Bản án 794/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa, ý kiến phát biểu của Viện kiểm sát, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Tòa án đã triệu tập hợp lệ, một số người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan vắng mặt hoặc xin xét xử vắng mặt. Căn cứ Điều 296 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015, Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vụ án vắng mặt các đương sự này.

[2] Theo nguyên đơn bà Đỗ Thị B. trình bày phần đất có diện tích 1.649,5m2 thuộc thửa đất số 20, Tờ bản đồ số 01, tọa lạc tại ấp H, xã A, huyện B, Thành phố Hồ Chí Minh do nguyên đơn nhận chuyện nhượng từ ông Phạm Thu C., quản lý sử dụng ổn định từ trước năm 1975, đã có đăng ký kê khai theo Tài liệu 299 tại Ủy ban nhân dân xã An Phú Tây. Tháng 6/1983 bà B đi nước ngoài và giao lại thửa đất trên cho vợ chồng ông Nguyễn Hữu N. (cháu bà B) trông coi. Chứng cứ chứng minh lời trình bày của nguyên đơn là Tờ ủy quyền ngày 24/3/1973, Văn bản ngày 20/7/1973 và văn bản ngày 25/02/1975. Ngày 06/3/2010 Ủy ban nhân dân xã An Phú Tây có xác nhận với nội dung: “Bà Đỗ Thị B., địa chỉ liên lạc số số H đường H, khu phố K, phường A, quận B có thể hiện tên trong Sổ mục kê thửa số 20, tờ bản số 1, diện tích 1.580m2 theo tài liệu 299/TTg ngày 10/11/1980 thuộc Bộ địa chính xã An Phú Tây” (BL 69).

[3] Các bị đơn ông Nguyễn Văn N., ông Nguyễn Tấn C. và ông Nguyễn Q. trình bày do sau năm 1975 bà B vượt biên nên bị Nhà nước tịch thu nhà, đất và cấp lại cho các bị đơn.

[4] Tại Văn bản số 2301/UBND ngày 04/7/2022 của Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh thể hiện nguồn gốc nhà, đất các bị đơn đang quản lý, sử dụng như sau: - Nguồn gốc nhà đất của ông Nguyễn Văn N.: Theo Tờ đăng ký nhà đất do ông N kê khai ngày 28/8/1999 (được Ủy ban nhân dân xã An Phú Tây xác 10 nhận ngày 31/12/2000) thì nhà đất số số H thuộc thửa số 15, Tờ bản đồ số 01 (Tài liệu 02/CT-UB) với diện tích đất 729m2, diện tích xây dựng là 174m2, với nguồn gốc đất do Nhà nước cấp (không có giấy cấp đất đính kèm) đã được Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo Quyết định số 137/QĐ-UB ngày 27/4/1995, cấp đổi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 340/QSDD/APT ngày 16/11/2000. - Nguồn gốc nhà đất của ông Nguyễn Tấn C.: Theo Tờ đăng ký nhà đất do ông C kê khai ngày 07/9/1999 (được Ủy ban nhân dân xã An Phú Tây xác nhận ngày 31/12/2000) thì nhà đất số số H thuộc thửa số 14, Tờ bản đồ số 01 (Tài liệu 02/CT-UB) với diện tích đất 400m2, diện tích xây dựng là 150m2, với nguồn gốc đất do bà B cho xây nhà tháng 8 năm 1978 (không có giấy cho đất đính kèm). - Nguồn gốc nhà đất của ông Nguyễn Q.: Theo Tờ đăng ký nhà đất do ông Q kê khai ngày 01/9/1999 (được Ủy ban nhân dân xã An Phú Tây xác nhận ngày 31/12/2000) thì nhà đất số số H ấp H thuộc thửa số 9 và 13, tờ bản đồ số 01 (Tài liệu 02/CT-UB) với diện tích đất 276m2, diện tích xây dựng là 120m2, với nguồn gốc đất do xã cấp năm 1984 (không có giấy cấp đất đính kèm).

[5] Xét, theo nội dung nêu từ mục

[2] –

[4] thì có cơ sở xác định từ năm 1975 – 1983 phần đất tranh chấp do bà B quản lý, sử dụng, đã có đăng ký kê khai theo tài liệu 299/TTg. Nhưng theo quy định của pháp luật đất đai, việc đăng ký, kê khai nêu trên không đương nhiên được công nhận quyền sử dụng đất, mà chỉ là một trong các căn cứ để được xem xét công nhận quyền sử dụng đất.

[6] Xét về quá trình quản lý, sử dụng: Theo nội dung nêu tại mục

[4], ông N, ông C và ông Q kê khai nguồn gốc đất là được cấp, nhưng không có quyết định cấp đất. Trong khi đó, các bị đơn đã sử dụng đất từ năm 1983 đến nay, đã có đăng ký, kê khai và được Ủy ban nhân dân cấp xã xác nhận. Hơn nữa, hồ sơ vụ án thể hiện bà B có yêu cầu tranh chấp, được Ủy ban nhân dân xã An Phú Tây hòa giải vào năm 2018. Tại thời điểm phát sinh tranh chấp (2018) thì các bị đơn đã quản lý, sử dụng phần đất trên 30 năm. Do vậy, nếu trong trường hợp xác định việc các bị đơn quản lý, sử dụng đất là không có căn cứ pháp luật (do không có quyết định cấp đất) thì việc các bị đơn quản lý, sử dụng đất ngay tình, liên tục, công khai đủ điều kiện được xem xét công nhận quyền sử dụng đất theo quy định tại Điều 236 Bộ luật dân sự năm 2015.

[7] Theo nội dung nhận định tại mục

[5],

[6] thì yêu cầu khởi kiện của bà B về việc buộc các bị đơn trả lại quyền sử dụng đất là chưa đủ căn cứ để chấp nhận.

[8] Đối với yêu cầu độc lập của bà Thái Thị M. về việc được công nhận quyền sử dụng đất nêu trên, vì cho rằng bà B đã chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho bà M theo Giấy mua bán đất ngày 15/02/1983. Xét, theo Kết luận giám định số 574/C09B ngày 17/01/2022 của Phân viện khoa học hình sự - Bộ Công an thì chữ ký, chữ viết của bà Đỗ Thị B. trên Giấy bán đứt nhà đất ngày 15/02/1983 là của bà B. Nhưng bà B không đủ điều kiện được công nhận quyền sử dụng đối với phần đất tranh chấp, nên việc 10 bà M yêu cầu được công nhận quyền sử dụng đất này do nhận chuyển nhượng từ bà B là không được chấp nhận. Trường hợp quyền, lợi ích hợp pháp bị ảnh hưởng thì bà M có quyền khởi kiện vụ án liên quan đến giao dịch chuyển nhượng quyền sử dụng đất nêu trên (khi có yêu cầu).

[9]

Từ những phân tích trên, Hội đồng xét xử xét thấy, Bản án của Tòa án cấp sơ thẩm đã xét xử là có căn cứ, đúng quy định pháp luật. tại phiên tòa phúc thẩm, nguyên đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có kháng cáo nhưng không cung cấp được tài liệu, chứng cứ để chứng minh nên không chấp nhận kháng cáo và giữ nguyên Bản án của Tòa án cấp sơ thẩm như đề nghị của đại diện Viện Công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm tại Thành phố Hồ Chí Minh tham gia phiên tòa là có căn cứ chấp nhận.

[10] Các phần quyết định khác của Bản án của Tòa án cấp sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị đã có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.

[11] Án phí dân sự phúc thẩm: Bà Đỗ Thị B., sinh năm 1940 và bà Thái Thị M., sinh năm 1964 là người cao tuổi nên được miễn theo quy định của pháp luật về án phí, lệ phí Tòa án. Vì các lẽ trên, Căn cứ khoản 1 Điều 308 Bộ luật tố tụng dân sự,