Bản án 302/2026/HC-PTBản án 302/2026/HC-PT

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ đã được thẩm tra và kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về thủ tục tố tụng: phiên tòa phúc thẩm xét xử vắng mặt của đương sự theo quy định tại Điều 225 Luật tố tụng hành chính.

[2] Về nội dung kháng cáo: [2.1] Về nguồn gốc và quá trình biến động thửa đất: Thửa đất tranh chấp (diện tích khoảng 80 m2, nay thuộc một phần thửa đất do hộ ông Vũ Ngọc A và bà Trương Thị T1 sử dụng) có nguồn gốc gắn liền với diện tích đất do gia đình bà Lê Thị V và ông Vũ Bá S khai hoang, quản lý từ những năm 1980. Ngày 20/06/1999, ông Vũ Bá S và bà Lê Thị V lập “Giấy xác nhận nguồn gốc đất” cho con trai là ông Vũ Ngọc A diện tích khoảng 200 m2. Trên cơ sở đó, ngày 27/08/2000, UBND phường E tiến hành khảo sát, xác định ranh giới tại thực địa với sự tham gia của các hộ liền kề. Ngày 12/02/2004, UBND thành phố Đ chính thức cấp GCNQSDĐ số Y540125 cho hộ ông Vũ Ngọc A và bà Trương Thị T1. Năm 2004, hộ ông A chuyển nhượng một phần diện tích cho ông Nguyễn Thanh B và bà Ngô Thị H2. Sau khi thực hiện biến động, UBND thành phố Đ cấp đổi GCNQSDĐ số Đ 635605 cho hộ ông A, bà T1 với diện tích 118m2. [2.2] Về hiện trạng quản lý, sử dụng đất thực tế: Hồ sơ vụ án và kết quả thẩm định cho thấy, gia đình ông Vũ Ngọc A và bà Trương Thị T1 đã nhận bàn giao đất, tiến hành xây dựng nhà ở ổn định, kiên cố và sinh sống liên tục trên thửa đất này từ năm 2004 cho đến nay (khoảng 19 năm). Trong suốt quá trình 19 năm hộ ông A quản lý, sử dụng và thực hiện các giao dịch biến động nêu trên, bà Lê Thị V là người sinh sống ở thửa đất ngay liền kề (478m2) hoàn toàn biết rõ nhưng không hề có bất kỳ kê khai, khiếu nại, hay hành vi ngăn chặn nào đối với việc sử dụng đất của ông A, bà T1. Đối với việc bà V cho rằng trên đất có công trình hầm tự hoại 13m2 xây dựng từ năm 1998 của gia đình bà: Việc bỏ mặc cho hộ ông A xây nhà và sử dụng đất suốt 19 năm mà không hề kê khai hay khiếu nại thể hiện bà V đã thừa nhận ranh giới sử dụng đất thực tế giữa hai bên đã được định hình ổn định từ lâu. 6 [2.3] Cơ sở pháp lý và căn cứ pháp lý xác lập quyền sử dụng đất: Tại Quyết định công nhận sự thỏa thuận số 53/2009/QĐST-HNGĐ ngày 07/09/2009 của TAND thành phố Đông Hà về việc chia tài sản ly hôn giữa ông A và bà T1, Tòa án đã công nhận quyền sử dụng diện tích 118m2 thuộc về bà Trương Thị T1. Việc UBND thành phố Đ cấp GCNQSDĐ số BA 588126 ngày 29/12/2009 cho bà T1 là chấp hành Quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án theo quy định của pháp luật tố tụng. Đặc biệt, tại vụ án Hôn nhân và gia đình giữa bà Lê Thị V và ông Vũ Bá S (đã được giải quyết bằng Quyết định công nhận sự thỏa thuận số 102/2019/QĐST-HNGĐ ngày 26/06/2019), bà V và ông S chỉ kê khai, thỏa thuận phân chia khối tài sản chung duy nhất là diện tích 478m2 tại Thửa đất số 02, Tờ bản đồ số

04. Bà V hoàn toàn không kê khai hay yêu cầu Tòa án phân chia diện tích 80 m2 đang tranh chấp này. Đây là chứng cứ pháp lý khẳng định chính bà V đã tự xác định quyền sử dụng đất hợp pháp của mình chỉ giới hạn trong phạm vi 478m2. Căn cứ pháp lý về quản lý đất đai: Việc cấp GCNQSDĐ cho hộ ông A năm 2004 và cấp đổi cho bà T1 năm 2009 dựa trên cơ sở đăng ký kê khai, xác nhận nguồn gốc của chính chủ sử dụng ban đầu (ông S, bà V), quá trình sử dụng đất ổn định, không tranh chấp tại thời điểm cấp, và phù hợp với quy định tại Luật Đất đai năm 1993 (sửa đổi, bổ sung 2001).

[3] Mặc dù quyết định bác đơn khởi kiện của Tòa án cấp sơ thẩm là có căn cứ về mặt nội dung, tuy nhiên quá trình giải quyết vụ án, Tòa án cấp sơ thẩm đã để xảy ra một số thiếu sót về kỹ thuật và thủ tục tố tụng như sau: [3.1] Về việc áp dụng văn bản quy phạm pháp luật: Tòa án cấp sơ thẩm khi đánh giá tính hợp pháp của hồ sơ cấp GCNQSDĐ ngày 12/02/2004 đã áp dụng Điều 136 Nghị định số 181/2004/NĐ-CP (ban hành ngày 29/10/2004, hiệu lực từ ngày 16/11/2004). Việc áp dụng một văn bản quy phạm pháp luật chưa có hiệu lực tại thời điểm phát sinh hành vi hành chính (tháng 02/2004) là sai phạm về nguyên tắc áp dụng pháp luật theo thời gian. Cấp sơ thẩm cần nghiêm túc rút kinh nghiệm về thiếu sót này. [3.2] Về việc thu thập chứng cứ và xử lý yêu cầu giám định: Người khởi kiện yêu cầu giám định chữ ký trên “Giấy xác nhận nguồn gốc đất ngày 20/06/1999”. Tòa án cấp sơ thẩm đã trưng cầu giám định nhưng cơ quan công an từ chối do chỉ có bản photo lưu trữ. Trong trường hợp này, Tòa án cấp sơ thẩm chưa thực hiện triệt để các biện pháp thu thập bản gốc tại các cơ 7 quan lưu trữ hoặc yêu cầu các bên liên quan cung cấp mà đã vội kết luận người khởi kiện “không có chứng cứ” là chưa thật sự chặt chẽ về mặt thủ tục tố tụng. Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận thấy: Mặc dù Tòa án cấp sơ thẩm có những thiếu sót nêu trên, nhưng những thiếu sót này không làm thay đổi bản chất pháp lý của vụ án. Bởi lẽ: Theo Điều 78 Luật TTHC, nghĩa vụ chứng minh thuộc về người khởi kiện. Quá trình giải quyết ở cả hai cấp xét xử, bà V đều không đưa ra được bất kỳ tài liệu gốc nào chứng minh chữ ký bị giả mạo. Quan trọng nhất, yếu tố sử dụng đất ổn định 19 năm và sự ràng buộc bởi 02 Quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật (năm 2009 và năm 2019) là những căn cứ thực tế và pháp lý vững chắc không thể thay đổi. Dù có tiến hành xác minh bổ sung về mặt kỹ thuật hồ sơ thì cũng không thể phủ nhận quyền sử dụng đất hợp pháp đã được pháp luật bảo vệ của người đang sử dụng đất ổn định suốt 19 năm qua.

[4]

Từ những phân tích trên, Tòa án cấp sơ thẩm bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện của bà Lê Thị V là đúng bản chất vụ án. Lý do kháng cáo của Người khởi kiện không làm thay đổi được bản chất thực tế sử dụng đất và cơ sở pháp lý của vụ án nên không được chấp nhận, giữ nguyên Quyết định của Bản án sơ thẩm.

[5] Chấp nhận quan điểm của đại diện Viện công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm tại Đà Nẵng tại phiên tòa.

[6] Về án phí phúc thẩm: bà Lê Thị V là người cao tuổi nên được miễn.