Bản án 69/2026/HS-STBản án 69/2026/HS-ST

Trên cơ sở nội dung vụ án, căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định như sau:

[1] Về tố tụng: [1.1] Về hành vi, quyết định tố tụng của Cơ quan điều tra, Điều tra viên, Viện kiểm sát, Kiểm sát viên trong quá trình điều tra, truy tố đã thực hiện đúng về thẩm quyền, trình tự, thủ tục quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự. Quá trình điều tra và tại phiên tòa bị cáo, Luật sư bào chữa cho bị cáo, bị hại và những người tham gia tố tụng không có ý kiến hoặc khiếu nại về hành vi, quyết định tố tụng của Cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng.

Do đó, các hành vi, quyết định tố tụng của Cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng đã thực hiện đều hợp pháp. [1.2] Về sự vắng mặt của người tham gia tố tụng: Một số bị hại và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan vắng mặt tại phiên tòa, trong đó có một số đã có đơn xin xét xử vắng mặt. Xét thấy đối với bị hại đã có lời lời khai trong hồ sơ vụ án. Mặt khác, phiên tòa được mở lần thứ hai và sự vắng mặt của những người này không ảnh hưởng đến việc giải quyết vụ án.

Do đó, căn cứ Điều 292 của Bộ luật Tố tụng hình sự, Hội đồng xét xử tiến hành xét xử theo thủ tục chung.

[2] Về tội danh và khung hình phạt: Tại phiên tòa, bị cáo thừa nhận hành vi phạm tội như nội dung Cáo trạng truy tố. Lời khai của bị cáo tại phiên tòa phù hợp với lời khai của bị cáo trong quá trình điều tra, phù hợp với lời khai của bị hại và phù hợp với các tài liệu chứng cứ trong hồ sơ vụ án, nên Hội đồng xét xử có đủ căn cứ để xác định: Do tổ chức chơi hụi đã lâu và có uy tín với hụi viên nên vào năm 2022, bị cáo không còn khả năng chi trả tiền cho các hụi viên hốt hụi và các hụi viên đến kỳ hốt hụi của các dây hụi trước đó đồng thời, để trả nợ vay bên ngoài và tiêu xài cá nhân, tràn hụi cho hụi viên hốt nhưng không đóng lại, bị cáo đã nảy sinh ý định chiếm đoạt tiền của hụi viên bằng cách mở thêm nhiều dây hụi mới, sau đó tự ý bỏ thăm cao để hốt các phần hụi của hụi viên khác, mạo danh hụi viên bỏ thăm cao để hốt hụi mà không thông báo cho các 28 hụi viên này biết; đưa vào danh sách hụi những tên hụi viên không có thật và dùng tên hụi viên không có thật kêu hốt hụi. Quá trình điều tra xác định đến tháng 3/2024, còn 75 dây hụi chưa mãn (gồm 54 dây hụi loại 1.000.000 đồng/tháng, 17 dây hụi loại 2.000.000 đồng/tháng và 04 dây hụi loại 5.000.000 đồng/3 tháng). Bị cáo Trần Bích T đã chiếm đoạt tài sản của 114 hụi viên với tổng số tiền 3.167.694.000 đồng. Hành vi dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tiền của các hụi viên mà bị cáo hiện nêu trên đủ yếu tố cấu thành tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” với tình tiết định khung tại điểm a khoản 4 Điều 174 Bộ luật Hình sự nên Viện kiểm sát nhân dân thành phố Cần Thơ truy tố bị cáo về tội danh và khung hình phạt thể hiện theo nội dung Cáo trạng là có căn cứ, đúng người, đúng tội.

[3] Xét tính chất, mức độ hành vi của bị cáo T thấy rằng: Hành vi của bị cáo là đặc biệt nghiêm trọng, xâm phạm đến tài sản hợp pháp của các bị hại được pháp luật bảo vệ, với hành vi thực hiện phạm tội trong nhiều dây hụi đối với rất nhiều bị hại, trong đó một số bị hại bị bị cáo chiếm đoạt số tiền nhiều gây thiệt hại lớn về kinh tế của các gia đinh bị hại, gây mất an ninh, trật tự xã hội và bức xúc trong nhân dân. Tại thời điểm phạm tội, bản thân bị cáo có đầy đủ nhận thức, biết rõ hành vi của bị cáo thực hiện là vi phạm pháp luật nhưng để có tiền trả nợ, tràn hụi và phục vụ tiêu xài cá nhân, bị cáo đã thực hiện với lỗi cố ý. Do đó cần thiết phải xét xử bị cáo nghiêm minh tương xứng với tính chất, mức độ về hành vi của bị cáo đã gây ra.

[4] Về tình tiết tăng nặng: Trong vụ án, bị cáo đã sử dụng hành vi gian dối để chiếm đoạt tiền của nhiều bị hại trong nhiều dây hụi được mở vào các thời gian khác nhau.

Do đó, bị cáo bị áp dụng tình tiết tăng nặng “Phạm tội 02 lần trở lên” theo quy định tại điểm g khoản 1 Điều 52 của Bộ luật Hình sự.

[5] Về tình tiết giảm nhẹ, nhân thân của bị cáo: Trong suốt quá trình giải quyết vụ án từ giai đoạn điều tra, truy tố đến xét xử, bị cáo thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải đây là các tình tiết giảm nhẹ được quy định tại điểm s khoản 1 Điều 51 của Bộ luật Hình sự. Đồng thời, một số bị hại có mặt tại phiên tòa như bà Trần Hoàng Ngọc D, bà Nguyễn Thị Ngọc A, bà Nguyễn Thị X, bà Nguyễn Thị Ánh L2, bà Trần Thị Mai H1, ông Trần Thanh A1, bà Nguyễn Thị Đ3, bà Trần Huỳnh M2, đại diện ủy quyền của bà Huỳnh Thị Hoàng O, bà Kim Thị T31 xin giảm nhẹ hình phạt cho bị cáo nên được áp dụng thêm cho bị cáo tình tiết giảm nhẹ theo quy định tại khoản 2 Điều 51 của Bộ luật Hình sự. Ngoài ra, bị cáo có nhân thân tốt, không có tiền án, tiền sự nên được Hội đồng xét xử xem xét khi lượng hình đối với bị cáo. Luật sư bào chữa cho bị cáo đề nghị Hội đồng xét xử áp dụng tình tiết giảm nhẹ theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 51 của Bộ luật Hình sự cho bị cáo, xét thấy đến thời điểm xét xử, bị cáo chưa thực hiện bồi thường, khắc phục cho các bị hại, cũng không giao nộp tài sản để bồi thường, khắc phục cho bị hại nên việc bị cáo trình bày tự nguyện sẽ dùng khoản tiền bảo hiểm xã hội nhưng 29 chưa xác định được bao nhiêu và chưa rút ra được để khắc phục cho bị hại không được xem là “bồi thường thiệt hại hoặc khắc phục hậu quả” theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 51 của Bộ luật Hình sự.

Do đó, đề nghị của Luật sư là không có căn cứ để được chấp nhận.

[6] Về hình phạt: Với tính chất, mức độ hành vi phạm tội của bị cáo nêu trên nên cần cách ly bị cáo ra khỏi đời sống xã hội một thời gian tương đối dài, trong khung hình phạt được áp dụng và theo đề nghị của đại diện Viện kiểm sát để bị cáo đủ thời gian cải tạo, tu dưỡng bản thân đồng thời để răn đe và phòng ngừa chung trong xã hội. Xét thấy bị cáo có hoàn cảnh khó khăn, làm mẹ đơn thân và đang nuôi 02 con còn nhỏ. Mặt khác, quá trình điều tra xác định được có một số hụi viên hốt hụi nhưng không đóng hụi cho bị cáo, phần nào cũng làm đã ảnh hưởng đến việc mất khả năng cân đối tài chính trong quá trình làm hụi của bị cáo. Do đó H11 xét xử chấp nhận đề nghị của Luật sư bào chữa cho bị cáo, áp dụng mức hình phạt thấp nhất theo đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhằm thể hiện tính khoan hồng nhưng vẫn đảm bảo được tính nghiêm minh của pháp luật.

[7] Về trách nhiệm dân sự: [7.1] Xét thấy quá trình điều tra xác định số tiền bị cáo dùng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt của 114 bị hại là 3.167.694.000 đồng, trong đó có 35 bị hại với số tiền bị cáo chiếm đoạt 794.885.000 đồng đã được giải quyết bằng các quyết định hòa giải thành đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án nhân dân khu vực 14 - Cần Thơ, Hội đồng xét xử không xem xét, còn lại 79 bị hại với số tiền bị cáo chiếm đoạt 2.372.809.000 đồng, trong đó: Bị hại bà Đặng Thị Ú không yêu cầu giải quyết chung trong vụ án. Đề nghị tách riêng để bà giải quyết sau nên không xem xét buộc bị cáo có trách nhiệm trả lại số tiền chiếm đoạt cho bà Ú trong vụ án. Các bị hại Lê Thị Thu V1, Nguyễn Trọng H9, Nguyễn Hoàng L10, Lê Ngọc V2 tại các lời khai trong quá trình điều tra thừa nhận còn nợ bị cáo một số dây hụi đã hốt, sau khi cấn trừ thì vẫn còn nợ bị cáo nên không yêu cầu bị cáo trả lại số tiền chiếm đoạt nên Hội đồng xét xử không buộc bị cáo phải trả số tiền chiếm đoạt cho các bị hại trên. Tại phiên tòa, bị hại bà Kim Thị T31 thừa nhận, cấn trừ số tiền bị cáo chiếm đoạt thì bà T31 vẫn còn nợ bị cáo 3.000.000 đồng nên không yêu cầu bị cáo phải trả số tiền chiếm đoạt nên Hội đồng xét xử không buộc bị cáo phải trả số tiền chiếm đoạt cho bà T31. Các bị hại còn lại có mặt tại phiên tòa đều yêu cầu bị cáo phải hoàn trả số tiền chiếm đoạt của bị hại. Đối với có một số bị hại vắng mặt, có đơn xin xét xử vắng mặt và trong đơn cũng yêu cầu bị cáo phải trả số tiền chiếm đoạt. Riêng một số người bị hại vắng mặt không có đơn xin xét xử vắng mặt nhưng quá trình điều tra cũng thể hiện yêu cầu bị cáo phải trả số tiền chiếm đoạt cho các bị hại. Về phía bị cáo đã đồng ý trả toàn bộ số tiền cho bị hại theo Kết luận điều tra và 30 theo Cáo Trạng của Viện kiểm sát. Riêng bị hại Nguyễn Thị Kiều O1, xác định số tiền chiếm đoạt 12.870.000 đồng, tại phiên tòa, bà O1 chỉ yêu cầu bị cáo phải trả số tiền 12.000.000 đồng. Để giải quyết triệt để vụ án và nhằm đảm bảo quyền lợi cho các bị hại, cần buộc bị cáo phải trả toàn bộ số tiền bị cáo chiếm đoạt nêu trên cho 73 bị hại với số tiền 2.312.409.000 đồng. [7.2] Đối với số tiền 518.030.000 đồng tiền hụi bị cáo còn nợ hụi viên đang là bị hại đây là số tiền không liên quan đến trách nhiệm hình sự của bị cáo mà chỉ là quan hệ dân sự, trong đó số tiền 256.630.000 đồng của 33 hụi viên đang là bị hại trong vụ án đã được Tòa án nhân dân khu vực 14-Cần Thơ giải quyết bằng quyết định công nhận hòa giải thành nên Hội đồng xét xử không xem xét, bà Đặng Thị Ú không yêu cầu giải quyết số tiền hụi mang tính chất quan hệ dân sự, bà Lê Ngọc V2 đã được giải quyết xong, không yêu cầu xét xét. Số tiền còn lại 256.150.000 đồng, các bị hại có yêu cầu giải quyết trong vụ án. Bị cáo thống nhất trả cho bị hại nên căn cứ Điều 471 của Bộ luật Dân sự, Nghị định số 19/2019/NĐ-CP ngày 19 tháng 02 năm 2019 của Chính phủ ghi nhận sự tự nguyện của bị cáo có trách nhiệm trả số tiền nợ hụi mang tính chất giao dịch dân sự cho các bị hại. Ngoài ra, tại phiên tòa, một số bị hại yêu cầu bị cáo trả thêm số tiền hụi như: bà Trần Thị T2 yêu cầu 108.499.000 đồng, bà Nguyễn Thị H13 yêu cầu 2.950.000 đồng, bà Đặng Thị Huỳnh D6 yêu cầu 19.469.000 đồng. Bị cáo thống nhất trả số tiền trên cho bà T2, bà D6, bà H13 nên cần ghi nhận sự tự nguyện của bị cáo có nghĩa vụ trả cho bà T2, bà H13, bà D6 nhằm giải quyết triệt để vụ án, tránh tranh chấp phát sinh kéo dài.

[8] Đối với số tiền ông Thái Thanh T4 yêu cầu bị cáo trả 92.050.000 đồng xác định mang tính chất quan hệ dân sự trong vụ án. Ông T4 vắng mặt tại phiên tòa, bị cáo không thống nhất trả nên Hội đồng xét xử không xem xét, ông T4 có quyền khởi kiện để giải quyết bằng vụ án khác theo quy định của pháp luật.

[9] Đối với hụi viên còn nợ tiền hụi đã hốt của bị cáo. Bị cáo không yêu cầu giải quyết trong vụ án nên không xem xét.

[10] Về xử lý vật chứng: Quá trình điều tra thu giữ các cuốn sổ hụi và đã được lưu vào hồ sơ vụ án nên không đặt ra xem xét.

[11] Về án phí hình sự sơ thẩm và án phí dân sự sơ thẩm: Bị cáo phải chịu án phí hình sự sơ thẩm và án phí dân sự sơ thẩm theo khoản 2 Điều 135, khoản 2 Điều 136 Bộ luật Tố tụng Hình sự; Điều 23 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/6/2016 của Uỷ ban thường vụ quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Toà án.