Cách chức và bãi nhiệm thay thế hạ bậc lương: Những thay đổi mạnh mẽ trong xử lý kỷ luật cán bộ khiếu nại từ 2026

Từ ngày 1/7/2026, Nghị định 155/2026/NĐ-CP sẽ tác động trực tiếp đến cách xử lý kỷ luật cán bộ giải quyết khiếu nại. Thay vì duy trì các hình thức trừng phạt cũ như hạ bậc lương và giáng chức, cơ quan nhà nước sẽ áp dụng bộ tiêu chuẩn kỷ luật hiện đại hơn, trong đó bãi nhiệm được bổ sung là biện pháp cứng rắn nhất. Sự thay đổi này phản ánh nỗ lực nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ và tăng cường trách nhiệm trong công tác giải quyết khiếu nại của công dân.

Loại bỏ hạ bậc lương và giáng chức

Hai hình thức kỷ luật được xóa bỏ từ Nghị định 124/2020/NĐ-CP là hạ bậc lương và giáng chức. Những biện pháp này được coi là có hạn chế trong việc đảm bảo tính công bằng và hiệu quả xử lý kỷ luật. Hạ bậc lương thường gây tác động tài chính dài hạn nhưng không rõ ràng về trách nhiệm công vụ, trong khi giáng chức có thể tạo ra những khó khăn quản lý phức tạp. Việc loại bỏ những hình thức này cho thấy định hướng của nhà nước là đơn giản hóa, làm rõ ràng và khách quan hơn các biện pháp kỷ luật.

Bốn hình thức kỷ luật mới và vai trò của bãi nhiệm

Thay vào đó, Nghị định 155/2026 thiết lập bốn hình thức xử lý kỷ luật rõ ràng: khiển trách, cảnh cáo, cách chức và bãi nhiệm. Khiển trách là biện pháp nhẹ nhất, dùng cho những vi phạm không quá nghiêm trọng. Cảnh cáo có mức độ cao hơn, áp dụng khi vi phạm gây ảnh hưởng nhất định. Cách chức là biện pháp trung bình, yêu cầu cán bộ rời bỏ vị trí hiện tại. Bãi nhiệm, lần đầu tiên được pháp luật chính thức quy định cho cán bộ giải quyết khiếu nại, là hình phạt nặng nhất, kết thúc quan hệ công vụ với người vi phạm.

Ý nghĩa của sự thay đổi

Sự thay đổi này nhấn mạnh tính công bằng và khách quan trong xử lý kỷ luật. Bằng cách bỏ đi các biện pháp mơ hồ và bổ sung bãi nhiệm, nhà nước gửi tín hiệu rõ ràng: cán bộ giải quyết khiếu nại phải thực hiện trách nhiệm với đạo đức, chuyên nghiệp và minh bạch. Vi phạm nghiêm trọng sẽ dẫn đến hậu quả lâu dài, không chỉ ảnh hưởng đến lương bổng hay vị trí mà còn là toàn bộ sự nghiệp công vụ.

Ví dụ thực tế

Giả sử một cán bộ giải quyết khiếu nại bị phát hiện từ chối tiếp nhận hồ sơ khiếu nại hợp lệ của công dân. Dưới quy định cũ, ngoài khiển trách hay cảnh cáo, cơ quan có thể hạ bậc lương hoặc giáng chức. Từ 1/7/2026, tùy theo mức độ vi phạm, cán bộ này có thể bị cách chức hoặc trong trường hợp vi phạm lặp lại, bị bãi nhiệm khỏi vị trí. Điều này tạo ra ranh giới rõ ràng hơn giữa các mức độ xử phạt.

Lưu ý quan trọng

Cán bộ giải quyết khiếu nại cần nắm rõ bốn hình thức kỷ luật mới để cải thiện đạo đức công vụ. Các đơn vị quản lý nhân sự phải cập nhật quy trình từ ngày 1/7/2026. Công dân có quyền yêu cầu giải trình nếu cán bộ xử lý khiếu nại vi phạm các quy định này.