Bản án 95/2026/DS-STTranh chấp quyền sử dụng đất

Căn cứ vào các chứng cứ, tài liệu được thu thập có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa, kết quả tranh luận tại phiên tòa, lời trình bày của các bên đương sự, ý kiến của Kiểm sát viên, Hội đồng xét xử nhận định như sau:

[1] Về thẩm quyền và quan hệ tranh chấp: Quan hệ pháp luật tranh chấp trong vụ án là tranh chấp K đòi tài sản là giá trị quyền sử dụng đất. Tài sản tranh chấp là quyền sử dụng thửa đất số 38, tờ bản đồ số 19, nay là thửa đất số 73, tờ bản đồ số 35 và tài sản gắn liền với đất tại xã K, tỉnh Đắk Lắk. Căn cứ khoản 2 Điều 26, Điều 35 và điểm c khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự, thì vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân khu vực 4 - Đắk Lắk. Bị đơn ông Nguyễn Văn T2 đã được Tòa án triệu tập, niêm yết các văn bản tố tụng hợp lệ nhưng không tham gia tố tụng, không có lý do chính đáng và vắng mặt tại phiên tòa lần thứ hai.

Do đó, căn cứ khoản 2 Điều 227 và Điều 228 Bộ luật Tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vắng mặt ông T2.

[2] Về nội dung: [2.1] Về nguồn gốc và quá trình hình thành tài sản tranh chấp: Theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số V 294609 do Ủy ban nhân dân huyện K cấp ngày 23/7/2002, thửa đất số 38, tờ bản đồ số 19, diện tích 211m² đứng tên Hộ ông Nguyễn Trung T5. Ngày 20/7/2009, ông T5 lập giấy xác nhận việc thực hiện chuyển nhượng toàn bộ thửa đất cho bà Nguyễn Thị G với giá 200.000.000 đồng và xác nhận đã nhận đủ tiền. Ngày 01/9/2009, quyền sử dụng đất được đăng ký biến động sang tên Hộ bà Nguyễn Thị G theo hình thức tặng cho. Mặc dù giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thể hiện Hộ bà Nguyễn Thị G là người đứng tên, nhưng về nguồn tiền hình thành tài sản, ông T5 xác nhận số tiền 200.000.000 đồng nhận khi chuyển nhượng đất là tiền của ông Nguyễn Văn T1 gửi từ nước Cộng hòa liên bang Đ về cho bà G. Nội dung này phù hợp với lời trình bày của ông T1 và được bà Nguyễn Thị Thu N, bà Nguyễn Thị Thu S, bà Nguyễn Thị Thu L1 cùng xác nhận. Sau khi nhận chuyển nhượng, trên đất chưa có nhà ở. Khoảng tháng 10/2009, ông T1 tiếp tục gửi cho bà G 240.000.000 đồng để xây dựng nhà ở và các công trình trên đất. Các bà N, S và L1 đều xác nhận số tiền xây dựng do ông T1 cung cấp, các thành viên khác trong gia đình không đóng góp. Ngày 01/10/2012, bà Nguyễn Thị G lập giấy giao lại quyền sử dụng đất và nhà ở cho ông Nguyễn Văn T1, xác nhận ông T1 là người bỏ tiền mua đất và xây dựng nhà. Văn bản này có chữ ký của ông Nguyễn Văn T2, bà Nguyễn Thị Thu N, bà Nguyễn Thị Thu S và bà Nguyễn Thị Thu L1. Sau khi bà G chết, các bà N, S và 6 L1 tiếp tục thống nhất xác nhận nguồn gốc tài sản do ông T1 bỏ tiền tạo lập và không tranh chấp đối với tài sản này. Như vậy, mặc dù quyền sử dụng đất được đăng ký đứng tên Hộ bà Nguyễn Thị G, nhưng căn cứ vào tài liệu về việc chuyển nhượng đất, lời khai của người chuyển nhượng là ông Nguyễn Trung T5, giấy ngày 01/10/2012 do bà G lập và lời khai thống nhất của những người có liên quan, Hội đồng xét xử có đủ cơ sở xác định toàn bộ số tiền dùng để nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất và xây dựng nhà, công trình trên đất là của ông Nguyễn Văn T1; bà Nguyễn Thị G là người được ông T1 giao tiền để nhận chuyển nhượng và đứng tên quyền sử dụng đất thay cho ông T1. [2.2] Về quyền lợi của ông Nguyễn Văn T1 đối với giá trị tài sản: Bà Nguyễn Thị G chết ngày 08/11/2018. Theo tài liệu trong hồ sơ và lời khai thống nhất của các đương sự, bà G có 05 người con gồm ông Nguyễn Văn T1, ông Nguyễn Văn T2, bà Nguyễn Thị Thu N, bà Nguyễn Thị Thu S và bà Nguyễn Thị Thu L1; chồng bà G là ông Nguyễn Văn T3 đã chết năm 1968; bà G không có con nuôi.

Tuy nhiên, căn cứ kết quả xác minh về nguồn gốc tài sản tại mục [2.1], có cơ sở xác định quyền sử dụng đất và tài sản trên đất không được hình thành từ tiền, tài sản của bà G hoặc của các con bà G mà do ông Nguyễn Văn T1 bỏ tiền tạo lập. Trước khi chết, bà G cũng đã lập văn bản xác nhận nguồn tiền và giao lại nhà, đất cho ông T1.

Do đó, có căn cứ xác định tài sản nêu trên không thuộc quyền tài sản của bà Nguyễn Thị G tại thời điểm bà chết, nên không có căn cứ xác định đây là di sản của bà G để chia thừa kế. Đối với ông Nguyễn Văn T2 mặc dù được Tòa án triệu tập hợp lệ nhưng không tham gia tố tụng, không đưa ra ý kiến phản đối hoặc chứng cứ chứng minh quyền lợi của mình đối với tài sản. Mặt khác, ông T2 đã ký vào giấy ngày 01/10/2012, thể hiện sự biết và thống nhất với việc bà G giao lại nhà, đất cho ông T1. Bà N1, bà S và bà L1 đều xác nhận tài sản do ông T1 bỏ tiền tạo lập, thống nhất với yêu cầu của ông T1 và không yêu cầu chia phần giá trị tài sản này.

Do đó, có căn cứ xác định ông Nguyễn Văn T1 có quyền yêu cầu hoàn trả giá trị tài sản do mình bỏ tiền tạo lập. Tại phiên tòa, người đại diện theo ủy quyền của ông T1 xác định ông T1 hiện đang định cư tại Đức, không có nhu cầu nhận quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất mà chỉ yêu cầu được nhận giá trị tài sản.

Vì vậy, Hội đồng xét xử giải quyết quyền lợi của ông T1 bằng giá trị tài sản, không đặt ra việc giao quyền sử dụng đất trực tiếp cho ông T1. [2.3] Về phương án giao tài sản cho bà Nguyễn Thị Thu N và nghĩa vụ thanh toán: Tại phiên tòa, người đại diện theo ủy quyền của ông Nguyễn Văn T1 đề nghị giao toàn bộ nhà, đất và tài sản gắn liền với đất cho bà Nguyễn Thị Thu N quản lý, sử dụng và định đoạt; bà N có trách nhiệm thanh toán cho ông T1 toàn bộ giá trị tài sản theo kết quả định giá. Đây là phương án xử lý tài sản cụ thể nhằm bảo đảm quyền lợi về giá trị tài sản mà nguyên đơn yêu cầu được nhận. Bà Nguyễn Thị Thu N tự nguyện nhận toàn bộ nhà, đất và tài sản gắn liền với đất, đồng thời cam kết thanh toán cho ông T1 giá trị tài sản theo kết quả định giá. Bà S và bà L1 thống nhất với phương án này, không yêu cầu chia giá trị tài sản và không có yêu cầu độc lập. Đối với ông Nguyễn Văn T2, ông T2 đã ký xác nhận việc bà G giao lại nhà, 7 đất cho ông T1 nhưng không tham gia tố tụng, không có ý kiến phản đối và không đưa ra yêu cầu đối với tài sản.

Xét thấy, bà N hiện là người trực tiếp giữ chìa khóa, quản lý, quét dọn căn nhà và thờ cúng cha mẹ; căn nhà hiện không có người ở. Việc giao tài sản cho bà N phù hợp với hiện trạng quản lý tài sản, sự tự nguyện của bà N, nguyện vọng của ông T1 và ý kiến của các bà S, L1; đồng thời không làm phát sinh tranh chấp về phần quyền lợi của những người này.

Do đó, có căn cứ chấp nhận phương án giao toàn bộ nhà, đất và tài sản gắn liền với đất cho bà Nguyễn Thị Thu N quản lý, sử dụng và định đoạt, đồng thời buộc bà N thanh toán cho ông Nguyễn Văn T1 toàn bộ giá trị tài sản. Theo kết quả xem xét, thẩm định tại chỗ, đo đạc và định giá tài sản, thửa đất số 38, tờ bản đồ số 19 (nay là thửa đất số 73, tờ bản đồ số 35), có diện tích thực tế 177,7m². Giá trị quyền sử dụng đất theo giá thị trường tại thời điểm định giá là 6.376.000.000 đồng. Tài sản gắn liền với đất gồm: 01 căn nhà cấp 4 trị giá 252.875.000 đồng; 01 sân lát gạch diện tích 55,9m² trị giá 15.652.000 đồng; 01 mái che trị giá 17.999.800 đồng; 01 hàng rào xây gạch cao 1,8m, dài 7,6m trị giá 6.224.400 đồng; 01 hàng rào xây gạch cao 1,5m, dài 21,36m trị giá 13.456.800 đồng; 01 hàng rào xây gạch thưng sắt trị giá 7.514.640 đồng; 02 trụ cổng trị giá 5.306.000 đồng; 01 bộ cổng sắt hộp 02 cánh trị giá 6.930.000 đồng. Tổng giá trị tài sản gắn liền với đất là 325.958.640 đồng. Tổng giá trị quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất là: 6.376.000.000 đồng + 325.958.640 đồng = 6.701.958.640 đồng. Bà Nguyễn Thị Thu N đồng ý thanh toán toàn bộ số tiền này cho ông Nguyễn Văn T1. Sự tự nguyện của bà N phù hợp với kết quả định giá, hiện trạng tài sản và sự thống nhất của những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, không trái pháp luật và không xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người khác.

Vì vậy, cần buộc bà Nguyễn Thị Thu N thanh toán cho ông Nguyễn Văn T1 số tiền 6.701.958.640 đồng. [2.4] Về việc quản lý, sử dụng và đăng ký đối với nhà, đất sau khi bản án có hiệu lực: Sau khi bà N thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thanh toán, cần ghi nhận quyền của bà N được quản lý, sử dụng và định đoạt nhà, đất và tài sản gắn liền với đất, đồng thời được liên hệ cơ quan nhà nước có thẩm quyền để thực hiện thủ tục kê khai, đăng ký, đăng ký biến động và cấp Giấy chứng nhận theo quy định của pháp luật về đất đai. Đối với bản chính Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số V 294609 do Ủy ban nhân dân huyện K cấp ngày 23/7/2002, ông Nguyễn Văn T1 đang quản lý nên ông T1 có trách nhiệm giao nộp bản chính cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền khi thực hiện thủ tục đăng ký biến động, cấp Giấy chứng nhận.

[3] Về chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ, đo đạc và định giá tài sản: Do yêu cầu khởi kiện của ông Nguyễn Văn T1 được chấp nhận, người được giao tài sản và có nghĩa vụ thanh toán giá trị tài sản là bà Nguyễn Thị Thu N phải chịu chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ, đo đạc và định giá tài sản là 9.100.000 đồng. Do nguyên đơn ông Nguyễn Văn T1 đã nộp tạm ứng nên bà N có nghĩa vụ trả lại cho ông Nguyễn Văn T1 9.100.000 đồng. 8

[4] Về án phí dân sự sơ thẩm: Do yêu cầu khởi kiện của ông Nguyễn Văn T1 được chấp nhận và bà Nguyễn Thị Thu N phải thanh toán cho ông Nguyễn Văn T1 số tiền 6.701.958.640 đồng, nên bà Nguyễn Thị Thu N phải chịu 112.000.000 đồng + 0,1% × (6.701.958.640 đồng - 4.000.000.000 đồng) = 114.701.958,64 đồng, làm tròn là 114.701.959 đồng án phí dân sự sơ thẩm có giá ngạch.

Tuy nhiên, bà Nguyễn Thị Thu N là người cao tuổi (trên 60 tuổi) và có đơn xin miễn án phí.

Vì vậy, Hội đồng xét xử miễn toàn bộ án phí dân sự sơ thẩm có giá ngạch cho bà Nguyễn Thị Thu N. Trả lại cho ông Nguyễn Văn T1 21.000.000 đồng (Hai mươi mốt triệu đồng) tiền tạm ứng án phí đã nộp theo biên lai thu số 0004403 ngày 12 tháng 11 năm 2025 của Thi hành án dân sự tỉnh Đắk Lắk.

[5] Xét quan điểm và đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân khu vực 4 - Đắk Lắk tại phiên tòa là có căn cứ và đúng pháp luật nên Hội đồng xét xử cần chấp nhận.