Bản án 518/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

5 Sau khi nghiên cứu các tài liệu chứng cứ có trong hồ sơ vụ án đã được xem xét tại phiên tòa và căn cứ kết quả tranh luận tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về thủ tục tố tụng: Bị đơn ông Trần Văn N và bà Trần Thị T kháng cáo trong hạn luật định và có nộp tạm ứng án phí đầy đủ nên được Hội đồng xét xử chấp nhận.

[2] Xét yêu cầu kháng cáo của bị đơn ông Trần Văn N và bà Trần Thị T, Hội đồng xét xử xét thấy: Tất cả các đương sự và lời khai của những người làm chứng có trong hồ sơ vụ án đều thống nhất nguồn gốc đất là của cụ Nguyễn Văn T1 mất năm 1984 (là ông ngoại của bà Mỹ A và cũng là ông cóc của bà T, bà P); phần đất này ông T1 để lại cho con cháu. Tại phiên tòa phúc thẩm hôm nay, cả nguyên đơn và bị đơn đều thừa nhận, xác định chưa được cụ T1 cho phần đất này. Như vậy, phần đất này là di sản của cụ T1 để lại cho con cháu, chưa cho riêng ai.

Tuy nhiên, năm 1992, bà Mỹ A đi kê khai xin cấp giấy chứng nhận đại trà, tại Đơn đăng ký quyền sử dụng đất, phần nguồn gốc ghi là “đất cho con” và cũng không ghi ngày, tháng, năm; không có chữ ký của bà Mỹ A. Ngoài ra, tại Biên bản lấy lời khai ngày 09/12/2014 của bà Mỹ A (BL 60) tại Tòa án nhân dân huyện U Minh Thượng (cũ), bà Mỹ A trình bày: “Cụ T1 chết không để lại di chúc, khi còn sống, cụ T1 chỉ nói đất để lại cho con cháu, không có cho riêng ai. Sau khi cụ T1 chết, đất bỏ trống, căn nhà bà không nhớ ai đã dỡ bỏ, khoảng 2 – 3 năm, bà mới quay về cất nhà ở, do nhà nước làm tập đoàn, cha mẹ kêu bà về ở để giữ đất”. Đồng thời, tại phiên tòa phúc thẩm hôm nay, bà Mỹ A cũng thừa nhận do nhà nước làm tập đoàn, sợ mất đất nên bà tự đi kê khai xin cấp giấy. Như vậy, phần đất các bên đang tranh chấp là di sản của cụ T1, cụ T1 chết không có di chúc để lại diện tích 2.002m2 thuộc thửa 348 (qua đo đạc thực tế là 1.492m2) cho bất cứ cá nhân nào. Bà Mỹ A không có quá trình quản lý, sử dụng đất liên tục, lâu dài nên việc bà Mỹ A tự kê khai đăng ký để được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là không đúng quy định của pháp luật. Tòa án cấp sơ thẩm chỉ căn cứ vào việc bà Mỹ A được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Mỹ A; buộc các bị đơn hoàn trả giá trị đất cho bà Mỹ A là chưa đủ căn cứ.

[3] Ngoài ra, cấp sơ thẩm cần rút kinh nghiệm đối với phần diện tích đất bị giảm 510m2 (qua đo đạc thực tế) nhưng cấp sơ thẩm chưa làm rõ lý do của việc diện tích đất bị giảm. Còn về phần án phí dân sự sơ thẩm, nếu Tòa án sơ thẩm chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, buộc bị đơn có nghĩa vụ hoàn trả giá trị cho bà Mỹ A; thì trong trường hợp này, lẽ ra phải buộc bị đơn phải chịu án phí dân sự có giá ngạch nhưng cấp sơ thẩm chỉ buộc bị đơn chịu 300.000 đồng là không đúng quy định tại điểm b khoản 2 Điều 27 của Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14, ngày 31/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. 6

[4]

Từ những phân tích trên, Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Mỹ A là chưa đủ cơ sở. Do vậy, cần chấp nhận một phần kháng cáo của bị đơn ông Trần Văn N và bà Trần Thị T cũng như đề nghị của Kiểm sát viên, sửa bản án dân sự sơ thẩm.

[5] Về chi phí tố tụng gồm: Chi phí định giá: 8.800.000 đồng theo hóa đơn giá trị gia tăng số 00000134 ngày 04/11/2025 của Công ty Đ; Chi phí đo đạc 1.481.760 đồng theo hóa đơn giá trị gia tăng số 00000132 ngày 19/9/2025 của Chi nhánh văn phòng đăng ký đất đai Khu vực liên xã U. Tổng cộng: 10.281.760 đồng do bà Huỳnh Thị Mỹ A đã tạm nộp. Do yêu cầu khởi kiện không được chấp nhận nên bà Mỹ A phải chịu toàn bộ chi phí này.

[6] Về án phí: [6.1] Dân sự sơ thẩm: Do yêu cầu khởi kiện không được chấp nhận nên bà Mỹ A phải chịu án phí 300.000 đồng theo quy định; yêu cầu phản tố của bà Trần Thị T được chấp nhận nên không phải chịu án phí. [6.2] Dân sự phúc thẩm: Do kháng cáo được chấp nhận nên ông Trần Văn N và bà Trần Thị T không phải chịu án phí.