Bản án 303/2026/HC-PTBản án 303/2026/HC-PT

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ đã được thẩm tra và kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về thủ tục tố tụng: Phiên tòa phúc thẩm xét xử vắng mặt của đương sự theo quy định tại Điều 225 Luật tố tụng hành chính. Về tư cách tố tụng: Tòa án sơ thẩm xác định Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai huyện E (nay là Văn phòng đăng ký đất đai tỉnh Đ – chi nhánh K) là Người bị kiện cùng Văn phòng Đăng ký đất đai tỉnh Đ là sai sót. Chi nhánh là đơn vị trực thuộc, không có tư cách pháp nhân độc lập, nên Người bị kiện duy 9 nhất là Văn phòng Đăng ký đất đai tỉnh Đ. Tòa án sơ thẩm cần rút kinh nghiệm; Tòa phúc thẩm quyết định đưa Chi nhánh ra khỏi tư cách Người bị kiện.

[2] Về nội dung kháng cáo, kháng nghị: [2.1] Về đối tượng khởi kiện và căn cứ giải quyết yêu cầu khởi kiện vụ án hành chính: Xét yêu cầu khởi kiện của ông Nguyễn Văn L về việc hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) số DĐ 231823 do bà Đoàn Thị H đứng tên (nguồn gốc do hộ bà Giả Thị L1 nhận cấp đổi) đối với thửa đất số 207, việc cấp GCNQSDĐ này đã làm ảnh hưởng, đè lấn khoảng 10m² (5m x 2m) đất mặt tiền của gia đình ông: Về ranh giới pháp lý đã được cấp sổ: Thửa đất số 207 (diện tích 377,1m²) của bà Đoàn Thị H có nguồn gốc sử dụng hợp pháp từ năm 2003 và được quản lý, sử dụng ổn định. Kết quả xem xét thẩm định tại chỗ và trích đo lồng ghép bản đồ địa chính khẳng định: Ranh giới pháp lý theo GCNQSDĐ của Thửa đất 169 (235m² - ông L) và Thửa đất 207 (377,1m² - bà H) là hai thửa đất độc lập, không đè lấn lên nhau (cách nhau một khoảng trống 5,12m²). Toàn bộ 235m² đất thuộc quyền sử dụng theo GCNQSDĐ của ông L được bảo đảm đầy đủ. Về bản chất diện tích 10m² yêu cầu giải quyết: Phạm vi 10m² mà ông L khởi kiện nằm trong tổng diện tích 36,7m² đất dôi dư thực tế ngoài thực địa. Kết quả đo đạc chuyên môn xác định toàn bộ diện tích 36,7m² dôi dư này (phát sinh từ việc lùi quy hoạch lộ giới đường L từ 30m xuống 26m) nằm hoàn toàn ngoài phạm vi GCNQSDĐ đã cấp của cả ông L và bà H. Việc xác định nguồn gốc, ranh giới và quyền đăng ký kê khai, cấp GCNQSDĐ đối với phần đất 36,7m² dôi dư nằm ngoài sổ này là quan hệ pháp lý độc lập, chưa được xác lập trong GCNQSDĐ bị khởi kiện. Việc ông L căn cứ vào bất đồng thực địa đối với phần đất dôi dư ngoài sổ để yêu cầu hủy GCNQSDĐ thửa 207 đã được cấp cho bà H là không có căn cứ pháp luật để chấp nhận. [2.2] Về đánh giá sai phạm thủ tục và bản chất quyền sử dụng đất: Tòa án cấp sơ thẩm căn cứ vào Kết luận giám định chữ ký giả mạo “Nguyễn Văn L” trong Biên bản kiểm tra ranh giới để tuyên hủy GCNQSDĐ là lỗi thủ tục và sai lệch về bản chất vụ án. Căn cứ quy định tại Thông tư 24/2014/TT-BTNMT của Bộ T9, đối với thủ tục cấp đổi GCNQSDĐ do đo đạc lại bản đồ địa chính mà không thay đổi ranh giới thực tế, Biên bản kiểm tra ranh 10 giới, xác nhận giáp ranh không phải là thành phần hồ sơ bắt buộc theo quy định pháp luật. Việc cơ quan chuyên môn đưa thêm Biên bản này vào hồ sơ chỉ là thủ tục phụ trợ dư thừa; do đó sai sót về chữ ký trong tài liệu này không làm ảnh hưởng đến tính hợp pháp của quy trình cấp đổi. Quan trọng hơn, thửa đất 207 có nguồn gốc được Nhà nước cấp sổ lần đầu cho hộ bà L1 từ năm 2003 (trước ông L 10 năm) và sử dụng ổn định.

[3] Về sai sót trong việc tuyên “dành quyền khởi kiện”: Bản án sơ thẩm tuyên hủy GCNQSDĐ và buộc bà Giả Thị L1 thực hiện lại thủ tục cấp đổi là không phù hợp với thực tiễn tố tụng và không có khả năng thi hành án, bởi bà L1 đã hoàn thành việc chuyển nhượng hợp pháp cho bà Đoàn Thị H và không còn là chủ sử dụng đất. Phán quyết này làm xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của người nhận chuyển nhượng ngay tình. Tòa án cấp sơ thẩm tuyên “dành quyền khởi kiện...” tại phần Quyết định của bản án là không đúng quy định pháp luật tố tụng. Quyền khởi kiện vụ án dân sự là quyền tố tụng định đoạt của chủ thể theo quy định tại Điều 186 Bộ luật Tố tụng Dân sự, hình thành trên cơ sở quy định của pháp luật chứ không phụ thuộc vào việc Tòa án tuyên công nhận hay cho phép trong phần Quyết định của bản án hành chính. Mặt khác, việc tuyên dành quyền đối với diện tích đất dôi dư chưa xác định rõ chế độ pháp lý dễ dẫn đến việc hiểu sai lệch rằng Tòa án đã gián tiếp công nhận đây là tài sản thuộc quyền sử dụng tư nhân.

Do đó, Hội đồng xét xử phúc thẩm bỏ hoàn toàn nội dung “dành quyền khởi kiện” tại phần Quyết định của bản án. Việc bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện hành chính không làm mất đi quyền của các đương sự trong việc độc lập khởi kiện vụ án dân sự về tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng hoặc tranh chấp ranh giới thực tế khi có đủ điều kiện theo quy định của Bộ luật Tố tụng Dân sự.

[4]

Từ những phân tích nêu trên, Quyết định kháng nghị số 268/QĐ-VKS- HC của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Đắk Lắk và đơn kháng cáo của bà Đoàn Thị H, Văn phòng Đăng ký đất đai tỉnh Đ là hoàn toàn có căn cứ pháp luật. Hội đồng xét xử phúc thẩm sửa toàn bộ Bản án hành chính sơ thẩm số 06/2026/HC-ST ngày 19/6/2026 của Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Lắk theo hướng bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện của ông Nguyễn Văn L.

[5] Chấp nhận quan điểm của đại diện Viện công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm tại Đà Nẵng tại phiên tòa. 11

[6] Về án phí, chi phí tố tụng: [6.1] Án phí hành chính sơ thẩm: Người khởi kiện của ông Nguyễn Văn L phải chịu theo quy định. [6.2] Về chi phí xem xét thẩm định tại chỗ, trích đo thửa đất và chi phí giám định: Người khởi kiện ông Nguyễn Văn L phải chịu (đã xong tại cấp sơ thẩm). [6.3] Về án phí hành chính phúc thẩm: do kháng cáo được chấp nhận nên những người kháng cáo không phải chịu án phí theo quy định.