thực tế

Giả sử một sở quản lý xây dựng sử dụng AI để xử lý các hồ sơ xin cấp giấy phép xây dựng. AI có thể hỗ trợ bằng cách phân tích hồ sơ, kiểm tra tính đầy đủ tài liệu, và đưa ra ý kiến. Tuy nhiên, theo Quyết định 102/2026, quyết định cấp hoặc từ chối giấy phép phải do cán bộ Nhà nước ký tên. Ngoài ra, toàn bộ quyết định hành chính (việc cấp hay từ chối) phải do con người ban hành, không được để cho hệ thống AI tự động gửi quyết định cho người dân.

Lưu ý quan trọng

Các cơ quan quản lý Nhà nước trên địa bàn Hà Nội cần rà soát ngay các quy trình sử dụng AI hiện tại, đảm bảo không vi phạm ba hạn chế nêu trên. Nếu đang áp dụng hệ thống tự động ký, ban hành văn bản hay quyết định hành chính, cần điều chỉnh để con người duy trì vai trò quyết định cuối cùng. Thực hiện kiểm tra tuân thủ trước khi Quyết định 102/2026 chính thức phát hành.