18/2026/TT-BKHCN: Quy định giám định tư pháp khoa học công nghệ có hiệu lực từ tháng 5/2026

Thông tư 18/2026: Khung pháp lý mới cho giám định tư pháp khoa học công nghệ

Từ ngày 1/5/2026, Thông tư 18/2026/TT-BKHCN sẽ chính thức áp dụng, đánh dấu bước nâng cấp trong cơ chế giám định tư pháp tại Việt Nam. Văn bản này do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành nhằm quy chuẩn hóa quy trình giám định tư pháp trong các vụ tranh chấp có yếu tố khoa học công nghệ. Đây là sự cần thiết trong bối cảnh nước ta gia tăng các vụ kiện liên quan đến sở hữu trí tuệ, bản quyền phần mềm, chứng chỉ điều dưỡng, và các sáng chế công nghiệp. Quy định này sẽ giúp các cơ quan tư pháp có căn cứ khoa học vững chắc khi xử lý các vụ tranh chấp phức tạp, từ đó bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên liên quan.

Tác động thực tế đến doanh nghiệp công nghệ và startup

Với sự phát triển của các doanh nghiệp công nghệ, startup và các công ty sở hữu sáng chế, quy định mới mang ý nghĩa cực kỳ quan trọng. Thông tư 18/2026 sẽ xây dựng tiêu chuẩn rõ ràng cho việc xác định giá trị công nghệ, bằng cấp giám định viên, quy trình giám định, và chuẩn bị hồ sơ chứng cứ. Điều này giúp giảm rủi ro của các tranh chấp kéo dài, chi phí pháp lý cao, và những phán quyết không công bằng do thiếu bằng chứng khoa học. Các doanh nghiệp có thể dự báo rõ hơn về kết quả xử lý khi tham gia vào các vụ kiện sở hữu trí tuệ hay tranh chấp hợp đồng liên quan công nghệ. Đặc biệt, những công ty lĩnh vực phần mềm, công nghệ sinh học, điện tử, và tự động hóa sẽ được hưởng lợi trực tiếp từ cơ chế giám định rõ ràng và minh bạch hơn.

Ảnh hưởng đến hoạt động tố tụng dân sự và quản lý nhà nước

Quy định này cũng tạo ra áp lực tích cực cho các cơ quan tư pháp phải nâng cao chuyên môn khi tiếp nhận giám định khoa học công nghệ. Tòa án, viện kiểm sát sẽ có hướng dẫn cụ thể để đánh giá tính xác thực và độ tin cậy của các báo cáo giám định. Từ phía công dân, những người có tranh chấp liên quan đến công nghệ sẽ được đảm bảo rằng quyết định tòa án được xây dựng trên cơ sở bằng chứng khoa học chắc chắn, không phải chỉ dựa vào lập luận pháp lý. Bộ KHCN cũng sẽ có trách nhiệm lớn hơn trong việc quản lý danh sách các giám định viên, đào tạo chuyên môn, và giám sát chất lượng. Điều này nâng cao tính chuyên nghiệp và uy tín của nền tư pháp Việt Nam trên các vụ tranh chấp kỹ thuật phức tạp.

Lưu ý quan trọng

Thông tư 18/2026/TT-BKHCN chính thức có hiệu lực từ 01/05/2026. Các doanh nghiệp, tổ chức cần cập nhật quy trình quản lý chứng cứ khoa học công nghệ, chuẩn bị hồ sơ chi tiết, và tìm hiểu các yêu cầu mới khi tham gia giám định tư pháp. Khuyến nghị liên hệ các cơ quan có thẩm quyền hoặc tư vấn pháp lý chuyên sâu để nắm rõ các quy định chi tiết trước khi áp dụng.